Dictionary

अध्यक्षः अदी+अक्ष - ऊपर से देखने वाला पर्यवेक्षक। Spectator witness का अर्थ है कि कोई भी चीज बिना किसी चीज के साथ हाथ मिलाए साक्षी है। कुछ भी एक निष्पक्ष परमात्मा है। यह कर्ता नहीं है, भक्ता नहीं है।

అధ్యక్ష : అధి+అక్ష - పై నుంచి చూచేవాడే Supervisor అని అక్షరార్ధం. దేనితో చేయి కలపకుండా సాక్షిభూతంగా ఉన్నదని Spectator witness అర్థం. ఏదోగాదది నిరుపాధికమైన పరమాత్మ. అది కర్తగాదు భోక్తగాదు సాక్షి. మయాధ్వక్షేణ ప్రకృతి:

अध्ययनसासन / अध्ययनसासनः निश्चित ज्ञान। आत्मज्ञान स्थिर। एक मजबूत विश्वास के संबंध में सर्वोच्च आत्म। कृषि भी इसके नाम से जाना जाता है। कृषि आध्यात्मिक बुद्धिः यह श्रवण ध्यान के बाद होने वाला तीसरा चरण है। ज्ञान स्थिर।

అధ్యవసాన / అధ్యవసాయ : నిశ్చయాత్మకమైన జ్ఞానం. ఆత్మజ్ఞాన నిష్ఠ. A strong conviction regarding the supreme self. వ్యవసాయమని కూడా దీనికే నామాంతరం. వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః. ఇది శ్రవణ మననాల తరువాత కలిగే మూడవ దశ. జ్ఞాన నిష్ఠ.

अध्यायः एक वाक्य में एक शब्द की कमी होने से वाक्य के अर्थ में अच्छा नहीं होता है।

అధ్యాహార : వాక్యంలో శబ్దమొకటి లోపిస్తే దానివల్ల వాక్యార్థం బాగా బోధపడకుంటే సమకూర్చుకొనే మరొక శబ్దానికి Supply అధ్యాహారమని పేరు. పదాకాంక్షా నివర్తకః అధ్యాహారః

अध्यासा/अध्यारोपाः: Super imposition. एक पदार्थ पर एक पदार्थ को फेंकना। पहला पदार्थ है। दूसरा पदार्थ नहीं है। इसका भाव है। उपस्थिति। पानी पर तरंग बुद्बुदाद - सूरज की रोशनी पर पानी (Mirage) समान है। वर्तमान में आपका अनात्म जगत सम्पूर्ण आत्मा पर अध्यात्म पर अध्यात्म है।

అధ్యాస / అధ్యారోపః : Super imposition. ఒక పదార్ధం మీద మరొక పదార్ధాన్ని తెచ్చి పడవేయటం. అందులో మొదటిది వస్తువు. Substance. రెండవది వస్తువుకాదు. దాని ఆభాస. Appearance. జలంమీద తరంగ బుద్బుదాదులు - సూర్యప్రకాశంమీద జలమూ (Mirage) ఇలాంటిదే. ప్రస్తుత మీ అనాత్మ ప్రపంచ మంతా ఆత్మచైతన్యం మీద అధ్యారోపమయిన దంటారు అద్వైతులు. ఆత్మ అధిష్ఠానమైతే Basis అనాత్మ అధ్యారోపితం. అనాత్మ ఆత్మమీదనే గాదు. మొదట ఆత్మ అనాత్మమీద అయింది. దాని కహంకారమని పేరు. దేహాత్మాభిమానమంటేఇదే. తరువాత మరలా అనాత్మ ఆత్మమీద అయింది. మమకారమని పేరు దీనికి. ఇదంతా వాస్తవంగా Actual జరగలేదు మరలా. మన భావనే Notional అంటారు అద్వైతులు.

अध्यात्म/अध्यात्म/अध्यात्म/अध्यात्मः मन और शरीर से संबंधित अध्यात्म। बाहरी रूप से दिखाई देने वाले भौतिक पदार्थों से संबंधित अध्यात्म। मनचिकित्सक प्राकृतिक शक्तियों से संबंधित अध्यात्म।

అధ్యాత్మ/అధిభూత/అధిదైవ : మనస్సుకూ శరీరానికీ సంబంధించినది అధ్యాత్మ. బాహ్యంగా కనిపించే భౌతిక పదార్థాలకు చెందినది అధిభూత. మనకతీతమైన ప్రకృతి శక్తులకు చెందినది అధిదైవ.

अध्यात्म शिक्षाः इसका मतलब यह भी है कि यह केवल एक छोटी आत्मा से संबंधित है।

అధ్యాత్మ విద్యా : కేవల చిద్రూపమైన ఆత్మకు సంబంధించినదని కూడా దీనికర్థం. విద్యా అధ్యాత్మ విద్య అంటే ఆత్మజ్ఞానం Philosophy knowledge regarding the self or ultimate reality.

एक विषय को समझने या प्राप्त करने के लिए योग्यता। यह दो भागों में से एक है। एक क्षमता- दूसरा अर्थ- The equipment and inquisitiveness. पहला मानव शरीर का निर्माण है। दूसरा इसकी कल्पना करने और प्राप्त करने की इच्छा- प्रयास है। दोनों ही सफल होते हैं जब दोनों एक साथ आते हैं। ये दोनों ही हैं।

అధికార/అధికృత/అధికారీ : ఒక విషయాన్ని చర్చిస్తున్న ఘట్టం. Topic. ఒక విషయాన్ని అర్ధం చేసుకోటానికి లేదా సాధించటానికి కావలసిన యోగ్యత Competancy. అది రెండు భాగాలు. ఒకటి సామర్థ్యం-మరొకటి అర్థిత్వం-The equipment and inquisitiveness. మొదటిది మానవుడి శరీర నిర్మాణం. రెండవది దాని నాలంబనం చేసుకొని సాధించే ఇచ్ఛ - ప్రయత్నం. రెండూ ఒనగూడినప్పుడే ఫలసిద్ధి. ఇవి రెండూ ఉన్నవాడధికారి. competent person వాడే అధికృతుడు Admitted of the study.

तर्कः किसी विषय पर चर्चा करने का अवसर Discours. इसमें पांच तत्व होना चाहिए: विषय, तर्क, तथ्य, आपत्ति, उत्तर। श्रेष्ठताः आधार, आशा। आधार। यह वह है जिस पर आरोप लगाया जाता है। श्रेष्ठता हमेशा आती है। यह सत्य है। आरोप धारणा है। यह वस्तु से भी अलग नहीं है। वस्तु के रूप में, यह एक अभिव्यक्ति है। वस्तु के रूप में यह सत्य है - वस्तु के रूप में यह स्पष्ट रूप से झूठ है।

అధికరణ : ఒక విషయాన్ని చర్చించే సందర్భం Discours. ఇందులో ఐదు అంశాలు తప్పక ఉండాలి. విషయం, విశయం, సంగతి, ఆక్షేపం, సమాధానం. అధిష్ఠాన : ఆధారం, ఆస్పదం. Basis. దేనిమీద ఆరోపణ జరుగుతుందో అది. అధిష్ఠానమెప్పుడూ వస్తువే. అంటే సత్యమే. ఆరోపితమే ఆభాస. అదికూడా వస్తువుకు అన్యం కాదు. వస్తువే మరో రూపంలో భాసిస్తే దానికాభాస అని పేరు. వస్తువుగా అది సత్యం - ఆభాసగా అసత్యం.

अकारः यह रंग संधि में पहला रंग है। यदि किसी शब्द के सामने पहुंचा जाए तो यह उसके विपरीत अर्थ बताता है। यह अभाव हो सकता है। यह अभाव हो सकता है। यह अभाव हो सकता है। मूर्खता का अर्थ है ज्ञान का अभाव, अकार का अर्थ है शोक का अभाव। और अकार का अर्थ है कि अकार का अर्थ है कि अकार का अर्थ है कि अकार का अर्थ है कि न तो वस्तु है, न ही वस्तु है। इसका अर्थ है कि वस्तुतः अकार का अर्थ है कि शरीर, न ही आत्मा। अकार का अर्थ है कि कर्म, न ही शरीर, न ही आत्मा, न ही आत्मा। इसका अर्थ है कि यह एक ही कला है। यह एक ही कला है, जो पहले से ही एक ही कला है, और एक ही कला है।

అ : వర్ణ సమామ్నాయంలో ఇది మొట్టమొదటి వర్ణం. ఒక శబ్దానికి ముందు చేరితే ఇది దాని వ్యతిరేకార్థాన్ని చెబుతుంది. అది లేకపోవటమైనా కావచ్చు. కాకపోవటమైనా కావచ్చు. అవివేకమంటే వివేకం లేకపోవటం, అవిచారమంటే విచారం లేకపోవటం. అలాగే అకాయ మవ్రణమంటే కాయం కానిదని, వ్రణం కానిదని అర్థం. అంటే స్థూలసూక్ష్మశరీరాలు రెండూ కాని ఆత్మచైతన్యం. అ అనేది ఓంకారంలో మొదటి అక్షరం కూడా. అక్కడ అది స్థూల శరీరానికీ, జాగ్రదవస్థకూ, విశ్వుడనే జీవుడికీ సంకేతం. త్రిమూర్తులలో బ్రహ్మకు కూడా ఇది సంకేతమే. పోతే ప్రత్యభిజ్ఞా దర్శనంలో అకారం ప్రకాశ రూపమైన శివ తత్త్వానికైతే హకారం విమర్శరూపమైన శక్తితత్త్వానికి ప్రతీక. రెండూ బిందువు ద్వారా ఏకమైతే అహమ్‌ అనే జీవభావమేర్పడిందని వారి మాట. × అక : కమ్మంటే సుఖం. దానికి ముందు అ చేరింది కాబట్టి అకమంటే సుఖం కానిది, దుఃఖమని అర్థం. న+అక. అకం కూడా కానిది నాకమంటే. మరలా దుఃఖం కానిది సుఖమనే భావం. అది ధర్మపురుషార్థంలో స్వర్గమైతే బ్రహ్మ పురుషార్థంలో మోక్షం. × అకల : కల కళ అంటే భాగం అంశ Part అని అర్థం. ప్రాణం దగ్గరినుంచి నామం వరకు పదహారు కళలను వర్ణించాయి ఉపనిషత్తులు. వీటికే షోడశకళలని పేరు. పూర్ణమైన ఆత్మచైతన్యం వస్తుతః నిరవయవ Indivisible మైనా ఈ షోడశ కళలతో అది సావయవంగా Divisible భాసిస్తున్నది. అప్పుడది సకలం. అదే మనకు జ్ఞానోదయమై ఇవి ఆ పురుష చైతన్యంలో కలిసిపోతే దానికప్పుడు అకలమని పేరు. ఏ కళలూ అవయవాలూ Parts లేని శుద్ధమైన నిరాకారమైన చైతన్యమని తాత్పర్యం. × అకర్మ : లౌకిక శాస్త్రీయ కర్మలేవీ లేకపోవటం. ఏ పనీ పెట్టుకోకపోవటం. నిష్కర్మ అని కూడా అనవచ్చు. కర్మ అంటే చలనం. సర్వవ్యాపకమూ నిరాకారమైన ఆత్మచైతన్యం చలించదు గనుక అకర్మ అంటే చైతన్యమని, జ్ఞానమని కూడా అర్థమే. అనాత్మ అంతా కర్మ అయితే దానికి భిన్నమైన జ్ఞాన మకర్మ. కర్మణ్య కర్మ యః పశ్యేత్‌. × అకామ : కామమంటే ఒకటి పొందాలనే వాంఛ-కోరిక. అది నాకు విజాతీయ మొకటి ఉందని భావించినప్పుడే ఏర్పడుతుంది. అంతా ఆత్మస్వరూపమే నని గుర్తించి నప్పుడు కామ్యమైన పదార్థమే లేదు గనుక అకామమే. ఆత్మకు అకామమని పేరు. నిష్కామమన్నా అదే అర్థం. × అకాల : కాలం గాని కాలం. అనుచితమైన కాలమని అర్థం. కాలాని కతీతమైనది కూడా అకాలమే. × అకార్య : కార్యం కానిది. తయారైనది కాదు. స్వతస్సిద్ధమైనదని భావం. అది జ్ఞానస్వరూపమైన ఆత్మ తప్ప మరేదీ కాదు. × అకాయ : కాయమంటే శరీరం. స్థూల సూక్ష్మ కారణ శరీరాలలో ఏదైనా కావచ్చు. కాని ఈశావాస్యంలో అకాయమవ్రణమనే చోట అకాయమంటే సూక్ష్మ శరీరమని అర్థం చెప్పారు కాయ శబ్దానికి. ఇంతకూ అకాయమంటే లింగ శరీర వర్జితమైన ఆత్మ అని అర్థం. × అకుతోభయ : దేనివల్లనూ భయం లేకుండా బ్రతకటం. తనకు భిన్నమైనది ఎదురైతేనే భయం. ఆత్మ తప్ప అనాత్మే లేదని సిద్ధాంతం కాబట్టి ఆత్మజ్ఞాని అకుతోభయుడు. × అకృత : కృతమంటే తయారైనది. జ్ఞేయమైన పదార్థాలన్నీ లోకంలో తయారయ్యేవే. పోతే వాటికి సాక్షి అయిన చైతన్యమలా తయారయ్యే పదార్థం కాదు. కాబట్టి దాని కకృతమని పేరు. నిత్యసిద్ధం - స్వతస్సిద్ధమని భావం. × అకృతాభ్యాగమ : మనమొక కర్మ అది సుకృతం కానీ దుష్కృతం కానీ ఎప్పుడూ చేయకపోయినా దాని ఫలితం వచ్చి నెత్తిన పడితే దానికి అకృతాభ్యాగమ మని పేరు. కారణం లేకుండా కార్యమేర్పడటమని భావం. అది అశాస్త్రీయం. హేతువాదానికి నిలవదు. కనుకనే సుఖమో, దుఃఖమో ఇప్పుడు జీవుడు అనుభవిస్తున్నాడంటే పూర్వమెప్పుడో దానికి దోహదమైన కర్మ వాడు చేసి ఉంటాడని వేదాంత సిద్ధాంతం. × అకృతకర్తృ : అసిద్ధమైన దానిని సిద్ధం చేసేది. అంతకుముందు లేనిదానిని సాధించేది శాస్త్రం. అంతకుముందే ఉంటే సాధించనక్కరలేదు. అప్పుడు శాస్త్ర మనువాద (ఉన్న దానిని చెప్పేది) మవుతుందేగాని విధానం (క్రొత్తగా విధించేది) కాదు. కాకుంటే ప్రామాణ్యం Authority లేదు దానికి. × అక్రతు : క్రతువు లేనిది. క్రతువంటే యాగం కాదిక్కడ. సంకల్పం అధ్యవసాయం లేదా నిశ్చయమని అర్థం. క్రతుమయః పురుషః మానవుడంటే వాడి నిశ్చయమే Conviction. అది లేని పక్షంలో అక్రతు. క్రతువంటే కామం, కోరిక అని కూడా ఒక అర్థం. తమ క్రతుః పశ్యతి. ఏ కామమూ లేని నిష్కామమైన మానవుడి బుద్ధికే గోచరిస్తుంది ఆత్మ స్వరూపమని భావం. × అక్రమ : ప్రపంచ సృష్టి విషయంలో ఆకాశం నుంచి మొదలయిందా, తేజస్సు నుంచి మొదలయిందా అని క్రమం పాటించనక్కరలేదు. అసలు సృష్టే జరగలేదు. ఆభాస అని సిద్ధాంతమయినప్పుడు ఒక క్రమమేముంది? అక్రమమైనా క్రమమే నన్నారు అద్వైతులు. × అఖండ : ఖండం కానిది. ఖండమంటే శకలం. తునక. విభాగం. అలాటి విభాగం లేని అవిభక్తమైన పూర్ణమైన పదార్ధం. అది నిరాకారమూ వ్యాపకమైన ఆత్మతత్త్వమొక్కటే. అది ఎలా ఉందో అలాగే మనసులో వృత్తి లేదా ఆలోచన ఏర్పడితే దానికి అఖండాకార వృత్తి అని పేరు. × అఖ్యాతి : ఖ్యాతి అంటే బయటపడి కనిపించటం. అలా బయట పడకుంటే అఖ్యాతి. ఒక దానిమీద మన భ్రాంతి మూలంగా మరొకటి అధ్యాస అయినప్పుడు ఆ మొదటిది బయట పడకపోతే అలాంటి దానికి అఖ్యాతి Unapparehension అని సంజ్ఞ. మీమాంసకులది అఖ్యాతి వాదం. × అఖిల : ఖిలమన్నా ఖిల్యమన్నా ఒక కరడుగట్టిన ముద్ద. పిండం. ఒక శకలం. అది కానిది అఖిలం. అవిభక్తం, పరిపూర్ణమని భావం. అకలమంటే ఏమిటో అదే అఖిలమన్నా Indivisible whole.

ध्रुव: ध्रुव हमेशा से अस्तित्व में था। जो कुछ भी नहीं है वह अब ध्रुव है।

అధ్రువ : ధ్రువమంటే ఎప్పటికీ ఉండేది ఆత్మస్వరూపం. అది కానిదంతా ఇక అధ్రువమే. Transcient.

अधोगति: पापियों का मार्ग। सूर्यवादी नरक जगत - पशुपालन के जन्म।

అధోగతి : పాపాత్ములు పోయే మార్గం. రౌరవాది నరకలోకాలు - పశుపక్ష్యాది జన్మలు.

अन्नाः गति - जीवन। एनिमो। वायु। जीव-जन्तुओं में से एक है। × अन्नाः अजनबी नहीं है। कोई अलग नहीं है। कारण से भिन्न कार्य है। मिट्टी से अलग कोई कण शराव नहीं है। इसकी कनांति Not different है। इसी तरह आत्मिक उद्देश्य अनात्म है।

అన : కదలటం - జీవించటం. Animo. వాయువు. ప్రాణాపానాదులు ఐదూ దాని విశేషాలు. × అనన్య : అన్యం కానిది. వేరు కానిది. కారణంకంటే అనన్యం కార్యం. మృత్తికకు వేరుగా ఘట శరావాదులు లేవు. దాని కనన్యం Not different. అలాగే ఆత్మకనన్యం అనాత్మ.

और इस प्रकार की भक्ति भक्ति का नाम है, और यह भक्ति नहीं, परन्तु ज्ञान है, और जिस में परमेश्वर का काम होता है, वह आत्मा ही से भक्ति करता है।

అనన్యభక్తి : అలాంటి దృష్టికే అనన్య భక్తి అని పేరు. ఇది మామూలు భక్తి కాదు. భక్తి అని పేరేగాని ఇది వాస్తవంలో జ్ఞానమే. ఇందులో సాధకుడు ఈశ్వరుణ్ణి తనకు అన్యంగా భావించడు. ఆత్మ స్వరూపంగానే భజిస్తాడు. కనుక దీనికి అనన్యభక్తి అని పేరు వచ్చింది.

अनंत: अनंत। अंत वह है जहाँ सीमा - विविधता सामने आती है। पृथ्वी के लिए जल विशाक्ति है। वहाँ अंत है। इसी तरह अनात्म जगत में एक विशेषण के लिए एक विशेषण विशाक्ति है। इसलिए सब कुछ एक दूसरे का अंत है। सब कुछ शांत है। Finite. Infinite. कोई भी अनंत नहीं है। यह अनंत है जो कहीं न कहीं फैलता है। यह सामान्य रूप से सार्वभौमिक नामों में फैलता है। यह किसी भी चीज की तरह नहीं है। यह एक अनंत है। कोई भी अस्थिरता नहीं है। कोई भी अस्थिरता नहीं है जो आत्मा को फैला नहीं सकती है। क्योंकि यह अनंत है।

అనంత : అంతం లేనిది. అంతమంటే హద్దు - విజాతీయభావ మెక్కడ ఎదురవుతుందో అక్కడ అంతమేర్పడుతుంది. పృథివికి జలం విజాతీయం. అక్కడికది అంతం. ఇలాగే అనాత్మ ప్రపంచంలో ఒక విశేషానికి మరో విశేషం విజాతీయం. కనుక అన్నీ ఒకదానికొకటి అంతమే. అన్నీ సాంతమే. Finite. అనంత Infinite మేదీలేదు. పోతే ఎక్కడికక్కడ తెగిపోక అన్ని విశేషాలను వ్యాపించినదేదో అది అనంతం. దానికే సామాన్యమని Universal పేరు. బంగారమాభరణాలలో లాగా అది అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉంటుంది. అది ఏదోగాదు. అహమహమనే ఆత్మచైతన్యం. అస్తి భాతి అనే వ్యాప్తిలేని విశేషమే Particular లేదు. కనుక పరమాత్మ అనంతం.

अंतराल का अर्थ होता है अंतःकरण। अंतःकृति का मतलब होता है अन्तःकरण. अंतःकरण का अर्थ यह भी होता है कि यह पहले ही हुआ है। इसके अलावा, अंतःक्रिया का अर्थ है आंतरिक भाग।

అనంతర : అంతరమంటే ఎడం. Distance. అంతరం లేనిది అనంతరం. ఎడబాయకుండా అంటిపట్టుకున్నది. తరువాత అని కూడా అర్థమే. అంతేకాదు. అంతరమంటే లోపలి భాగం. లోపల మాత్రమే లేనిది అనంతరం. అనంతరమంటే ఇంతకుముందుగానే జరిగిపోయినదని కూడా అర్థమే. Immediately before.

अंगाः अघोषित, निर्दोष, निर्दोष, ब्रह्मता, निर्दोष हि सम ब्रह्म।

అనఘ : అఘం లేనిది. లోపం లేనిది. నిర్దోషం. బ్రహ్మతత్వం. నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ.

अन्नाः अन्ना का अर्थ है पर्याप्त। इसका अर्थ है कि अब कुछ नहीं है। यह अन्ना है। यह एक अधूरा और अन्ना है। मनुष्य की इच्छा ऐसी है। यह अन्ना है।

అనల : అలమంటే పర్యాప్తమని Enough అర్థం. ఇక చాలునని భావం. అది లేనిది అనలం. దుష్పూరేణ అనలేన చ మానవుడి కామం అలాంటిది. దానికెంత ఆహుతి పడ్డా తృప్తిలేదు. అనలమది.

अर्थः हम चाहते हैं, इसलिए नहीं चाहते हैं और इसलिए नहीं चाहते हैं, इसलिए नहीं चाहते हैं। इसका मतलब है कि यह अंडरराइबल है। दुःख है। यह गर्मी है। इसका कारण अज्ञानता है। इसलिए वास्तविक अर्थहीनता है।

అనర్థ : అర్థమంటే మనం కోరేది. అలా కోరకుండా వచ్చి నెత్తిన పడేది అనర్థం Undersirable. దుఃఖం. తాపత్రయం. దానికి కారణం అవిద్యా కామకర్మలు. కనుక అసలైన అనర్థమవి మూడే. సంసారబంధాన్ని తెచ్చిపెట్టినవవే.

अन्यादा प्रतिष्ठाः एक वस्तु पर एक और रूप बदलकर वह उस रूप में दिखाई देती है। यदि वह शुद्ध चांदी की तरह दिखती है तो इसका नाम कन्या प्रतिष्ठा है। यह नायक और वैशेषिकों द्वारा वर्णित अध्याय है।

అన్యధా ఖ్యాతి : ఒక వస్తువు మీద మరొక రూప మారోపితమై అది ఆ రూపంలో కనబడటం. శుక్తిక రజతంలాగా కనిపిస్తే దాని కన్యధా ఖ్యాతి అని పేరు. నైయాయికులు, వైశేషికులు పేర్కొనే అధ్యాస ఇది.

अनाधानः वस्तु को वस्तु के रूप में नहीं बल्कि उसके रूप में देखने का एक तरीका है। वस्तु आत्मा है। यह जाग्रत के सपनों में एक अलग अनाथ दुनिया के रूप में महसूस करता है। इसे अनाधान कहा जाता है।

అన్యధాగ్రహణ : వస్తువును వస్తువుగా కాక దానినే మరొక విధంగా దర్శించటం. వస్తువు ఆత్మస్వరూపం. అది జాగ్రత్‌స్వప్నాలలో దానికి భిన్నమైన అనాత్మ ప్రపంచంగా భాసిస్తున్నది. దీనికే అన్యధాగ్రహణమని పేరు.

अनवाया/अनवाया: यदि एक दूसरे के साथ रहना है तो Aloofness किसी से नहीं मिलना है।

అన్వయ/అనన్వయ : ఒకటి వేరొకదానితో కలిసి ఉండట మన్వయమైతే దేనితోనూ కలవకపోవట Aloofness మనన్వయం.

अजनबी/विरोधीः अजनबी का अर्थ है कि कारण अपने सभी कार्यों में एक साथ आता है। एक ही दूसरे के कार्य में नहीं आता। तो कभी-कभी यह विपरीत होता है। मृदा सेल में लागू होता है। नक्शे में विपरीत होता है। फिर भी आत्मा चेतना के लिए पूरी दुनिया कार्यशील है। फिर भी यह सभी पदार्थों में स्पष्ट रूप से लागू होता है। हम कहते हैं कि प्रत्येक में एक गुणात्मक भावना है। इसका अर्थ है। फिर भी कार्यशील पदार्थों को एक कारण के रूप में एक समग्र रूप की तरह खो दिया जाता है। कहीं-कहीं।

అన్వయ / వ్యతిరేక : అన్వయమంటే ఇక్కడ కారణం దాని కార్యాలన్నిటిలో కలిసి రావటమని అర్థం. అదే మరొక దాని కార్యంలో కలిసి రాదు. అలాంటప్పుడది వ్యతిరేకం. మృత్తిక ఘటంలో అన్వయిస్తుంది. పటంలో వ్యతిరేకిస్తుంది. పోతే ఆత్మచైతన్యానికి ప్రపంచమంతా కార్యజాతమే కాబట్టి అన్ని పదార్థాలలో సచ్చిద్రూపంగా అది అన్వయిస్తూనే Continue పోతుంది. ప్రతి ఒక్కటి అస్తి భాతి ఉన్నది స్ఫురిస్తున్నదనే పేర్కొంటాము. ఇదే దాని అన్వయం. పోతే కార్యపదార్థాలు మాత్రం కారణ రూపమైన సచ్చిత్తులలాగ అన్వయించలేవు. ఎక్కడికక్కడ వేరయిపోతాయి. ఘటం శరావం కాదు. శరావం కపాలం కాదు. కాని మృత్తిక ఘటాదుల నెలా వ్యాపిస్తుందో అలాగే చరాచర పదార్థాలొక దానికొకటి వ్యతిరిక్తమైనా సచ్చిత్తులన్నింటిలో అన్వితమే.

उपजनाः जोखिम मुक्त, उपजनाः उपजनाः दूर होना, उपजनाः दूर होना, उपजनाः नया होना। इन दोनों के बिना कोई जुड़ाव नहीं है, इसका मतलब है कि कभी नहीं होगा। कुछ बुरा है। आत्मा का स्वरूप। यह कभी नहीं आता। कभी नहीं जाता। अनन्त तैयारी। × अपासनः इच्छा का अर्थ है एक आवश्यकता। आकांक्षा। Need। यदि यह नहीं है तो अपासन। स्व-आत्मनिर्भरता।

అనపాయోపజన : అపాయం లేనిది. ఉపజనం లేనిది. అపాయమంటే తొలగి పోవటం. ఉపజనమంటే క్రొత్తగా ఏర్పడటం. ఇవి రెండూ లేవంటే రాకపోకలు లేవని, ఎప్పుడూ ఉండేదని అర్థం. ఏదో గాదది. ఆత్మ స్వరూపం. అది ఒకప్పుడు రాదు. ఒకప్పుడు పోదు. నిత్య సిద్ధం. × అనపేక్షా : అపేక్ష అంటే ఒకదాని అవసరం. ఆకాంక్ష. Need. అది లేకుంటే అనపేక్ష. తనపాటికి తానుండగల స్వభావం. Selfreliance.

अनुचितः अनुचित का अर्थ है सहमति, सहमति, अन्यथा अनुचित, अस्वीकार्य, असहमत।

అనభ్యుపగమ : అభ్యుపగమ మంటే ఒప్పుదల. Consent. సమ్మతి. అలా కాకుంటే అనభ్యుపగమం. అనంగీకారం. Disagreement.

Anonymous: अनुमत नहीं. अनुमोदित नहीं. Not approved word.

అననుమత : అనుమతం కానిది. సమ్మతం కానిది. Not approved word.

अन्नः भोजन। अन्न का अर्थ है अनाथ संसार। यह ज्ञान की तलाश करता है, इसलिए ज्ञान इसे अंदर ले जाता है। ज्ञान का सारा संसार अन्न है। Matter. अर्थ पृथ्वी।

అన్న : తినబడేది. Food. అనాత్మ ప్రపంచమని లక్షణార్థం. ఇది జ్ఞానానికి గోచరిస్తుంది గనుక జ్ఞానం దాన్ని లోనికి తీసుకుంటుంది. జ్ఞేయ ప్రపంచమంతా అన్నమే. Matter. పృథివి అని కూడా అర్థం. Earth.

अन्नमाया कोशिकाः अन्न का एक छोटा रूप है मन। इसके संबंध में कोशिका अन्नमाया कोशिका है। यह शरीर में पंचाक्षय में से पहला है।

అన్నమయ కోశ : అన్నం తాలూకు సూక్ష్మమైన రూపం మనస్సు. దానికి సంబంధించిన కోశం అన్నమయ కోశం. ఇది శరీరంలో ఉన్న పంచకోశాలలో మొదటిది. పృథివీ తత్వం.

उन्होंने कहा, "एक खाद है, एक जीव है जो अन्धकार को समझता है, या एक ईश्वर है। दोनों कहते हैं, "खादने वाले। "

అన్నాద : తినేవాడు. అనాత్మ జగత్తును గ్రహించే జీవుడు లేదా ఈశ్వరుడు. ఇద్దరూ అన్నాదులే. Eaters.

एक विशेषण में एक विशेषण का अभावः एक विशेषण में एक विशेषण का अभाव। एक विशेषण का अभाव एक विशेषण नहीं है। एक विशेषण का अर्थ है कि एक मानचित्र गलत नहीं है। एक मानचित्र का अर्थ है कि एक का स्वरूप दूसरे में नहीं है। चार अर्थों में Absence एक अर्थ है। इस अर्थ को एक ही आधार पर रखा गया है ताकि यह साबित हो सके कि अनात्मा की पूरी दुनिया मिथ्या और माया है।

అన్యోన్యాభావ : ఒక విశేషంలో మరొక విశేషం లేకపోవటం. Mutually exclusive ఘటం పటం కాదు. పటం కుడ్యం కాదని చెప్పినప్పుడు ఒక దాని స్వరూపం మరొకదానిలో లేదనిగదా అర్థం. నాలుగు అభావాలలో Absence ఇది ఒక అభావం. అనాత్మ ప్రపంచమంతా మిథ్య, మాయ అని నిరూపించటానికి ఈ అభావ మొక్కటే చాలు.

परस्पर निर्भरता: एक दूसरे पर निर्भरता। Inter dependence. तो क्या पहले और क्या बाद में है यह नहीं कहा जा सकता है। पेड़ की बीज एक रिश्ते की तरह है। जब दोनों रिश्तेदार हैं तो यह स्वतंत्रा नहीं है।

అన్యోన్యాశ్రయ దోష : ఒకదానిమీద ఒకటి ఆధారపడటం. Inter dependence. అలాంటప్పుడేది ముందు, ఏది వెనుక అని చెప్పలేము. చెట్టు విత్తు సంబంధం లాంటిదిది. రెండూ సాపేక్ష Relative మయినప్పుడేదీ స్వతస్సిద్ధం కాదు. ఆభాస. మరి వస్తువేది. రెండూ కలిసి దేనిమీద ఆధారపడతాయో అది. అది స్వతస్సిద్ధమైన ఆత్మే మరేదీగాదు.

अनवगतः अनकंपनी। कुछ भी नहीं आता। कोई नहीं पकड़ता। आत्मा का स्वरूप। अनवगतः पुण्य, अनवगतः पाप। कोई भी पवित्रता या पाप उसके साथ नहीं है। इसलिए सुषप में ही हमारे वास्तविक आत्मा का पता चलता है।

అనన్వాగత : Unaccompanied. ఏదీ వెంట రానిది. అంటుకొని రానిది. ఆత్మ స్వరూపం. అనన్వాగతః పుణ్యేన, అనన్వాగతః పాపేన. పుణ్యంగాని పాపంగాని ఏదీ దాని నంటి పట్టుకోదు సుషుప్తిలో. కనుక సుషుప్తిలోనే తెలుస్తుంది అసలైన మన ఆత్మస్వరూపం.

अनावद्यः अनावद्यता दोष है, दोष है, कमी है, कोई कमी नहीं है, निर्दोष दान है, इसलिए यह अनावद्य है।

అనవద్య : అవద్యమంటే దోషం. లోపం. కొరత. ఏ కొరతా లేని నిర్దోషమైన దాత్మతత్త్వం. కనుక అది అనవద్యం.

अनधिकृतः अयोग्य, अयोग्य।

అనధికార : అయోగ్యత, అనర్హత.

अनौपचारिकः अयोग्य, अयोग्य Incompetent, not eligible.

అనధికారీ : అయోగ్యుడు, అనర్హుడు Incompetent, not eligible.

अनवगम: ज्ञान या अनुभव की कमी। Incompetent, not eligible.

అనవగమ : జ్ఞానంగాని, అనుభవంగాని లేకపోవటం. Incompetent, not eligible.

अस्थिरता: अस्थिरता. अस्थिरता. इसके लिए क्या पूछना है?

అనవస్థా/అనవస్థిత : నిలకడ లేకపోవటం. Instability. దానికేమిటి దానికేమిటని అడుగుతూ పోతే మందల లేకపోవటం Infinite regress. అలా నిలకడ లేనిది అనవస్థితం. అనవస్థ అనేది ఒక పెద్ద దోషం. ఇది ద్వైతంలోనే అద్వైతంలో ప్రాప్తించదు. అక్కడ రెండవది లేదు గదా. ఇక దీనికేమిటని ప్రశ్న ఏముంది.

अनावश्यकता: अवशिष्टता एक ही ध्यान है। Attention. यदि यह नहीं है, तो व्यर्थता। विचलितता। भ्रम। Absent mindedness।

అనవధాన : అవధానమంటే తదేక దృష్టి. Attention. అది లేకుంటే అనవధానం. పరధ్యానం. పరాకు. Absent mindedness.

अनात्मा: आत्मिक है। यदि हमारा ज्ञान आत्मिक है तो जो कुछ भी उसके लिए जाता है वह अनात्मा है। Objective world.

అనాత్మా : ఆత్మకానిది. మన జ్ఞానమాత్మ అయితే దానికి గోచరించే సమస్తమూ అనాత్మే. Objective world. జీవ జగదీశ్వరులు మూడూ అనాత్మ క్రిందికే వస్తాయి.

अनागत: अभी तक अनुभव नहीं हुआ है। अब किया जा रहा कर्म. यह आरम्भिक भी हो सकता है। इसका अर्थ भविष्य का समय भी हो सकता है।

అనాగత : ఇంతవరకు అనుభవానికి రానిది. ఇకమీదట చేయబడే కర్మ. ఆగామి అని కూడా అనవచ్చు. భవిష్యత్‌కాలమని కూడా అర్థమే.

अंदरूनी/अनावृतः अंदरूनी का अर्थ है ढक्कन, ढक्कन, ढक्कन, बिना किसी चीज के बिना फैलाना। अंदरूनी का अर्थ है अंदरूनी। आत्मा हमेशा अनावृत रहती है।

అనావరణ/అనావృత : ఆవరణమంటే కప్పటం. మరుగు పుచ్చటం. దేనిచేతా కప్పబడక నిరాఘాటంగా వ్యాపిస్తే అనావరణం. ఆత్మ ఎప్పుడూ అనావృతమే.

अफ़सोस: शुरुआत नहीं है, बिना काम के फल है। जब यह समाप्त हो जाता है, तो यह आराम कर देता है, और अंत तक अफ़सोस है।

అనారబ్ధ : ఆరంభం కానిది. జారీకాని కర్మఫలం. జారీ అయి అనుభవానికి వస్తే అప్పుడది ఆరబ్ధమవుతుంది. అంతవరకూ అనారబ్ధమే.

अनाशकः शब्द का अर्थ है विनाश नहीं करना। लेकिन अन + आषाका का अर्थ है। आषाका का अर्थ है खाना। विनाश नहीं खाना है। विनाश नहीं ले जाना है। यह है जो नहीं लिया गया है। उपनिषत् में प्रयोग 'तपासा विनाश' है।

అనాశక : నాశనము చేయనిది అని శబ్దార్థం. కాని అన్‌+ఆశక అని విరిచి అర్థం చెప్పుకోవలసి ఉంటుంది. ఆశకమంటే తినేది. అనాశకం తిననిది. లోపలికి తీసుకోనిదేదో అది. 'తపసా అనాశకేన' అని ఉపనిషత్తులో ప్రయోగం. తపస్సంటే భోజనం చేయకపోవటం కాదు. కామ అనశన. ఏ కోరికలూ లోపలికి తీసుకోక నిష్కామంగా ధ్యానం చేయటమని అర్థం చెప్పారు భగవత్పాదులు.

अनायत: अन्नात का अर्थ है, "गिरना से बाहर निकलना" In audible नाम से अनायत की आवाज़ है।

అనాహత : ఆహతమంటే రాపిడి చెంది బయటపడడం. అలా బయటపడని శబ్దానికి అనాహత శబ్దమని In audible పేరు.

और अस्थिरता के बिना अस्थिरता है, और जो भ्रम में है, वह अस्थिरता है; और जो भ्रम में है, वह अस्थिरता है; और जो भ्रम में है, वह अस्थिरता है; और जो भ्रम में है, वह अस्थिरता है।

అనాకుల : ఆకులం కానిది. ఆకులమంటే చలించటం. అస్తిమితం. అస్థిరం. అలాటి అస్థిరత్వం లేకుంటే అది అనాకులం. కలగాపులగానికి confusion కూడా ఆకులమని పేరు. అది లేకుండా ఎక్కడికక్కడ విశదంగా ఉంటే అదికూడా అనాకులమే.

अनागमः अगाम का अर्थ है नया आना। यदि ऐसा कभी नहीं आया तो अगाम है। अगर ऐसा नहीं हुआ तो अगाम है। अगर नहीं आया तो अगाम है। अगाम का अर्थ है अगाम नहीं गया। अगाम का अर्थ है गुरु शिष्य परंपरा भी। यदि गुरुदर्शन से शिष्य को ब्रह्मज्ञान प्राप्त हुआ तो इसका नाम ज्ञान है। अनुभव ही यहाँ का आरम्भ है। यह केवल विज्ञान का ज्ञान नहीं है, अनुभव का ज्ञान है।

అనాగమ : ఆగమమంటే క్రొత్తగా రావటం. అలా రాక ఎప్పుడూ ఉంటే అనాగమం. పోకుంటే అనపాయం. బ్రహ్మమనాగమం. అనపాయం వచ్చేది పోయేది కాదు. ఆగమమంటే గురుశిష్య సంప్రదాయం tradition కూడా. గురూపదేశం వల్ల శిష్యుడికి బ్రహ్మానుభవం సంక్రమిస్తే దానికి ఆగమ జ్ఞానమని పేరు. అనుభవమే ఇక్కడ ఆగమం. ఇది కేవల శాస్త్ర జ్ఞానం కాదు. అనుభవ జ్ఞానం.

अनागमाज्ञः एक अज्ञानी शिक्षक है।

అనాగమజ్ఞ : ఆగమ జ్ఞానం లేని ఆచార్యుడు. శిష్యుడు.

अदरा: अदरा मतलब ध्यान देना है। अदरा मतलब अज्ञानता है। अदरा मतलब एक और अर्थ भी हो सकता है।

అనాదర : ఆదరమంటే శ్రద్ధ కలిగి ఉండటం. అనాదరమంటే అశ్రద్ధ. నిర్లక్ష్యం. ఆదరమంటే మరొక అర్థం కూడా చెప్పవచ్చు. నొక్కి వక్కాణించడానికి ఆదరమని పేరు. Emphasis. అలా చెప్పకపోతే అది అనాదరం. అంత ముఖ్యంకాదని భావం.

अनादीः कोई आरम्भ नहीं है। यह कारण है, कारण नहीं है, कारण नहीं है, कारण नहीं है, कार्य नहीं है। कारण के बिना कार्य का कोई कारण नहीं है, इसका मतलब है कि परमात्मा है। उसके द्वारा प्राप्त माया शक्ति भी अन्ना है। उसका विषय जीवन भी अन्ना है। इस शब्द के लिए उसका चेतना ही ऐसा महसूस करता है। इसलिए सृष्टि अन्ना है। सब कुछ अन्ना है। अनंत है।

అనాది : ఆది లేనిది. ఆది అంటే కారణం. దేనికి కారణం లేదో అది అనాది. కారణం లేకుంటే కార్యం కూడా కాదు. కార్య కారణాలు రెండూ లేనిది పరమాత్మ అని అర్థం. ఆయనను ఆశ్రయించి ఉన్న మాయāశక్తి కూడా అనాదే. ఆయన అంశమైన జీవుడూ అనాదే. ఆ మాటకు వస్తే ఆయన చైతన్యమే ఇలా భాసిస్తున్నది. గనుక సృష్టి అనాదే. అంతా అనాదే. అనంతమే.

गुमनाम रूपः नामहीन, रूपहीन, नाम का अर्थ है मन में आने वाला व्यवसाय या विचार। विचार। रूप का अर्थ है उसके बाहरी पदार्थ। Thing। ये दोनों आत्मा-भावना नहीं हैं।

అనామక మరూపకం : నామం లేనిది. రూపం లేనిది. నామమంటే మనస్సులో కలిగే వృత్తి లేదా ఆలోచన. Idea. రూపమంటే దానికి విషయమైన బాహ్యపదార్థం. Thing. ఇవి రెండూ కానిది ఆత్మచైతన్యం.

अनास्थाः विश्वास या विश्वास है। यदि विश्वास नहीं है तो अनास्था है।

అనాశ్వాస : ఆశ్వాసమంటే విశ్వాసం లేదా నమ్మకం. అది లేకుంటే అనాశ్వసం. అశ్రద్ధ అని అర్థం.

अनंत: अनंत नहीं। Impermanent, Transitary. अनात्म संसार। अनंत दुःख संसार। × अनिश्चितः फलाणा नहीं। Undetermined.

అనిత్య : నిత్యం కానిది. Impermanent, Transitary. అనాత్మ ప్రపంచం. అనిత్య మసుఖం లోకమని గీత. × అనిశ్చిత : ఫలానా అని తేల్చుకోలేనిది. Undetermined.

अज्ञान/अज्ञानः यह अज्ञानता का वर्णन करने के लिए अज्ञानी संसार है। यह अस्तित्व में नहीं है और यह नहीं कहा जा सकता है। यह इसलिए है क्योंकि यह दिखता है।

అనిర్వచనీయ/అనిర్వాచ్య : ఇదమిత్ధమని వర్ణించ నలవికానిది అనాత్మ ప్రపంచం. ఇది ఉందని చెప్పలేము, లేదని చెప్పలేము. కనిపిస్తుంది కాబట్టి ఉంది. విచారిస్తే ఆత్మచైతన్యమే అలా భాసిస్తున్నది గనుక లేదు. ఇలాంటి సదసద్రూపానికే అనిర్వచనీయమని పేరు.

अमूर्त: अमूर्त. अमूर्त का अर्थ है अमूर्त। अमूर्त का अर्थ है अमूर्त।

అనిరుక్త : నిరుక్తం కానిది. నిరుక్తమంటే నిష్కర్ష జేసి చెప్పటం. అలా కాని పదార్థం అనిరుక్తం. అమూర్తమని Unmanifest అర్థం.

अमूर्त: यह साबित करने की शक्ति है। प्रमाण एक प्रमाण द्वारा पुष्टि करने के लिए है। यदि ऐसा नहीं है तो अमूर्त अमूर्त है।

అనిరూప్య : నిరూపించ శక్యం గానిది. నిరూపణమనగా ఒక ప్రమాణంచేత ఖచ్చితం చేసి చెప్పటం. అలాంటిది కాకుంటే అనిరూప్యం Indescribable.

अनोत्तरः अनोत्तरः अनोत्तर, जो बिना किसी बाधा के प्रसारित हो सकता है। पंचरात्रि धर्म में परमात्मा को चार रणनीतियाँ दी गई हैं जिनमें से एक है। अनोत्तर, जो मानव मन के निर्बाध प्रसारण का प्रतीक है।

అనిరుద్ధ : నిరుద్ధం కానిది. అడ్డం లేకుండా ప్రసరించ గలిగినది. పాంచరాత్రుల మతంలో పరమాత్మకు నాలుగు వ్యూహాలు చెప్పారు. అందులో ఇది ఒక వ్యూహం. అనిరుద్ధమనగా నిరాఘాటంగా ప్రసరించే మానవుడి మనస్సని సంకేతార్థం.

अर्थः एक स्थिर पदार्थ है. इसका अर्थ है आश्रय. इसका अर्थ है संस्थित.

అనిలయన : నిలయనమంటే ఒక పోగైన పదార్థం. ఆశ్రయం. సంహతమని అర్థం. Formed. సంహతం కాకుంటే అది అనిలయనం. Unformed.

अज्ञातः ज्ञात होने के लिए पर्याप्त ज्ञात नहीं है। Not completely known.

అనిర్జ్ఞాత : తెలియవలసినంత బాగా తెలియనిది. Not completely known.

मैं ने कहा, यह तो कुछ नहीं; परन्तु यदि एक से एक हो, तो उसके लिये हो; और यदि छाया छाया के लिये हो, तो छाया दूर हो जाएगी।

అనిమిత్త : నిమిత్తం లేనిది. ఒకదానివల్ల ఒకటి ఏర్పడితే అది దానికి నిమిత్తం. గొడుగు నీడకు నిమిత్తం. గొడుగు ముడిస్తే నీడ తొలగిపోతుంది. అప్పుడది అనిమిత్తం.

अनिश्चितताः एक विधि के बिना अनिश्चितता। एक है या कोई अन्य नहीं है।

అనియమ/అనియత : ఒక పద్ధతి అంటూ లేకపోతే అనియమం. ఒకటి ఉంటే గాని మరొకటి కుదరదనే వ్యవహారం లేకుంటే అనిమయం. Option. Nocompulsion. నియమం లేని పదార్థం అనియతం Unfixed.

अवांछित: अवांछनीय. दुःख. प्रतिकूल. Undesirable element. वांछित जो कुछ भी हम नहीं ढूंढ रहे हैं वह पसंद है। Unsought. इसके अलावा विज्ञान में इसे एक विशिष्ट अर्थ में इस्तेमाल किया जा रहा है जिसका अर्थ है कि हम असहमत हैं। इसका मतलब है कि यह बिल्कुल सही नहीं है। Contrary.

అనిష్ట : ఇష్టం కానిది. దుఃఖం. ప్రతికూలం. Undesirable element. వెతకబడేది ఇష్టం అయితే మనం వెతకనిది అనిష్టం. Unsought. ఇంతేగాక శాస్త్రంలో ఇది ఒక విశిష్టమైన అర్థంలో వాడబడుతున్నది. ఇది మాకు సమ్మతం కాదని బొత్తగా సరిపడేది కాదని అర్థం. Contrary.

निकेतम का अर्थ है "स्थिर" जिसका अर्थ है "निरपेक्ष" जिसका अर्थ है "विलाप करने वाला" जिसका अर्थ है "विलाप करने वाला"

అనికేత : నికేతమంటే స్థానం. నిలకడ. అది లేనివాడు అనికేతుడు. Wanderer. పరివ్రాజకుడని అర్థం.

अनिष/अनिश्वरः कोई ईश्वर नहीं है। इसका अर्थ है स्वतंत्र। जीवित व्यक्ति ऐसा स्वतंत्र है। उसके पास अपने तरीके या बाहरी दुनिया पर कोई अधिकार नहीं है। वह स्वयं पर अधिकार रखता है।

అనీశ/అనీశ్వర : ఈశ్వరుడు కాడు. అస్వతంత్రుడని అర్థం. జీవుడు అలాంటి అస్వతంత్రుడు. వీడికి తన ఉపాథులమీద గాని, బాహ్యజగత్తు మీద గాని అధికారం లేదు. అవే వీడిమీద అధికారం చెలాయిస్తున్నవి.

अनुपूरकः अनुप्रयोग। संबंध। कारण इसके सभी कार्ययंत्रों में एक साथ आना है। प्रसार। निरंतरता।

అనుగమ : అన్వయం. సంబంధం. కారణం దాని కార్యపదార్థాలన్నింటిలో కలిసి రావటం. వ్యాపించటం. ఎడతెగకుండా సాగిపోవటం Continuity.

अनुगाता: यह फैला हुआ है. अध्यात्म. अनात्म दुनिया भर में फैला हुआ है. × उत्तम: यह बेहतर या महान या अधिक नहीं है. Unsurpassed. The supreme परमात्मा स्वरूप है.

అనుగత : అలా వ్యాపించేది. ఆత్మతత్వం. అనాత్మ జగత్తునంతా వ్యాపించి ఉన్నదది. × అనుత్తమ : దేనికంటే ఉత్తమం లేదో గొప్పది లేదో మించిపోదో అది అనుత్తమం. Unsurpassed. The supreme పరమాత్మ స్వరూపం.

उत्तरः नहीं, नहीं, नहीं।

అనుత్తర : మించిపోనిది. దాటి పోనిది.

उदाहरण: वर्तमान के लिए उपयुक्त नहीं है, इसका उल्लेख करना। किसी अर्थ को वर्णन करते समय इसका हमारे लिए उपयोग नहीं करना। इसका उदाहरण है यदि केवल अप्रत्यक्ष रूप से देखा गया है और अप्रत्यक्ष रूप से अपना उपयोग नहीं किया गया है।

అనుదాహరణ : ప్రస్తుతాంశానికి సరిపడని దాన్ని పేర్కొనటం. ఒక భావాన్ని వర్ణించినపుడు దాన్ని మన విషయంలో అన్వయించుకోకపోవటం Lack of application. పరోక్షంగా మాత్రమే చూచి అపరోక్షంగా తన కన్వయించుకోకపోతే అది అనుదాహరణం.

कर्षणः एक बात को पूरी तरह से समझने के लिए, आपको ऊपर दिए गए वाक्य से एक शब्द को नीचे खींचना होगा। कर्षण का अर्थ है खींचना।

అనుకర్ష : ఒక విషయం సంపూర్ణంగా మనకర్థం కావాలంటే పై వాక్యం నుంచి ఒక పదాన్ని క్రిందికి లాగుకోవలసి ఉంటుంది. కర్షణమంటే లాగటమనే శబ్దార్ధం.

क्रमः किसी क्रम का पालन करना, क्रम में कहना, क्रम में कहना, क्रम में कहना, क्रम में कहना।

అనుక్రమ : ఒక క్రమాన్ని Order అనుసరించటం. ఏ క్రమంలో చెప్పాలో ఆ క్రమంలోనే చెప్పటం. పూర్వాపరాలు పాటిస్తూ పోవటం.

अनुक्रमः अनुक्रम द्वारा लागू होना। कारण स्वरूप के कारण सभी कार्य सामग्री में निरंतरता। एक साथ आने का अनुक्रम। अनुक्रम अनुक्रम भी समानार्थी है। × कनेक्टिविटीः टूटने पर जुड़ना, जोड़ना, एक अविभाज्य परोपकार की अवधारणा। Reflection without brake।

అనువృత్తి : అనుసరించి వర్తించటం. కారణ స్వరూపం దానివల్ల ఏర్పడే కార్య పదార్థాలన్నిటిలో కొనసాగటం. కలిసి రావటం Continuation. అనుగమ అనుగతి అని కూడా దీనికే పర్యాయపదాలు. × అనుసంధాన : తెగితే ముడి పెట్టుకుంటూ రావటం. కలుపుకుంటూ రావటం. అవిచ్ఛిన్నంగా పరతత్వాన్ని భావన చేయటం. Reflection without brake.

अनुग्रह: प्रसाद अनुग्रह, सहय्याम, सहायता. 'श्रुत्यग्रहः तर्कः' श्रूति के कथन का समर्थन करने वाला तर्क। × अनुशया: मृत प्राणी परलोक में कर्मफल का अनुभव नहीं करता है। कुछ समय के लिए यह अनुभव में आता है। जबकि कर्मफल शेष समय तक पर्याप्त रहता है। वह शेष कर्मफल ही संज्ञान है। इसे पुनः जन्म के बाद अनुभव करना होगा।

అనుగ్రహ : ప్రసాదం Grace, సాహాయ్యం, తోడ్పాటు. 'శ్రుత్యనుగృహీతః తర్కః' శ్రుతి చెప్పిన విషయానికి తోడ్పడే తర్కం. × అనుశయ : మరణించిన జీవి లోకాంతరాలలో కర్మఫలమంతా అనుభవించదు. కొంతవరకే అది అనుభవానికి వస్తుంది. కాగా కర్మఫల శేషమింకా కావలసినంత మిగిలిపోతుంది. ఆ మిగిలిన కర్మఫలమే అనుశయం. అది మరలా జన్మాంతరంలో అనుభవించవలసి వస్తుంది.

और जो कोई भी शिक्षा देता है, और न धर्मशास्त्र और न ज्ञान का शिक्षक हो, वह अपने चेलों के अनुसार चलना, और ज्ञान और उपदेश करना।

అనుశాసన : శాసించటమనే అర్థం. Instruction. అంటే ధర్మం కాని, జ్ఞానం కాని ఆచార్యుడైనవాడు తన శిష్యులకిలా నడచుకోవాలని గాని, తెలుసుకోవాలని గాని బోధించటం.

अनुष्ठानः अभ्यास करना, निष्पादन करना। अभ्यास करना। कार्यान्वयन करना धर्म पुरुषार्थ में ही नहीं है, न ही मुक्ति पुरुषार्थ में। अदवायोदियों का कहना है कि ब्रह्मण है, इसलिए नहीं कि वह अहेय मनुपादय है। प्राप्त नहीं है। हम जो है वह भूल गए हैं। जो है वह महान् है। यदि अनुमान को याद किया जाए तो अनुभव में आता है। यह ज्ञान है। कर्म नहीं है। इसलिए ज्ञान के बाद इसका निष्पादन करना उचित नहीं है। यह काम नहीं करता है। कारण से आत्मा अनात्म हो जाती है।

అనుష్ఠాన : ఆచరించటం, అమలు పరచటం. Practice. Implementation ఇది ధర్మ పురుషార్థంలోనే గాని మోక్షపురుషార్థానికి లేదు సరిగదా పనికి రాదంటారు అద్వైతులు. బ్రహ్మమనేది అహేయ మనుపాదేయం గనుక తయారుచేసేది కాదు. పొందేది కాదు. మహా అయితే ఉన్న దానినే మరచిపోయాము. అంచేత గుర్తు చేసుకుంటే చాలు. అనుభవానికి వస్తుంది. అది జ్ఞానమే. కర్మకాదు. కాబట్టి జ్ఞానానంతరం దాన్ని అమలుపరిచే అనుష్ఠాన మక్కరలేదు. పనికి రాదు కూడా. కారణం చేస్తే ఆత్మ అనాత్మగా మారిపోతుంది.

अनुभव/अनुभूतिः अनुवर्ती होना। सह-अस्तित्व। आप जो हैं वह उसके पीछे बैठना है। यह आप का होना है। विषय के साथ वस्तु की कुल पहचान। अनुभव। आत्म-अनुभूति का अर्थ है आत्मा को आत्म रूप में पहचानना। यह अनुभव है। यह अनुभव है।

అనుభవ/అనుభూతి : అనుసరించి ఉండటం. Co-existence. నీవేది కోరావో దాని నంటి పట్టుకుని కూచోవటం. అది నీవై పోవటం. Total Identity of the objectwith the subject. Experience. ఆత్మానుభవమంటే అనాత్మనంతా ఆత్మ స్వరూపమని గుర్తించటం. ఇదే అనుభవం. ఇదే అనుభూతి.

उदाहरण: एक चीज़ को बार-बार देखने से पहले उसे फिर से देखने की जरूरत है।

అనుదర్శన : ఒక విషయాన్ని మరల మరల దర్శిస్తూ పోవటం. సిద్ధాంతీకరిస్తే సరిపోదు. ఆ తరువాత దాన్ని దర్శించగలిగి ఉండాలి. అలాటి దానికే అనుదర్శనమని పేరు.

संबद्धताः एक चीज को महसूस करते समय एक अंतरजातीय भावना के बीच में होने से पहले ही इसे स्वयं को समान समझना। यदि विजातीयता से टूट जाता है तो फिर से जुड़ना है। × अनुवर्तीः पालन करने का बाहरी अर्थ। सार एक और अर्थ है कि शपथ। सार आत्म-दर्शन का प्रमाण है। आत्म-भावना का प्रमाण है। इसके साथ ही इसे पकड़ना चाहिए।

అనుసంధాన : ఒక విషయం భావిస్తూ ఉన్నప్పుడు మధ్యలో విజాతీయ భావం రాకుండా దానినే సజాతీయంగా భావిస్తూ పోవటం. విజాతీయం వల్ల తెగిపోతే మరల ముడిపెట్టుకోవటమే అనుసంధానం. × అనుసార : అనుసరించటమని బాహ్యార్థం. సారమంటే ప్రమాణమని మరియొక అర్థం. ఆత్మదర్శనానికి ఆత్మభావనే ప్రమాణం. దానితోనే దాన్ని అనుసరించి పట్టుకోవాలి. ఆత్మప్రత్యయ సారమని మాండూక్యంలో మాట. ఆత్మ భావనే సారమనగా ఆత్మానుభవానికి ప్రమాణమట. × అనుపలబ్ధి/అనుపలంభ : ఉపలబ్ధి అంటే ప్రత్యక్షం కావటం. సాక్షాత్కరించటం. ప్రత్యక్షంగా కనపడకపోతే అది అనుపలబ్ధి. Lack of apprehension. అద్వైతులు చెప్పే ఆరు ప్రమాణాలలో ఇది అయిదవది. ఇది అభావం కాదు. అభావమంటే Absence అసలు పదార్థమే లేకపోవటం. పదార్థమున్నా కనపడకపోవటం అనుపలబ్ధి. అనుపలంభమన్నా ఇదే. Non-avilability. × అనుపపత్తి : ఉపపత్తి అంటే హేతువు. యుక్తి. Reason. అది లేకుంటే అనుపపత్తి. హేతువుకు నిలవకపోవటం.

अनुपालनः तर्कहीन तर्क। यह कभी भी गलत नहीं होगा। यह गलत है। क्योंकि इसका कोई कारण नहीं है। Un supported by reason.

అనుపపన్న : హేతుబద్ధం కాని వాదం. అది ఎప్పటికీ కుదరదు. చెల్లదు. ఎందుకంటే దానికి హేతువు లేదు. Un supported by reason.

उपदेय: उपदेय का अर्थ है निकटता प्राप्त करना। यदि पहले निकट नहीं है तो प्राप्त किया जा सकता है। हमेशा हमारे पास मौजूद दान है। यह हमारा स्वरूप है। ऐसा उपदेय कैसे होगा? इसलिए उपदेय हमेशा अघृणनीय या अघृणनीय होता है। इसलिए उपदेय का अर्थ आत्मा है। × उपदेय चतुर्थः प्रत्येक विज्ञान की शुरुआत से पहले इसके चार शर्तें होती हैं। 1. क्या है? 2. यह प्राप्त करने के लिए अधिकारी कौन है? 3. यह कैसे प्राप्त किया जाना चाहिए?

అనుపాదేయ : ఉపాదేయం అంటే దగ్గరికి తీసుకోవటం. అంతకుముందు దగ్గర లేనిదైతే తీసుకోవచ్చు. ఎప్పుడూ మనదగ్గరే ఉన్న దాత్మ. అది మన స్వరూపమే. అలాంటిది ఉపాదేయమెలా అవుతుంది. కనుక ఎప్పుడూ అనుపాదేయమే Ungraspable or Unobtainable అది. ఇంతకూ అనుపాదేయమంటే ఆత్మస్వరూపమని అర్థం. × అనుబంధ చతుష్టయ : ప్రతి శాస్త్రాన్ని ఆరంభించే ముందు దానికి నాలుగు షరతులున్నాయి. 1. విషయమేమిటి? 2. అది సాధించవలసిన అధికారి ఎవడు? 3. వాడు దానినెలా సాధించాలి? దానికీ వాడికీ ఏమి సంబంధం? 4. సాధిస్తే కలిగే ప్రయోజనమేమిటి? అధికారి విషయ సంబంధ ప్రయోజనాలనే ఈ నాలుగింటికి అనుబంధ చతుష్టయమని పేరు. దీనికి జవాబు చెబితేనే అది శాస్త్రం. వేదంతానికి విషయం బ్రహ్మతత్త్వం. అది కావలసిన అధికారి జిజ్ఞాసా ముముక్షా ఉన్న మానవుడు. సంబంధం శ్రవణ మననాదులు. ప్రయోజనం మోక్షమనే ఫలానుభవం.

अनुष्का: एक साथ लगना है, एक साथ लगना है, एक साथ लगना है, जब यह अच्छी तरह से बनता है, अनुष्का। अनुष्का। अनुष्का। अनुष्का। आत्मा की भावना के लिए दुनिया की गंधों को लगाना है। × अनुष्काः एक सूट है जो एक के लिए है।

అనుషంగ : సంగమంటే ఒకదానిలో లగ్నం కావడం. తగులుకోవటం. అది బాగా ఏర్పడితే అనుషంగం. Indulgence. అంటుకోవటం కూడా. ఆత్మచైతన్యానికి ప్రపంచ వాసనలు అంటుకోవటం అలాంటిది. × అనుస్యూత : కుట్టిన దానికి స్యూతమని పేరు. ఐలిగీదీ అనుస్యూతంటే కుట్టివేసి నట్టొకదాని తర్వాత ఒకటి ఎడతెగకుండా కలసి రావటం continued.

अनुमत/अस्वीकारः यदि किसी तर्क को सही माना जाता है तो वह धर्म है।

అనుమత/అననుమత : ఒక వాదాన్ని సరేనని ఒప్పుకుంటే అది అను మతం. Agreed. కాదని త్రోసిపుచ్చితే అననుమతం. Refuted.

संयोगः संयोग. प्रत्यक्ष रूप से दिखाई देने वाली वस्तु से अप्रत्यक्ष रूप से कल्पना करना। यदि धुआं दिखाई देता है तो यह संयोग है। यदि धुआं दिखाई देता है तो यह संयोग है। यह दूसरे मानक है जो धर्मशास्त्र कहता है। विश्व के कार्य के आधार पर इसका मूल कारण परमात्मा माना जा सकता है। लेकिन यह एक तटस्थ विशेषता है। रूप की विशेषता नहीं। इसलिए केवल संयोग पर्याप्त नहीं है। इसलिए स्वार्थ महर्षि हैं। उनकी शब्दावली शपथ है। इसलिए यह उपनिषद है। इसके अनुसार संज्ञान और परमात्मा की पुष्टि करने के लिए अदवाइयों का शब्द है।

అనుమాన/అనుమితి : Inference. ప్రత్యక్షంగా కనిపించే విషయాన్ని బట్టి ప్రత్యక్షం కాని దాన్ని ఊహించటం. ధూమం కనిపిస్తుంటే అగ్ని కనిపించకపోయినా ఉందని భావిస్తే అది అనుమానం. ఇది వేదాంతులు చెప్పే రెండవ ప్రమాణం. ప్రపంచమనే కార్యాన్ని బట్టి దానికి మూలకారణం పరమాత్మ అని భావించవచ్చు. కాని అది తటస్థ లక్షణమే. స్వరూప లక్షణం కాదు. కనుక కేవల అనుమానం సరిపోదు. స్వరూపానుభవం మహర్షులది. వారి మాటలే మనకు ప్రమాణం. అదే ఉపనిషత్తు. కనుక దాని కనుగుణంగా అనుమానించి పరతత్వాన్ని నిర్ధారణ చేయాలని అద్వైతుల మాట.

संयोगः यह विचार करने वाली वस्तु Inferred है। संयोग एक संयोग के स्तर पर महसूस किया जाना चाहिए और अनुभव किया जाना चाहिए।

అనుమేయ : అలా భావించే పదార్థం Inferred. అనుమాన ప్రమాణంతో గ్రహించి అనుభవానికి తెచ్చుకోవలసినదేదో అది అనుమేయం. Inferrable.

उल्टा: सकारात्मक. सकारात्मक. इसके विपरीत।

అనులోమ : అనుకూలమైనది. Positive. దీనికి వ్యతిరేకి ప్రతిలోమం.

प्रतिरोधः अनुपालन। इसके विपरीत प्रतिरोध नकारात्मक। प्रतिरोध के अनुरूप और अनुरूप के समानार्थी हैं।

అనురోధ : అనుసరించటం. దీనికి వ్యతిరేకి ప్రతిరోధ Negative. అనురోధానికి అనుగుణమని, అనురూపమని కూడా పర్యాయపదాలు.

अनुवादः Repetition. एक मानक के द्वारा तैयार की गई चीज़ को दूसरे मानक के साथ कहना. सामान्य तौर पर यह गलत है। एक उद्देश्य के लिए गलत नहीं है। गुण. यह उद्देश्य नहीं है। अपमान। यदि हम सभी इस अनाम दुनिया को देखते हैं तो यह हमारे विचार के अनुसार है कि यह बनाया गया है। पहले उपनिषद। फिर यह दुनिया को अपमानित करता है कि कार्य कारण से अलग नहीं है। Refutation.

అనువాద : Repetition. ఒక ప్రమాణం చేత సిద్ధమయిన విషయాన్నే మరొక ప్రమాణంతో చెప్పటం. మామూలుగా చెబితే అది దోషం. ఒక ప్రయోజనం కోసమైతే దోషంకాదు. గుణం. ఆ ప్రయోజనమేదో కాదు. అపవాదం. మనమంతా ఈ అనాత్మ ప్రపంచముందని చూస్తుంటే మన దృష్టి ననుసరించి ఇది సృష్టి అయిందని చెబుతుంది మొదట ఉపనిషత్తు. తరువాత కార్యం కారణం కన్నా వేరుగా లేదని చెప్పి ప్రపంచాన్ని అపవాదం చేస్తుంది. Refutation.

इसलिये जो कुछ है, वह एक ही वस्तु है, और जो कुछ नहीं, वह वही आत्मा है; वह त्याग, और शुद्धता, और सब कुछ है; इसलिए यह सदा अशुद्ध है।

అనుదితానస్తమిత : ఉదితమూ కానిది అస్తమితమూ కానిది. ఉదయాస్త మయాలు లేనిదని అర్థం. జనన మరణాలు లేని పదార్థమే అలాంటిదై ఉంటుంది. జ్ఞేయ ప్రపంచంలో అలాంటిదొకటి కూడా కానరాదు. ప్రతిదానికీ రాకపోకలు ఉండి తీరవలసిందే. పోతే అలాంటి దోషాలు రెండూ లేనిది ఒకే ఒక పదార్థముంది. అదే ఆత్మ చైతన్యం. అది నిరాకారం. స్వతస్సిద్ధం. సర్వవ్యాపకం. కాబట్టి అది ఎప్పుడూ అనుదిత అనస్తమితమే.

अनवाहार्यपाचन: शरीर में भी त्रिगुण होते हैं। गारपति जठराग्नि के आमंत्रण के चेहरे पर गर्मी का लक्षण है। लेकिन हृदय के दक्षिण द्वार से बहने वाली हवा रक्त में मिला हुआ चावल को शरीर में फैलाती है। यह ऊर्जा के रूप में सर्वत्र प्रसारित होती है। इसे भोजन के पकाए जाने के बाद होने वाले मामलों के कारण नाम दिया गया है। इसे दक्षिणी अग्नि कहा जाता है।

అన్వాహార్యపచన : శరీరంలో కూడా త్రేతాగ్నులున్నాయి. గార్హపత్యం జఠరాగ్ని ఆహవనీయం ముఖంలో ఉన్న ఉష్ణగుణం. పోతే హృదయంలోని దక్షిణ ద్వారం నుంచి వ్యానమనే వాయువు బయటికి వచ్చి రక్తంలో కలిసిన అన్నరసాన్ని సర్వశరీరమూ వ్యాపింపజేస్తుంది. అది శక్తి రూపంగా సర్వత్రా ప్రసరిస్తుంది. ఆహారం పచనమైన తరువాత జరిగే వ్యవహారం గనుక దీనికీ పేరు వచ్చింది. దక్షిణాగ్ని అని దీనినే పేర్కొంటారు.

नॉन-न्यूनाट्रिगः कम नहीं है और न ही बहुत है। उतार-चढ़ाव केवल सांसारिक पदार्थों के लिए नहीं है, बल्कि आत्मा के लिए है। इनकार के कारण इसका कोई न्यूनाट्रिक गुण नहीं होगा। विज्ञान में भी किसी भी सिद्धांत के लिए ऐसा ही होना चाहिए। इसलिए निरंकुश कहा जाने वाले शब्द को भी 'नवनाट्रीग' कहा जाता है।

అన్యూనానతిరిక్త : తక్కువా కాదు. ఎక్కువా కాదని అర్థం. హెచ్చు తగ్గులు లౌకిక పదార్థాలకేగాని ఆత్మకు లేవు. నిరాకారం గనుక దానికి న్యూనాధిక లక్షణాలు ఉండబోవు. శాస్త్రంలో కూడా ఏదైనా ఒక సిద్ధాంతం చేస్తే అది అలాగే ఉండాలి. కనుక నిష్కర్షగా చెప్పిన మాటకు కూడా అన్యూనానతిరిక్తమని పేరు వర్తిస్తుంది.

अनुराग/अनरक्त: राग का अर्थ है क्षेत्रनि ध्वनि। यदि किसी वस्तु को रंग की तरह दिमाग पर छापा गया है तो इस प्रकार के एक भावनात्मक गुण को पहचानना चाहिए। इसका अर्थ है वल्लभल प्रेम। इस तरह के आदी मन से ग्रसित व्यक्ति को ज्ञान प्राप्त होता है। प्रभावित या संलग्न। यह भावना है कि विश्व की गंध अच्छी तरह से दिमाग में है।

అనురాగ/అనురక్త : రాగమంటే రంగని శబ్దార్థం. రంగు అద్దినట్టు మనసుమీద ఒక విషయం ముద్రితమైతే అలాంటి తాదాత్మ్య గుణానికి Identity with the object అనురాగమని పేరు. వల్లమాలిన అభిమానమని అర్థం. ఇట్టి అభిమానం ఉన్న మనస్తత్వం కలవాడెవడో వాడనురక్తుడు. Affected or attached. ప్రపంచ వాసనలు బాగా మనసుకు పట్టినవాడని భావం.

प्रवेशः एक प्रवेश के बाद दूसरा प्रवेश होता है तो उसका नाम कान प्रवेश होता है। प्रथम विश्व निर्माण के बाद ब्रह्म शरीर में प्रज्ञा रूप में परमात्मा प्रवेश करता है। फिर गर्भ में जीवन रूप में प्रवेश किया गया। उपनिषत् प्राण के प्रवेश का वर्णन 'अनेना जीवना अनुप्रवेश्य' से किया जाता है।

అనుప్రవేశ : ఒకటి ప్రవేశించిన తరువాత మరొకటి ప్రవేశిస్తే దాని కను ప్రవేశమని పేరు. మొదట ప్రపంచ సృష్టి అయిన తరువాత బ్రహ్మాండ శరీరంలో ప్రజాపతి రూపంగా పరమాత్మ ప్రవేశిస్తాడు. ఆ తరువాత పిండాండంలో జీవరూపంగా ప్రవేశం జరిగింది. 'అనేన జీవేన ఆత్మనా అనుప్రవిశ్య' అని ఉపనిషత్తు జీవుని ప్రవేశాన్ని పేర్కొన్నది.

और यदि कोई ज्ञान नहीं है, तो उसका नाम ज्ञान है, और यदि कोई ज्ञान नहीं है, तो उसका नाम ज्ञान है।

అనవబోధ : అవబోధమంటే జ్ఞానం కావచ్చు. అనుభవం కావచ్చు. ఇలాటి ఆత్మానుభవం కలగకపోతే దాని కనవబోధమని పేరు. అజ్ఞానమని అర్థం.

निराशाः निराशा से नीचे गिरना, गिरना, अवसाद, निराशा। यदि बिना किसी साहस के आत्मनिर्भर हो सकता है तो निराशा है।

అనవసాద : అవసాదమంటే కుంగిపోవటం, దిగబడి పోవటం Depression, ధైర్యం కోల్పోవటం. అలాంటిది లేకుండా ధైర్యం అవలంబించి ఉండగలిగితే అది అనవసాదం.

अनावश्यकता: आवश्यकता का अर्थ है, यहाँ आवश्यकता नहीं, अवसर। Opportune moment or context. यदि ऐसा अवसर नहीं है, तो विज्ञान में अनावश्यक कहा जाता है।

అనవసరం : అవసరమంటే ఇక్కడ Necessity అని కాదు. సందర్భమని అర్థం. Opportune moment or context. అలాంటి సందర్భమేర్పడకపోతే శాస్త్రంలో అనవసరమని పేర్కొంటారు. అప్రసక్తి అని కూడా అనవచ్చు.

श्रेष्ठता: आधार, आशा। आधार। आधार। जिस पर आरोप लगाया जाता है। श्रेष्ठता हमेशा आती है। यह सत्य है। आरोप धारणा है। यह वस्तु के लिए भी अपरिचित नहीं है। वस्तु के रूप में यदि किसी अन्य रूप में है तो इसका नाम है कथा। वस्तु के रूप में यह सत्य है - वस्तु के रूप में यह झूठ है।

అధిష్ఠాన : ఆధారం, ఆస్పదం. Basis. దేనిమీద ఆరోపణ జరుగుతుందో అది. అధిష్ఠానమెప్పుడూ వస్తువే. అంటే సత్యమే. ఆరోపితమే ఆభాస. అదికూడా వస్తువుకు అన్యం కాదు. వస్తువే మరో రూపంలో భాసిస్తే దానికాభాస అని పేరు. వస్తువుగా అది సత్యం - ఆభాసగా అసత్యం.

अनगिनमः यदि कोई लक्ष्य प्राप्त करना अधिक है तो प्राप्त नहीं करना अनगिनत है।

అనధిగమ : ఒక గమ్యాన్ని పొందటం అధిగమమైతే పొందక పోవటం అనధిగమం Unattainment.

अनामायाः अमाया विकार है, अशुद्धता है, दोष है, दोष है, कोई दोष नहीं है, अनामा है, निर्दोष पदार्थ एक ब्रह्मत्व है, इसलिए असली अनामा है।

అనామయ : ఆమయమంటే రుగ్మత. మాలిన్యం. దోషం. Defect. ఎలాంటి దోషమూ లేకుంటే అనామయం. నిర్దోషమైన పదార్థం ఒక్క బ్రహ్మతత్వమే. కనుక అసలైన అనామయ మదే.

अनाश्रित: बिना किसी चीज के, बिना किसी चीज के, बिना किसी चीज के, अपने लिए ही जीवित है। गीता कहता है, "अनाश्रितः कर्मफल है। जो कर्मफल चाहता है, वह नाश हो जाता है।

అనాశ్రిత : దేనినీ ఆశ్రయించక అంటిపట్టక తనపాటికి తాను బ్రతకటం. 'అనాశ్రితః కర్మఫలం' అని గీత. కర్మఫలాన్ని కోరనివాడు అనాశ్రితుడు.

प्रश्नः यदि एक प्रश्न के साथ दो या तीन प्रश्न पूछे जाते हैं, तो यह प्रश्न है। प्रश्न पूछना सेवाया गीता है। विज्ञान कहता है कि गुरु को सभी पहलुओं से पूछना है और शिष्य आत्मज्ञान प्राप्त करना है।

అనుప్రశ్న : ఒక ప్రశ్నతో నిలవక దానికి అనుబంధంగా రెండు మూడు ప్రశ్నలు వేస్తూ పోతే అది అను ప్రశ్న. అనుప్రశ్నేన సేవయా అని గీత. గురువును శిష్యుడైనవాడు అన్ని కోణాలలో ప్రశ్నించి ఆత్మజ్ఞానాన్ని గడించాలని శాస్త్రం చెప్పేమాట.

और जो कोई उस पर विश्वास करता है, और उस मार्ग पर चलता है, वह उसी के पीछे चलता है।

అనుయాయి : అనుసరించి వెళ్ళేవాడు. Follower. పెద్దలు ఒక సిద్ధాంతం చేస్తే దానిని నమ్మి ఆ మార్గంలోనే పయనించేవారు అందరూ దాని అనుయాయులే.

अनुक्रमः एक वस्तु का नाम है जो एक मार्ग पर चलती है और उसके पैरों में उसके पीछे चलने वाली किसी अन्य वस्तु का नाम है।

అనువిధాన/అనువిధాయి : ఒక విషయం ఒక మార్గంలో నడుస్తుంటే దాని అడుగుజాడలలో దాని ననుసరించి పోయే మరొక విషయానికి అనువిధాయి అని పేరు.

निर्वेदना: निर्वेदना उबाऊ है। यह मुक्ति के मार्ग में एक बड़ा बाधा है। इससे कोई परिणाम नहीं होता। इसलिए जो व्यक्ति इसे सीखता है उसे निर्वेदना के बिना धैर्य से आगे बढ़ना चाहिए। इस धैर्य को निर्वेदना कहा जाता है। इस प्रकार के व्यक्ति को निर्वेदना कहा जाता है।

అనిర్వేద/అనిర్విణ్ణ : నిర్వేదమంటే విసుగు చెందటం. మోక్షమార్గంలో అది ఒక పెద్ద అంతరాయం. దానివల్ల ఫలితం సిద్ధించదు. కనుక అభ్యాసి అయినవాడు నిర్వేదం చెందక సహనంతోనే ముందుకు సాగిపోవాలి. ఈ సహనానికే అనిర్వేదమని పేరు. అలాంటివాడికే అనిర్విణ్ణుడని పేరు. అనిర్విణ్ణేన చేతసా అని గీతా వచనం.

निर्विवादः निर्दिष्ट करना है Mention. निर्विवाद है कि कोई भी निर्विवाद नहीं है। Unmentionable. यह हमारा स्वरूप है। कुछ भी नहीं। कोई नाम नहीं है, इसलिए इसे इधर-उधर नहीं कहा जा सकता है।

అనిర్దేశ్య : నిర్దేశించటమనగా పేర్కొనటం Mention. పేర్కొనటానికి ఏ మాత్రమూ వీలు లేనిది అనిర్దేశ్యం. Unmentionable. అది మన స్వరూపమే. మరేదీ కాదు. నామరూపాలు లేవు గనుక దానిని ఇదమిత్థమని పేర్కొనలేము.

अज्ञानः अज्ञानता है, गति है, कोई भी अज्ञानता नहीं है, जो बाहरी आकाश है, जो आंतरिक रूप से चमकता है।

అనింగన : ఇంగనమనగా కదలిక. చలనం. ఏ మాత్రమూ చలనంలేనిపదార్థం అనింగనం. అది బాహ్యమైన ఆకాశమైతే ఆంతరంలో చిదాకాశమైన ఆత్మతత్త్వం.

अज्ञानः अज्ञान वह है जो किसी भी रूप में नहीं महसूस करता है। अज्ञान वह है जो किसी भी रूप में नहीं महसूस करता है।

అనాభాస : ఇలాగలాగని ఏ రూపంలోనూ భాసించని పదార్థం అనాభాసం. Non apparant. విషయ రూపం కాని ఆత్మతత్వం ఎప్పుడూ అనాభాసమే. ఆభాసం దానికి విషయమైన ప్రపంచమే.

निर्मुक्तिः मुक्ति से बाहर निकलना, मुक्त करना, भागना। यदि ऐसा भाग्य नहीं है, तो इसका नाम क्षमा है। इसका अर्थ संपूर्ण बंधन है।

అనిర్మోక్ష : నిర్మోక్షమంటే బయటపడడం. Release. తప్పించుకోవడం. అలాంటి భాగ్యం లేకుంటే దాని కనిర్మోక్షమని పేరు. సంసారబంధ Bondage మని అర్థం.

विशेष: यदि एक उत्तम अधिकारी के पास गुरु-निर्देश के बिना पूर्वजन्म सुकुर्त का कुछ ब्रह्म अनुभव हो तो वह उस व्यक्ति के लिए विशिष्ट है। यह प्रह्लाद के मामले में हमें दिखाई देता है। यह भाग्यशाली है कि एक कोटि के लिए 'मन्यासानाम सहर्ष' है। बाहरी प्रकृति को देखकर ही वह ब्रह्म अनुभव प्राप्त कर सकता है। इस तरह के व्यक्ति को वैज्ञानिक भागीदारी की आवश्यकता नहीं है। यह वयस्कता के लिए अंतर्ज्ञान है।

అనుపదిష్ట : గురూపదేశం లేకుండానే ఉత్తమాధికారికి పూర్వజన్మ సుకృతం కొద్దీ బ్రహ్మానుభవం కలిగితే అలాటిదానికి అనుపదిష్టమని పేరు. ఇది ప్రహ్లాదాదుల విషయంలో మనకు కనిపిస్తుంది. 'మనుష్యాణాం సహస్రేషు' అన్నట్టు కోటికొక్కడికి పట్టే అదృష్టమది. బాహ్యప్రకృతిని చూస్తూ తద్ద్వారానే వాడు బ్రహ్మానుభవం పొందగలడు. శాస్త్రాచార్య ప్రమేయం అలాంటివాడికి అక్కరలేదు. దీనికే Intuition అని పెద్దలమాట.

संबन्धित: शिक्षकों के बीच फंसे ज्ञान का संबन्धित नाम Confined to a medium. शिक्षकों की भागीदारी के बिना स्वतंत्र रूप से फैलने वाली चेतना का संबन्धित नाम।

అనుపహిత : ఉపాధులలో చిక్కుబడిపోయిన జ్ఞానానికి ఉపహితమని పేరు. Confined to a medium. ఉపాధుల ప్రమేయం లేకుండా స్వేచ్ఛగా వ్యాపించే చైతన్యానికి అనుపహితమని పేరు.

अनृतः अमूर्त: अमूर्ती है। अमूरता सत्य है। अनृत सत्य है, अनृत झूठ है। Unreal अनात्मा दुनिया भर में सत्य नहीं है। सत्य की आत्मा का अनुमान है। उपस्थिति है। इसलिए इन दोनों में अमूर्मता है। आत्मिक रूप से सच है।

అనృత : ఋతం కానిది. ఋతమంటే సత్యం. సత్యం కానిది అనృతం. False. Unreal అనాత్మ ప్రపంచమంతా సత్యంకాదు. సత్యమైన ఆత్మ తాలూకు ఆభాస. Appearance. కనుక దీనిపాటికిది అనృతం. ఆత్మరూపేణా సత్యం.

अनार्यभिचार/संबन्धः अनार्य पर व्यसन या इरादा करके उस विचार के साथ मृत प्राणी अनार्यभिचार है। इसको सांसारिक वासनाएं हैं और इसके विपरीत सत्याभिचार संबन्ध न होने पर उसे विदेह हत्या कर दी जाती है।

అనృతాభిసంధి/సంధ : అనృతమైన మీదనే అభిసంధి లేదా ఉద్దేశం Intention పెట్టుకుని ఆ భావనతోనే మరణించిన జీవి అనృతాభిసంధి. వీడికి ప్రపంచ వాసనలున్నాయి కాబట్టి పునరావృత్తి తప్పదు. దీనికి భిన్నంగా సత్యాభి సంధియై పోతే వాడు విదేహముక్తుడు.

बेनेज़त का अर्थ है 'अजत्' जो चलता है, जो चलता है, जो चलता नहीं है, जो आत्मा है।

అనేజత్‌ : ఏజత్‌ అంటే కదిలేది. చలించేది. అనేజత్‌ అంటే చలనం లేనిది. అచలమైన ఆత్మస్వరూపం. 'అనేజదేకం మనసో జవీయః' అని ఉపనిషత్తు.

अनियंत्रितः अनियंत्रित। यदि एक रूप में है तो यह एक है। एक समान या लगातार। इसके अलावा, जो समय के साथ बदल रहा है वह अनियंत्रित है। असंगत। संपूर्ण चयापचय दुनिया बदलती है। Ever changing के कारण अनियंत्रित है।

అనైకాంతిక : ఐకాంతికం కానిది. ఒకే ఒక రూపంలో ఉంటే అది ఐకాంతికం. Uniform or Consistent. అలాకాక ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ పోయేది అనైకాంతికం. Inconsistent. చరాచర ప్రపంచమంతా పరిణామశీలమే. Ever changing కనుక అనైకాంతికం.

अग्नीशोमाः अग्निजोत्र का अर्थ है चन्द्रमा, किन्तु अग्नि का अर्थ जीवन है। चंद्रमा का अर्थ होता है मन। मन का अर्थ व्यर्थ है। मन भोजन में प्रवेश करता है और मन सोते समय जीवन में सिर झुकाता है। उपनिषदों ने वर्णन किया है कि मन मन के रूप में रहता है तो मन जीवित है। पौराणिक काल में शिवकेशवानी दर्शन से कथाएं उत्पन्न हुईं।

అగ్నీషోమ : అగ్నిహోత్రుడు చంద్రుడు అని వాచ్యార్థం. కాని అగ్ని అంటే ప్రాణం. చంద్రుడంటే మనస్సు అని అంతరార్థం. మనస్సు అన్న వికారం. అన్నం ప్రాణంలో ఆహుతి అవుతుంది. అలాగే మనస్సు నిద్రావస్థలో ప్రాణంలో తలదాచు కుంటుంది. ప్రాణం మనోరూపమైన అన్నాన్ని ఆహుతి చేసుకుంటుంది కాబట్టి మనస్సు అన్నమైతే ప్రాణమన్నాదుడు అని ఉపనిషత్తులు వర్ణించాయి. పౌరాణిక వాఙ్మయంలో దీనినే శివకేశవ తత్వాలుగా కల్పించి కథలల్లుతూ వచ్చారు. విష్ణువు స్థితికర్త గనుక అన్నాత్మకమైన తత్వమైతే రుద్రుడు లయ స్వరూపుడు గనుక అన్నాదుడని మహర్షుల కల్పన. మొత్తానికి జ్ఞేయప్రపంచమే అన్నం. దాన్నిగ్రహించే ఆత్మజ్ఞానమే అన్నాదుడు. ఈ రెండింటి అంతరార్థం చెబుతూ ఉన్న సాంకేతికభాషే అగ్నీషోమం. దీని ఆంతర్యం గ్రహించి జ్ఞేయాన్నంతా ఎప్పటికప్పుడు తన జ్ఞానంలో హోమం చేసుకొని అంతా జ్ఞానస్వరూపంగా దర్శించే జీవన్ముక్తుడు చేసే యాగం అగ్నీషోమ యాగం. అంటే జీవన్ముక్తుడి జీవితమే అని భావం.

उपः का अर्थ पानी है। पंचाभूता में ऊपर से चौथा है। नीचे से दूसरा। उपः का बहुवचन है। यह तरल है। शुद्धसंधना प्रकृति है। केवल जलमंगेज नहीं अपः का अर्थ पंचाभूता के लिए भी संकेतक है।

అప్‌ : జలమని అర్థం. పంచభూతాలలో పైనుంచి నాలుగవది. క్రింది నుంచి రెండవది. ఆపః అని దీని బహువచనం. ఇది ద్రవం. శుక్లస్యందన స్వభావం. కేవలం జలమనేగాక ఆపః అనేది పంచభూతాలకు కూడా ఉపలక్షణంగా Indicator చెప్పుకోవచ్చు. 'ఆపః పురుష వచసో భవంతి' అని శాస్త్రం.

अपकर्षणः अपकर्षण के विपरीत। घटना घटना। नीचे गिरना।

అపకర్ష : ఉత్కర్షకు వ్యతిరేకి Opposite. తగ్గిపోవటం Diminution. క్రిందికి దించటమని అక్షరార్థం.

अपाहिजताः घटना। घटना। Decay। यह पांचवां विकार है।

అపచయ/అపక్షయ : తగ్గిపోవటం. కృశించటం Decrease. Decay. షడ్భావ వికారాలలో ఇది ఐదవది.

अपराधः कोई दान नहीं। अपराध. इसका अर्थ है पथभ्रष्टता।

అపచార : ఉపచారం కానిది. అపరాధం. మార్గం తప్పటం అని అర్థం.

उपदेशः एक भविष्यद्वाणी, एक घड़ी, एक वचन, एक दृष्टान्त, एक चुपके से बोलना।

అపదేశ : ఒక నెపం. ఒకమిష. Pretext. మాట సామెత. మభ్యపెట్టి చెప్పటం.

और पापों का सब प्रकार पापों का है, और अनजानता और व्यभिचार पापों का है, और वे पवित्रता के विषय में हैं, और पापों का विषय आत्मा है।

అపహతపాప్మా : పాపాలన్నీ పటాపంచలైనది. అవిద్యా కామకర్మలే పాపాలు. అవి పూర్తిగా తొలగిపోయి పరిశుద్ధమైనది ఆత్మతత్వం. కనుక అపహతపాప్మా అంటే ఆత్మస్వరూపమే.

अकाल मृत्यु: अकाल मृत्यु। मृत्यु का अकाल नहीं है। यह एक निश्चित समय पर होना चाहिए था। लेकिन यदि अकाल में हुआ तो इसका प्रयोग अकाल मृत्यु के रूप में किया जाता है। Inauspicious moment।

అపమృత్యు : అకాలంగా మరణించటం. మరణానికి అకాలమంటూ లేదు. ఏదో ఒక కాలంలో జరగవలసిందే అది. అయినా అనుచిత కాలంలో జరిగితే దాని కపమృత్యువని వాడుక వచ్చింది. Inauspicious moment.

एक दूसरे के अर्थ में एक दूसरे का अर्थ है। एक दूसरे के कारण विश्व का निर्माण हुआ है।

అపరస్పర : పరస్పరమనే అర్థం. Mutual. ఒకదానికొకటి కార్యకారణాలు అవుతూ దానివల్లనే ప్రపంచసృష్టి జరిగిందని నాస్తికుల సిద్ధాంతం. ప్రపంచం అపరస్పర సంభూతమని వారనేమాటను భగవద్గీత పేర్కొన్నది.

अप्रत्यक्षता: अप्रत्यक्षता वह है जो दिखाई नहीं देती है, जो संवेदी नहीं है, जो अप्रत्यक्ष नहीं है, जो अप्रत्यक्ष है, जिसका अर्थ है कि अप्रत्यक्ष है। प्रत्यक्ष अनुभव। आत्मा कभी भी हमारे लिए अप्रत्यक्ष नहीं है। अप्रत्यक्ष है। 'यात साक्षातपरोक्षा दत्तमा' उपनिषद है। मैं स्वयं कभी भी प्रत्यक्ष नहीं हूं। इसका कोई अन्य विकल्प नहीं है।

అపరోక్ష : పరోక్షమంటే కనపడనిది. ఇంద్రియ గోచరం కానిది. పరోక్షం కానిది అపరోక్షం. ప్రత్యక్షమని అర్థం. Direct experience. ఆత్మ ఎప్పుడూ మనకు పరోక్షం కాదు. అపరోక్షమే. 'యత్‌ సాక్షాదపరోక్షా దాత్మా' అని ఉపనిషత్తు. నేననే భావం నాకెప్పుడూ ప్రత్యక్షమే గదా. దానికి మరొకదాని వ్యవధానం లేదు.

अपशब्दः सत्य को सत्य के रूप में नहीं बल्कि सत्य के रूप में प्रकट करने के लिए सत्य को छिपाना।

అపలాప : కప్పిపుచ్చటం. సత్యాన్ని సత్యంగా కాక మరొక విధంగా భావించి ఆ రూపంలో బయటపెట్టటం. Concealling the fact.

वर्गः वर्ग से बाहर है। वर्ग धर्मार्थकमाओं का नाम है। इन तीनों को एक समूह कहा जाता है। तीनों को एक साथ एक गुट कहा जाता है। यदि कोई वर्ग नहीं है तो इस श्रेणी में नहीं आता है, और जो कुछ इसे पार करता है वह अपवर्ग Uncombined है। इसका अर्थ है मुक्ति।

అపవర్గ : వర్గానికి చెందనిది. వర్గమంటే ధర్మార్థకామాలు. వీటికి త్రివర్గమని పేరు. ఇవి మూడూ కలిసి ఒక ముఠా. త్రిగుణాలను దాటిపోలేనిది కనుక ఒక వర్గం పోతే ఇలాటి వర్గంలో చేరనిది, దాన్ని దాటిపోయినది ఏదో అది అపవర్గం Uncombined. అంటే మోక్షమని అర్థం.

अभद्रः अभद्र का अभद्र न्याय है। पहले एक वस्तु पर एक वस्तु लाया जाए तो वह अभद्र है। फिर उस वस्तु को फेंक दिया जाए तो अभद्र है। अभद्रता खंडन है। जब वस्तु हो तो उसे फेंकना संभव है। इसलिए वह वस्तु नहीं लाया गया है। भाव सभी प्रकार के हैं। भाव कुछ नहीं है। वस्तु का एक अन्य रूप में प्रकट होना।

అపవాద : అధ్యారోప అపవాద న్యాయమని ఉంది అద్వైతంలో. మొదట ఒక వస్తువుమీద మరొక వస్తువును తెచ్చిపెడితే అది అధ్యారోపం Imposition. మరలా ఆ తెచ్చిపెట్టిన దాన్ని త్రోసిపుచ్చితే అపవాదం refutation. వస్తువే అయినప్పుడు త్రోసివేయట మెలా సాధ్యం. అందుకే ఆ తెచ్చిపెట్టినది వస్తువు కాదు. ఆభాస అన్నారద్వైతులు. ఆభాస అంటే ఏదోగాదు. వస్తువే మరొక రూపంలో కనపడటం. రజ్జువు సర్పాకారంగా భాసిస్తున్నదంటే రజ్జువే అలా కన్పిస్తున్నది. అది కన్పిస్తున్నంతవరకు రజ్జువు దృగ్గోచరం కాదు. ఆరోపితం అధిష్ఠానాన్ని కప్పి పుచ్చుతుంది. కనుక దీన్ని అపవాదం చేస్తేగాని అసలైన అధిష్ఠానాన్ని చూడలేము. అపవదించటమంటే ఎక్కడికో తోసివేయటమని భావించరాదు మరలా. ఇది అదేనని తద్రూపంగానే భావించడం. దీనికే ప్రవిలాపమని Merging in the substance మరొక పేరు. పరమాత్మలో ఈ ప్రపంచమంతా అలా ప్రవిలాపనం చేయటమే అసలైన అపవాదం.

अपहनाव: अपहनामण के समानार्थी शब्द Synonymn. दोनों का अर्थ एक ही है।

అపహ్నవ : అపలాపమనే మాటకిది పర్యాయం Synonymn. రెండింటికీ అర్థం ఒకటే.

अपहरणः दूर ले जाना।

అపహార : ప్రక్కకు తీసుకెళ్ళటం. దూరం చేయటం.

ग़ाफ़िलः हटा दिया गया है, छिपा हुआ है। 'अज्ञान का ग़ाफ़िल ज्ञान है।'

అపహృత : తొలగింపబడినది. మరుగు పడినది. 'అజ్ఞానేన అపహృతం జ్ఞానం' అని గీతా వచనం.

अमुल्यः अमुल्य। अपरिहार्य। अनिवार्य रूप से Unavoidable। आत्मा ज्ञान के बिना मनुष्य 'तस्मा दपरहार्ये अर्थे' तपस्या को नहीं खो सकता। अंततः यह अमुल्य है।

అపరిహార్య : పరిహరించుటకు వీలులేనిది. అనివార్యమైనది. తప్పనిసరి Unavoidable. 'తస్మా దపరిహార్యే అర్థే' తాపత్రయాన్ని ఆత్మ జ్ఞానం లేకుండా పోగొట్టుకోలేడు మానవుడు. అంతవరకు అది అపరిహార్యమే.

असीमित: असीमित का अर्थ है सीमित। सीमित। यदि कोई सीमा है या आकाश की तरह फैली हुई है तो असीमित है। असीमित. अंतहीन। इसका अर्थ है पूर्ण। आत्मत्व ही असीमित है।

అపరిచ్ఛిన్న : పరిచ్ఛిన్నమంటే పరిమితమైనది. Limited. అలాటి హద్దులేవీ లేక ఆకాశంలాగా వ్యాపించినదైతే అపరిచ్ఛిన్నం. Unlimited.Endless. పరిపూర్ణమని అర్థం. ఆత్మతత్వమొక్కటే అపరిచ్ఛిన్నమైనది.

अव्यय/अपीतिः लय का अर्थ है, मिलन, एकीकरण। सुषूपती में जीव ब्रह्मत्व में प्रवेश करता है और एक हो जाता है। इसलिए स्वपति सोता है। स्व - स्वयं में, अपीति - होता है। इसलिए स्वपति सोता है।

అప్యయ/అపీతి : లయమని అర్థం. కలిసిపోవటం. ఏకం కావటం. సుషుప్తిలో జీవుడు బ్రహ్మతత్వంలో చేరి ఏకమై పోతాడు. కనుకనే స్వపితి నిద్రిస్తున్నాడని పేరు వచ్చిందట. స్వం - తనలో తానే, అప్యేతి -చేరిపోతున్నాడు. కనుక స్వపితి Sleeps అని సంజ్ఞ ఏర్పడిందని వ్యాఖ్యానించారు అద్వైతులు.

अपिधान/अपिधानः अपिधानमन्ना, अपिधानमन्ना का अर्थ है Lid. or Cover. इस तरह के ढक्कन के लिए अपिधान या पित्त नाम है। ईशावंश में 'हिरणमैना पात्र्य सत्यस्य अपिधान मुख' के रूप में वर्णित है। सूर्यमंडल को इसकी चमक से अपिधान नहीं है और उपवास का मार्ग नहीं है। इसे हटाने के लिए उपकारकर्ता सूर्य से प्रार्थना करता है।

అపిధాన/అపిహిత : పిధానమన్నా, అపిధానమన్నా మూత Lid. or Cover అని అర్థం. అలాంటి మూతబడిన పదార్థానికి అపహితం లేదా పిహితమని పేరు. 'హిరణ్మయేన పాత్రేణ సత్యస్య అపిహితం ముఖం' అని ఈశావాస్యం వర్ణించింది. సూర్యమండలానికి దాని తేజస్సే అపిధానమై ఉపాసకునికి మార్గం స్ఫురించటం లేదట. అది తొలగించమని ఉపాసకుడు సూర్యుని ప్రార్థించటమిది.

अपर्याप्तता: पर्याप्त, पर्याप्त यदि परिपक्व है Enough or Sufficient. अन्यथा अपर्याप्त है. Insufficient.

అపర్యాప్త : తగినంత, చాలినంత అయితే పర్యాప్తం Enough or Sufficient. అలా కానిదైతే అపర్యాప్తం. Insufficient.

जब एक पदार्थ से दूसरी वस्तु निकलती है तो पहली वस्तु उसकी चपेट में आती है। The thing which some other thing emanates.Source.

అపాదాన : ఒక పదార్థంలో నుంచి మరొక పదార్థం బయటికి వస్తున్నప్పుడు ఆ మొదటి పదార్థం దాని కపాదానం. The thing which some other thing emanates.Source. ఇంట్లో నుంచి మనం బయటకు వచ్చామంటే ఇల్లు మనకు అపాదానం. మాయాశక్తి ప్రపంచానికి ఇలాంటి అపాదానమే.

पगमनावन प्राणः शरीर के पांच प्रकार के वायु में से दूसरा है। पहला प्राण है। 'प्रगमनावन प्राणः' बाहर निकलने वाली सांस Exhalation है। 'अर्वागमनावन अन्नाः' अंदर जाने वाली सांस Inhalation है। यह शरीर को ऊपर से नीचे तक नहीं ले जाने से रोकता है।

అపాన : శరీరంలోని ఐదు విధములైన వాయువులలో రెండవది. మొదటిది ప్రాణం. 'ప్రాగ్గమనవాన్‌ ప్రాణః' బయటికి వచ్చే నిశ్వాసం Exhalation. 'అర్వాగ్గమనవాన్‌ అపానః' లోపలికి వెళ్ళే ఉచ్ఛ్వాసం. Inhalation. ఇది శరీరం పైకి తేలిపోకుండా క్రిందికి అదిమిపట్టి నిలుపుతుంది.

जोखिमः अलग होना। अलग होना। अलग होना।

అపాయ : విడిపోవటం. వేరయిపోవటం Separation. తొలగిపోవటమని కూడా అర్థమే.

इच्छा: एक की कमी है। आवश्यकता है। प्रत्येक कार्य के लिए उसके कारण से इच्छा है। कारण के बिना कार्य नहीं किया जा सकता है। दोनों एक दूसरे के सापेक्ष हैं। Inter dependent.Relative। अन्यथा निरपेक्ष। Absolute. सभी अवयव पदार्थ सापेक्ष हैं। एक ही आत्मत्व निरपेक्ष है। इसके लिए भी इच्छाएं पूछने का अवसर देती हैं। जब तक यह मौजूद है, तब तक निर्दोष होना चाहिए।

అపేక్షా : ఒకదాని అక్కర. అవసరం. Need. ప్రతికార్యానికీ దాని కారణంతో అపేక్ష ఉంటుంది. కారణం లేకుండా కార్యమేర్పడదు. రెండూ ఒకదానికొకటి సాపేక్షం. Inter dependent.Relative. అలా కాకుంటే నిరపేక్షం. Absolute. చరాచర పదార్థాలన్నీ సాపేక్షమే. ఒక్క ఆత్మతత్వమే నిరపేక్షం. దీనికేమిటి దీనికేమిటని అడిగేందుకు అవకాశమివ్వటం కూడా అపేక్షే. అది ఉన్నంతవరకూ అనవస్థాదోషం తప్పదంటారు వేదాంతులు.

असंतोष: असंतोष से अलग होना है।

అపృథగ్భావ : పృథగ్భావమంటే వేరయిపోవటం. Separation. అలాకాక కలిసి మెలిసి ఉంటే అపృథగ్భావం. Union. కార్యకారణాలకు ఇలాంటి అవినాభావమే ఉంటుంది.

अपुरोथगढ़ीः वह आत्मा है जो अपने स्वरूप के अलावा कुछ भी नहीं देखता है। ऐसा कोई भी अनात्म नहीं दिखता है। सब कुछ आत्मा के रूप में ही देखता है। इसे अपुरोथगढ़ी कहा जाता है। इस तरह से दर्शन करके शिष्यों को सिखाना शिक्षक है। ऐसे शिक्षक का नाम दर्शन के लिए आता है। यह केवल विज्ञान नहीं है। यह ज्ञान के अनुभव के साथ आता है। अदृश्य में केवल आने के लिए।

అపృథగ్దర్శీ : తన స్వరూపానికి అన్యంగా వేరుగా దేనినీ చూడని ఆత్మజ్ఞాని. అలాంటి వాడికెపుడూ అనాత్మ కనిపించదు. అంతా ఆత్మ స్వరూపంగా ఏకంగా దర్శనమిస్తుంది. దీనికే అపృథగ్దర్శనమని పేరు. అలా దర్శిస్తూ శిష్యులకు బోధించాలట ఆచార్యుడు. అలాంటి ఆచార్యుడి దర్శనానికే ఆగమమని పేరు. ఇది శాస్త్రజ్ఞానం మాత్రమే కాదు. జ్ఞానం అనుభవానికి వచ్చినప్పుడు అది ఆగమమవుతుంది. అపృథగ్ధర్శనమన్నా, ఆగమమన్నా ఒక్కటే.

अपार: अनंत, अनंत, अनंत, आत्मज्ञान की तरह।

అపార : పారంలేనిది. అంతం లేనిది. Endless. ఆత్మజ్ఞానమలాంటిది.

अभूतपूर्व: अभूतपूर्व है, जो पहले नहीं है, जो पहले नहीं है, जिसका अर्थ है कि कोई शुरुआत नहीं है। ब्रह्म है, जिसका अर्थ है कि अभूतपूर्व हमारे ऊपर है। विज्ञान ने ब्रह्म को 'अभूतपूर्व' के रूप में वर्णित किया है। अभूतपूर्व का कोई अन्य अर्थ नहीं है। अब किए गए कर्म का परिणाम तुरंत प्राप्त नहीं होता है। यह मनुष्य के लिए अभूतपूर्व है, जो अन्य दुनिया में जाने के बाद नहीं अनुभव किया जा सकता है। यदि अंत तक स्थिर रहता है तो ऐसे कर्म के फल का नाम अभूतपूर्व है। यही अर्थ है कि भाग्य का प्रयोग किया गया शब्द है।

అపూర్వ : పూర్వం కానిది. మొదట లేనిది. మొదలు లేనిదని కూడా అర్థమే. బ్రహ్మమని తాత్పర్యం. 'అపూర్వ మనపరం' అని బ్రహ్మాన్ని వర్ణించింది శాస్త్రం. అపూర్వమంటే మరొక అర్థం కూడా కద్దు. ఇప్పుడు చేసిన కర్మకు వెంటనే ఫలిత మనుభవానికి రాదు. అది లోకాంతరాలకు వెళ్ళిన తరువాతగాని అనుభవలేడు మానవుడు. అంతవరకు నిలవ ఉంటే అలాంటి కర్మఫలానికి అపూర్వమని పేరు. లోకుల వాడుకలో ఉన్న అదృష్టమనే మాటకు కూడా ఇదే అర్థం.

मिथकः भ्रम पैदा करना। कल्पना नहीं। कल्पना बढ़ना है। इकट्ठा करना। कहीं न कहीं बढ़ना। मिथक।

అపోహ : త్రోసి పుచ్చటం. ఊహ కానిది. ఊహ అంటే ప్రోగవటం. Gather. ప్రోగవకుండా ఎక్కడికక్కడ విడిపోతే అపోహ. Scatter.

अपार: पूर्व नहीं, पीछे। अगला बाद वाला।

అపర : పూర్వం కానిది. వెనుక. Next Latter.

अब्राहम: यदि ब्राह्मण निर्गुण हो तो अवराम कार्य अब्राहम भी कहा जाता है। इसके लिए ईश्वर है।

అపరబ్రహ్మ : బ్రహ్మం నిర్గుణమైతే, పరం సగుణమైతే అపరం కార్యబ్రహ్మమని శబల బ్రహ్మమని కూడా పేర్కొంటారు. దీనికే ఈశ్వరుడని God వ్యవహారం.

जो कुछ जीवित है, वह मर जाता है, वह अनन्त है; जो कुछ जीवित है, वह अनन्त है।

అపరాంతకాల : సంసారియైన జీవుడు మరణిస్తే అది అపరాంత కాలం. జీవన్ముక్తుడు పోతే అది పరాంత కాలం.

अपुरुषेय: पुरुष द्वारा निर्मित है। पुरुष द्वारा नहीं बनाया गया अपुरुषेय है। सुपर ह्यूमन मानव बुद्धि से परे है।

అపౌరుషేయ : పౌరుషేయమంటే పురుషుడు కల్పించినది. పురుషుడు తయారు చేయనిదైతే అపౌరుషేయం. Super human మానవ బుద్ధికి అతీతమైనదని Beyond mind అర్థం. వేదవాఙ్మయమంతా ఇలాంటి అపౌరుషేయమే నంటారు మన పెద్దలు. కానీ అది మానవ సృష్టి కాకపోయినా పరమాత్మ సృష్టి అని చెబుతారు వేదాంతులు. అది కూడా కాదంటారు మీమాంసకులు.

गलत अर्थः यदि कोई वास्तविक अर्थ के विपरीत अर्थ को समझता है तो वह गलत है। इस तरह के विपरीत अर्थ को न कहना चाहिए। ऐसा करने का अवसर लेखक को नहीं देना चाहिए। यह विज्ञान में एक त्रुटि है। अन्यथा अर्थ का अर्थ लाभ भी है। फिर गलत अर्थ का अर्थ बेकार है।

అపార్థ : అసలైన అర్థం కాక దానికి విరుద్ధమైన అర్థం స్ఫురిస్తే దానికి అపార్థమని పేరు. ఇలాంటి విరుద్ధమైన అర్థం చెప్పుకోకూడదు. అలా చెప్పుకునే అవకాశం రచయిత ఇవ్వకూడదు. శాస్త్రంలో ఇది ఒక దోషం. పోతే అర్థమంటే ప్రయోజనమని కూడా అర్థమే. అప్పటికి అపార్థమంటే ప్రయోజనం లేని విషయం అని కూడా చెప్పవచ్చు.

और वह एक शब्द नहीं, परन्तु एक स्थान है, और एक चिन्ह है, और वह एक शब्द नहीं, परन्तु एक चिन्ह है, और वह एक चिह्न है, जिसे कोई मनुष्य नहीं जानता; और वह एक चिह्न है, जिसे कोई मनुष्य नहीं जानता।

అపద : పదం కానిది. పదమంటే స్థానం. గుర్తు. 'అపదస్య పదైషణః' అని గౌడకారిక. జీవన్ముక్తుడు సిద్ధి పొందితే అతని జాడ మనకెక్కడా గోచరం కాదు. ఆకాశంలో ఎగిరిపోయే పక్షి కాలి గుర్తులాంటిది. చూచినప్పుడే గాని తర్వాత తెలియదు. అలాంటిదే ముక్తపురుషుడి వ్యవహారం.

अपाद: अङ्कार में तीन गोलियां आत्मा के तीन पैरों का अर्थ बताती हैं, जबकि चौथा गोलियां केवल एक गोलियां हैं और अमाता हैं। यह चौथा पैर है जो आत्मा में अपाद है। यदि पहले तीन पैरों को प्राप्त करने वाले उपकरण हैं तो यह पहुंच का स्थान है।

అపాద : ఓంకారంలో మూడు మాత్రలకు ఆత్మ తాలూకు మూడు పాదాలు అర్థమని చెప్పారు. పోతే నాలుగవ మాత్ర మాత్రకాని మాత్ర. అమాత్ర అని పేర్కొన్నారు. అది సూచించే నాలుగవ పాదం ఆత్మలో కూడా అపాదమే. మొదటి మూడు పాదాలు చేర్చే సాధనాలయితే ఇది చేరే స్థానం. చేరిన తరువాత ఇక వ్యవహారం లేదు కనుక అపాదమని పేర్కొన్నారు.

अज्ञानः अज्ञान सत्य है, अज्ञान वास्तविकता है, अर्थहीनता का अर्थ यही है, व्याख्यात्मक रूप से चलती है। जब तक परम ज्ञान नहीं होता, तब तक यह संसार अज्ञान होता है, जब तक कि सभी चीजें अनुभव में नहीं आती हैं।

అపరమార్థ : పరమార్థమంటే వాస్తవం. వాస్తవం కానిది అపరమార్థం. అపారమార్థికమన్నా ఇదే అర్థం. వ్యావహారికంగానే చలామణి అయ్యే విషయం. పరమార్థ జ్ఞానం కలిగేవరకూ ఈ జగత్తు అపారమార్థికమే. కలిగితే ఈ వ్యవహార మంతా పరమార్థంగానే మారి అనుభవానికి వస్తుంది.

अनंत स्मृतिः जीव-जन्तु दो प्रकार के होते हैं। एक लाभ के लिए विदेह मुक्त होते हैं और दूसरा तत्काल नहीं बल्कि कुछ समय के लिए रहते हैं। परमात्मा उन्हें एक दूसरे को शक्ति देता है। जब तक यह समाप्त नहीं होता है, उन्हें कुछ जन्मों में या एक जन्म में कुछ शरीरों में रहना पड़ता है। इस तरह पहनते समय उनके पूर्व के ब्रह्मणूभा की स्मृति भ्रष्ट नहीं होती है। इसका मतलब है कि यह नुकसान नहीं पहुंचाता है। यह अछूता स्मृति के रूप में जाना जाता है।

అపరిముషిత స్మృతి : జీవన్ముక్తులు రెండు జాతులు. ఒకరు ప్రారబ్ధం తీరి విదేహ ముక్తులయ్యేవారు. ఇంకొకకరు అలా వెంటనే కాక కొంతకాలం నిలిచి ఉండేవారు. పరమాత్మ వారికొక అధికారం అప్పగిస్తాడు.అది తీరేవరకువారు కొన్ని జన్మలైనా ఉండవలసిందే లేదా ఒక జన్మలోనే కొన్ని దేహాలైనా ధరిస్తూ పోవలసిందే. అలా ధరిస్తూ పోయినప్పుడు అంతకు ముందున్న వారి బ్రహ్మానుభవ స్మృతి పరిముషితంకాదు. అంటే దెబ్బ తినదు. లోపించకుండా అలాగే అపరిముషితంగా నిలిచి ఉంటుంది. దీనికే అపరిముషిత స్మృతి Un affected divine knowledge అని పేరు.

पंचाकृत: पंचाकृत का अर्थ है कि आकाश और पृथ्वी के पांच भूत एक दूसरे से मिलकर एक विशाल विश्व बन जाते हैं। इससे पहले कि वे बनें, वे सभी सूक्ष्म होते हैं। पंचाकृत का अर्थ है कि ऐसे भूत सूक्ष्म हैं। इसे सूक्ष्म जगत कहा जाता है। इसका प्रमुख जीव हरियाणगर्भ है।

అపంచీకృత : పంచీకృతమంటే ఆకాశాది పృథివ్యంతం అయిదు భూతాలూ ఆయా పాళ్ళలో ఒకదానిలో ఒకటి చేరి స్థూల ప్రపంచంగా ఏర్పడటం. అలా ఏర్పడక పూర్వం అవన్నీ అతిసూక్ష్మంగా ఉండిపోతాయి. అపంచీకృతమంటే అలాంటి భూత సూక్ష్మాలు. దీనికే సూక్ష్మప్రపంచమని పేరు. దీని కధిష్ఠాత అయిన సమష్టి జీవుడు హిరణ్యగర్భుడు.

अशुद्ध कब्र: यदि कब्र का चरण अभी तक पाक नहीं हुआ है तो ऐसे योगी के लिए अशुद्ध कब्र कहा जाता है। ज्ञान में भी कर्म वासनाएं परिपक्व नहीं हो सकती हैं। तो कब्र तैयार करना बहुत मुश्किल है। अभ्यास के साथ कर्म परिपक्व होकर कब्र बन जाती है। तब तक यह चरण अवश्य है।

అపక్వ సమాధి : సమాధి దశ ఇంకా పాకానికి రాకపోతే అలాంటి యోగికి అపక్వ సమాధి అని పేరు. జ్ఞానంలో కూడా కర్మవాసనలు పక్వం కాకపోవచ్చు. అలాంటప్పుడు సమాధి సిద్ధించటం చాలా కష్టసాధ్యం. అభ్యాసం కొద్దీ కర్మ పక్వమై సమాధి ఏర్పడుతుంది. అంతవరకూ ఈ దశ తప్పదు.

अपक्वाशयः अभिलाषा कर्म है, कर्म समूह है, जो मन में जमा है, यदि प्रयोग किया जाए तो अनुभव में आता है, तो परिपक्व है, और फिर भी बहुत कुछ है जो परिपक्व है। यदि परिपक्व हो जाए तो भी परिपक्व व्यक्ति का प्रयास पूर्णतः व्यर्थ है, और न ही मूल ज्ञान उत्पन्न होता है।

అపక్వాశయ : ఆశయమంటే కర్మాశయం. కర్మ సమూహం. ఇది మనసులో పేరుకొని ఉంటుంది. అది ప్రారబ్ధమైతే అనుభవానికి వస్తుంది. అప్పుడది పక్వం. అలాకాక ఇంకా సంచితరూపంగా నిలిచేది చాలా ఉంటుంది. అది పక్వమైతేగాని సాధకుడి ప్రయత్నం పూర్తిగా ఫలించదు. అసలు జ్ఞానంకూడా ఉదయించదు.

अनंत: परिमाण से आयाम है। मापनीय। यदि ऐसा नहीं है तो अनंत। Beyond measurement। परमात्मा दर्शन सर्वव्यापी है और यह हमेशा अनंत है।

అపరిమేయ : పరిమాణం కలది పరిమేయం. Measurable. అలాంటిది కాకుంటే అపరిమేయం. Beyond measurement. పరమాత్మ తత్త్వం సర్వవ్యాపకం గనుక అది ఎప్పుడూ అపరిమేయమే.

जो दान करता है, वह उस पर नहीं होता; जो दान करता है, वह योग्य है, और जो दान नहीं करता, वह अपवित्र है; और जो ज्ञान और धन का दान करता है, वह फल नहीं पाता; और जो दान नहीं करता, वह फल नहीं पाता।

అపాత్రదాన : పాత్రుడు కానివాడికి చేసే దానం. పాత్రుడంటే యోగ్యుడు. యోగ్యుడు కానివాడు అపాత్రుడు. అలాంటివాడికి జ్ఞానంగాని, ధనంగాని ఏది దానం చేసినా అది ఫలితమివ్వదు. ఇవ్వకపోగా దుష్ఫలిత మిచ్చినా ఆశ్చర్యంలేదు.

ऋणः ऋण को हटाना, खोना, पूरा करना। ऋण को चुकाने के लिए ऋण देना।

అపాకరణ : తొలగించుకోవటం. పోగొట్టుకోవటం. తీర్చుకోవటం. ఋణత్రయాన్ని తీర్చుకోటానికి ఋణాపాకరణమని పేరు.

पाणिपाद: इसका अर्थ है कि पाणिपाद दोनों ही नहीं हैं। पाणिपाद के लिए हाथ और पैर जैसे अंग नहीं हैं, लेकिन एक साकार जीव के लिए एक असंरचित परमात्मा है। इसलिए इसे अपाणिपाद कहा जाता है। इसका अर्थ है अनंत।

అపాణిపాద : పాణిపాదములు రెండూ లేనివాడని అర్థం. పాణి పాదాలంటే చేతులు, కాళ్ళు ఇలాంటి అవయవాలు సాకారమైన జీవుడికి తప్ప నిరాకారమైన పరమాత్మకు లేవు. కనుక అది అపాణిపాదమని పేర్కొన్నారు. నిరవయవమని అర్థం.

और पाप और व्यभिचार, जो अविवेकी हैं, जिन में से कोई भी जीवित परमेश्वर के सिवा नहीं है, और जिन में से कोई भी पाप नहीं करता, उन में से तीनों में से एक है।

అపాపవిద్ధ : పాపాలంటే అవిద్యా కామకర్మలు. అవి జీవుడికి తప్ప ఈశ్వరుడికి లేవు. అతడు పాపవిద్ధుడు కాడు. అంటే ఈ మూడు పాపములచేత దెబ్బతినడు అని భావం.

अभूतपूर्व कर्तव्यः विज्ञान में किसी कार्य को लागू करते समय वह पहले कहीं भी नहीं लगाया गया है। इसे नया करना होगा। तभी उसे मानक बनाया जाएगा। इस तरह के कार्य को अभूतार्थ कर्तव्य कहा जाता है। आत्मा ज्ञान ऐसा अभूतभूतपूर्व कार्य नहीं है। आत्मकृति पहले से तैयार है। नए बनाने की आवश्यकता नहीं है.

అపూర్వవిధి : శాస్త్రంలో ఒక కార్యం విధించేటప్పుడు అది అంతకుపూర్వం ఎక్కడా విధించబడినది కాగూడదు. క్రొత్తగా విధించవలసి ఉంటుంది. అప్పుడే దానికి ప్రామాణ్యం. అలాగ విధించబడిన కార్యానికి అపూర్వ విధి అని పేరు. ఆత్మ జ్ఞానమనేది ఇలాటి అపూర్వ విధి కాదు. ఆత్మస్వరూపం పూర్వమే సిద్ధమై ఉన్నది. క్రొత్తగా తయారుచేయనక్కరలేదు. తయారు చేయవలసినది పూర్వమీమాంస చెప్పే కర్మకాండ. ఇది దానికి కేవలం భిన్నమైన విషయం. కనుక క్రొత్తగా విధించనక్కర లేదు కానీ అలాటి ఆత్మతత్వం మానవుడు గుర్తించలేదు గనుక దానిని మరలా గుర్తు చేసుకోమని చెప్పటమే శాస్త్రం విధించవలసిన విషయం. కనుక దీనికి నియమవిధి అని వేదాంతులు పేరుపెట్టారు. కొంత సిద్ధమై, మరికొంత సాధించవలసి వస్తే అది నియమ విధి. పూర్తిగా సాధించవలసినదైతే అపూర్వవిధి. ఇందులో రెండవది మీమాంసకుల దర్శనమైతే, మొదటిది వేదాంతుల దృక్పథం.

अप्रचलित/अवर्तमानः प्रकृति, वर्तमान का अर्थ है कि जो पहले शुरू हुआ है वह उल्लेखित है। अन्यथा अप्रचलित या अप्रचलित है। अभी तक उल्लेखित नहीं है। ऐसा कुछ विज्ञान में तटस्थ है तो यह अप्रचलित है। जब एक चीज का वर्णन किया जाता है तो उसी प्रकृति से भिन्न किसी अन्य चीज के लिए कोई स्थान नहीं है। यदि उल्लेख नहीं किया जाता है तो इसे अप्रचलित कहा जाता है Out of context.

అప్రకృత/అప్రస్తుత : ప్రకృతం, ప్రస్తుతమంటే అప్పటికప్పుడు ప్రారంభించినది ప్రస్తావించినది అని అర్థం. అలా కాకుంటే అప్రకృతం లేదా అప్రస్తుతం. ఇంతవరకూ ప్రస్తావన చేయని విషయం. అలాంటిది శాస్త్రంలో తటస్థపడితే అది అప్రకృతం. ఒక విషయం వర్ణిస్తూ ఉన్నప్పుడు అదే ప్రకృతంగాని దానికి అన్యమైన మరొక విషయానికి అక్కడ స్థానం లేదు. లేకున్నా పేర్కొంటే దానికి అప్రకృతమని పేరు వస్తుంది Out of context.

अप्रत्याशितः संक्षेप का अर्थ है संदर्भ। अप्रत्याशित होने का अर्थ है अप्रत्याशित।

అప్రాకరణిక : ప్రకరణం అంటే సందర్భం. context. అసందర్భంగా మాటాడితే అది అప్రాకరణికం. సందర్భ శుద్ధి లేనిదని అర్థం.

योगशास्त्र में कहा गया है कि साधक को यह प्राप्त करना अच्छा है। यह ज्ञान के लिए भी आवश्यक है। वस्तुओं पर बोझ नहीं डालना प्राप्त करने के लिए आवश्यक है। इसलिए प्रतिग्रह योगी और ज्ञान के लिए आवश्यक है।

అప్రతిగ్రహ : ప్రతిగ్రహమంటే దానం తీసుకోవటం. Receving a gift. అలాంటిదేదీ ఒక దాత దగ్గర తీసుకోకపోతే అది అప్రతిగ్రహం. ఇంద్రియ నిగ్రహానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైన గుణం. సాధకుడైనవాడు దీనిని అలవరచుకోవటం మంచిదని యోగశాస్త్రంలో మాట. జ్ఞానికి కూడా ఇది అవసరమే. వస్తువులమీద చాపల్యం లేకపోవటం సాధనకు ఎంతో అవసరంగదా. కనుక అప్రతిగ్రహం యోగికి, జ్ఞానికి కావలసిన లక్షణమే.

अज्ञान: अज्ञान: अज्ञान है। ज्ञान का अर्थ है चेतना। सुषूप में रहने वाले जीव को संसार का कोई ज्ञान नहीं है। इसलिए सुषूप में रहने वाले जीव को अज्ञान कहा जाता है। लेकिन अज्ञान का शब्द है कि उसके स्वरूप का स्मरण उसके लिए होगा। यह ऊपर नहीं दिख सकता है, लेकिन होना चाहिए। अन्यथा जागने के बाद वह अपने अनुभव को नहीं कह सकता कि वह सुख से सो गया है और कुछ नहीं जानता है। इसलिए 'मेरा ज्ञान' भी मानुकुम कहा गया है। इसका अर्थ है कि 'नहीं ज्ञान! नहीं। यह एक स्थायी अर्थ है क्योंकि दुनिया की आत्मा का ज्ञान है। इसके लिए उसकी आत्मा और ज्ञान सभी को जाना जाना जाता है। इसमें शामिल है।

అప్రజ్ఞ : ప్రజ్ఞ లేనివాడు. ప్రజ్ఞ అంటే స్ఫురణ. Awareness. సుషుప్తిలో జీవుడికి ప్రపంచం తాలూకు స్పృహ లేదు. గనుక సుషుప్తిలోని జీవుడికి అప్రజ్ఞుడని పేరు. కాని తన స్వరూపం తాలూకు స్మృతి అతనికి ఉంటుందని అద్వైతుల మాట. అది పైకి కనపడక పోవచ్చు. కాని ఉండి తీరాలి. లేకుంటే మెలకువ వచ్చిన తరువాత సుఖంగా నిద్రపోయానని, ఏదీ తెలియలేదని తన అనుభవాన్ని నలుగురికీ చెప్పలేడు. కనుక 'నా ప్రజ్ఞం' అని కూడా వర్ణించింది మాండూక్యం. అంటే ప్రజ్ఞ లేకుండా పోలేదని అర్థం. ఏ ప్రజ్ఞా! ప్రపంచ ప్రజ్ఞ కాదు. ఆత్మ ప్రజ్ఞ. ఆత్మ నిత్యసిద్ధం గనుక దాని తాలూకు ప్రజ్ఞకూడా నిత్యసిద్ధమే అయి తీరాలి. ఇది ఇందులో భావం.

गौतम ने कहा कि 'तत्वप्रचार से भवेत्' क्योंकि विभिन्न भावनाएं आ सकती हैं और उन्होंने कहा कि दर्शन से कभी भी अप्रचलित होने से बचने के लिए दृढ़ रहना चाहिए।

అప్రచ్యుత : ప్రచ్యుత అంటే జారిపడడం. ఆత్మనిష్ఠలో ఉన్న జ్ఞాని నిరంతరమూ జారిపడకుండా జాగ్రత్త వహించాలి. ఎప్పటికప్పుడు ఆత్మానుసంధానం చేసుకుంటూ పోవాలి. విజాతీయ భావాలు దండెత్తే అవకాశముంది కాబట్టి 'తత్వాదప్రచ్యుతో భవేత్‌' అని గౌడపాదులు సెలవిచ్చారు. తత్త్వజ్ఞానం నుంచి ఎప్పుడూ అప్రచ్యుతుడు అనగా జారిపడకుండా నిష్ఠతో ఉండాలని ఆయన ఉపదేశం.

अप्रियः ज्ञान का प्रत्यय है। विश्वास का भाव है। आत्मा का भाव है। सर्वोच्च स्व के विचार। ऐसी विश्वास के बिना ज्ञान का नाम अप्रिय है। ज्ञान पर विश्वास की कमी।

అప్రత్యయ : ప్రత్యయమంటే జ్ఞానం. నమ్మకం. ఆత్మతాలూకు భావన. The idea of the supreme self. అలాటి విశ్వాసం లేకున్నా జ్ఞానం లేకున్నా దానికి అప్రత్యయమని పేరు. Lack of belief on knowledge.

अस्थिर: अस्थिर है. एक जगह स्थिर नहीं है. अस्थिर है. आत्म-चेतना कहां है, यह सवाल पूछा गया है. यह कहीं नहीं है। अस्थिर है। अस्थिर है। सनातन पुत्र ने कहा कि यह कहीं भी होना चाहिए। क्योंकि यह कहीं भी होना चाहिए। यह एक स्थान होना चाहिए। आत्मा सर्वव्यापी है। अस्थिरता है। यह समय के आधार पर नहीं हो सकता है। इसलिए यह कभी भी अस्थिर है। इसका मतलब है कि यह एक दूसरे पर निर्भर नहीं है। अन्यथा यह वास्तविक नहीं है। यह स्वयं पर निर्भर है और स्वयं पर है। इसलिए आत्म-निर्भर है।

అప్రతిష్ఠిత : ప్రతిష్ఠ లేనిది. ఒకచోట స్థిరంగా నిలిచి ఉండనిది. అస్థిరం. ఆత్మచైతన్యం ఎక్కడ ఉందని ప్రశ్న వచ్చింది ఛాందోగ్యంలో. అది ఎక్కడా లేదు. అప్రతిష్ఠిత మన్నాడు సనత్కుమారుడు. కారణం అది ఎక్కడైనా ఉండాలంటే అది ఒక ప్రదేశమై ఉండాలి. ఒక స్థానమై ఉండాలి. ఆత్మ సర్వవ్యాపకం. నిరాకారం. దానికి దేశ కాలాలు ఆధారం Base కావటానికి వీలులేదు. కనుక అది ఎప్పుడూ అప్రతిష్ఠితమే. అంటే మరి ఒకదానిమీద ఆధారపడదని అర్థం. పోతే అసలు లేనిదికాదు. తనమీదనే తాను ఆధారపడుతూ తనపాటికి తానున్నది. కనుక స్వప్రతిష్ఠితం. Self Existent. Self contained.

अवरोध/अवरोधः Unobstructed. निर्बाध, अवरुद्ध, निर्बाध प्रसारित। ज्ञान अवरोध। सिद्धपुरुषों का ज्ञान हमेशा ऐसा ही है। यह सिद्ध चतुर्थी में से एक है।

అప్రతిఘ/అప్రతిహత : Unobstructed. ఎదురులేని, అడ్డగించబడని, నిరాఘాటంగా ప్రసరించేదని అర్థం. జ్ఞాన మప్రతిఘం. సిద్ధపురుషుల జ్ఞానమెప్పుడూ అలాంటిదే. సిద్ధి చతుష్టయంలో ఇది ఒకటి.

स्वाभिमानः स्वाभिमानी का अभाव। अपूर्णता। अनभिज्ञता। कुछ भी महसूस नहीं करना। मौनता। वास्तविकता को पहचानने में असमर्थता। आत्मा के संबंध में लाभ की पहचान करना असंभव है। यदि पता लगाया जाए तो यह हमारे लिए खतरा है। स्वाभिधान इसकी स्वाभिमाना है।

అప్రతిపత్తి : ప్రతిపత్తి లేకపోవటం. Inapprehension. స్ఫురించకపోవటం. ఏదీ స్ఫురించకపోవటం. అసలు విషయాన్ని గుర్తించలేక మౌనం వహించటం. ఆత్మ విషయంలో ఫలానా అని గుర్తించటం అసంభవం. గుర్తిస్తే అది మనకు విషయమయ్యే ప్రమాదముంది. అప్రతిపత్తే దాని ప్రతిపత్తి.

विपक्ष: विपक्ष विपक्ष है। विपक्ष बिना ऐसे विपक्ष के विपक्ष A tenet without opposition.

అప్రతిపక్ష : విరుద్ధమైన పక్షం ప్రతిపక్షం. Opposition. అలాంటి ప్రతిపక్షం లేకపోతే అప్రతిపక్షం A tenet without opposition.

प्रतिरोधः प्रतिरोध एक प्रतिरोध है। बिना प्रतिरोध एक प्रतिरोध है। बिना किसी बाधा के।

అప్రతిరోధ : ప్రతిరోధమంటే ప్రతిబంధం. ప్రతిబంధం లేనిది అప్రతిరోధం. Without any obstruction.

बाधाः बाधा का अभाव। बाधा का अभाव।

అప్రతిబంధ : ప్రతిబంధం లేకపోవటం. అడ్డు లేకపోవటం.

निषेधः एक चीज को निषेध करना जो निषिद्ध नहीं है।

అప్రతిషేధ : ఒకదానిని కాదని నిషేధించటం. Negation. నిషేధించబడిన విషయం కాకుంటే అది అప్రతిషేధం.

अभियोगी: गैर अभियोगी. अभियोगी का अर्थ है जो किसी चीज को अपने लिए समझता है. अभाज्य अभियोगी का अर्थ है कि जिस चीज को हम भाव कहते हैं, वह भावपूर्ण पदार्थ है.

అప్రతియోగి : ప్రతియోగి కానిది. అనుయోగి అని అర్థం. అంటే ఒక విషయాన్ని తనదిగా భావించేది. అభావ ప్రతియోగి అంటే దేనికి మనం అభావం చెబుతున్నామో అలాంటి అభావం కలిగిన పదార్థం అని భావం. A thing to which belongs the absence. అభావాన్ని కలిగినది అని అర్థం.

प्रमाणः प्रमाण है प्रमाण। प्रमाण रहित पदार्थ है प्रमाण। Unproved thing. किसी भी मानक को वास्तविक नहीं कहा जा सकता है जब तक कि कोई मानक नहीं लगाया गया है। किसी मानक के लिए पूरी दुनिया को पूरा करना होगा। अंततः प्रत्यक्ष आयाम भी अनुरूपता के करीब फेंक दिए जाते हैं। इसलिए अस्थायी रूप से दुनिया प्रमाण है या तो पूर्णता में असमान है। यदि आत्मा के लिए विषय नहीं है, तो सभी प्रमाण इसके भीतर प्रसारित होते हैं। यह पहले से ही अहंकार के रूप में तैयार है। इसलिए असमानता सभी प्रमाणों के लिए समान है।

అప్రమాణ : ప్రమాణం అంటే Proof. ప్రమాణం లేని పదార్థం అప్రమాణం. Unproved thing. ఏ ప్రమాణానికీ గోచరించకపోతే అది వాస్తవమని చెప్పలేము. ఏదో ఒక ప్రమాణానికి ఈ ప్రపంచమంతా గోచరించి తీరవలసిందే. చివరకు ప్రత్యక్షానుమానాలు కూడా శ్రుతిప్రమాణం దగ్గర వీగిపోతాయి. కాబట్టి తాత్కాలికంగా ప్రపంచం ప్రమాణ సిద్ధమైనా పరమార్థంలో అప్రమాణమే. పోతే ఆత్మ ప్రమాణానికి విషయం కాకపోయినా ప్రమాణాదులన్నీ దానిలోనుంచే ప్రసరిస్తున్నాయి. అది వీటికి పూర్వమే అహం అనే రూపంలో సిద్ధమై ఉన్నది. కనుక అప్రమాణమైనా అదే ప్రమాణమన్నిటికీ.

पूर्वानुमान: शपथ के विषय में यह है कि यह ज्ञात होना है, यह आत्मा से नहीं है, इसलिए यह पूर्वानुमान है। यह ज्ञान के सभी उपकरणों से परे है, जो ज्ञान द्वारा मापा नहीं जाता है। यह मापने योग्य ज्ञान का रूप है, इसलिए यह हमेशा पूर्वानुमान है।

అప్రమేయ : ప్రమాణానికి విషయమైతే అది ప్రమేయం. To be known. ఆత్మ విషయం కాదు. విషయి. కనుక అది అప్రమేయం. Beyond all instruments of knowledge. జ్ఞానంచేత కొలిచేది కాదది. కొలత కతీతమైన జ్ఞాన స్వరూపమే అది. కనుక ఎప్పుడూ అది అప్రమేయమే.

असुरक्षा / अलार्म: असुरक्षा है पराकाष्ठा। ध्यान की कमी। सत्य का पता नहीं लगाना। आत्मा ही वास्तविकता है। इसे नहीं पहचानना ही खतरा है। ऐसे खतरे का शिकार व्यक्ति भविष्यवाणी करता है। ऐसे खतरे का अभाव है खतरा। आत्मा के प्रति जागरूकता, सही समझ है। ऐसी समझ रखने वाला व्यक्ति सतर्क है। यानी वह ज्ञान है जो अपने स्वरूप को लगातार पहचानता है।

అప్రమాద / అప్రమత్త : ప్రమాదమంటే పరాకు. Lack of attention. వాస్తవాన్ని గుర్తించకపోవటం. ఆత్మ ఒక్కటే వాస్తవమైన తత్వం. దానిని ఉన్నదున్నట్టు గుర్తించక పోవటమే ప్రమాదం. అలాంటి ప్రమాదానికి గురియైనవాడు ప్రమత్తుడు. ఇలాంటి ప్రమాదం లేకపోవటం అప్రమాదం. అంటే ఆత్మ విషయంలో జాగరూకత, సరియైన అవగాహన. అలాంటి అవగాహన నిత్యమూ ఉన్నవాడెవడో వాడు అప్రమత్తుడు. అనగా తన స్వరూపాన్ని తాను నిరంతరమూ గుర్తిస్తూ పోయే జ్ఞాని.

एक चीज़ को एक चीज़ के रूप में छोड़ दिया जा सकता है जब एक चीज़ को एक चीज़ के रूप में छोड़ दिया गया है। एक चीज़ के बिना हर कोई एक चीज़ के रूप में नहीं कहा जा सकता है। एक चीज़ हमेशा हमारी तरह है। इसलिए इसे धारण करके, सिद्धांतकार यह कहते हैं कि बाकी दुनिया अस्थायी रूप से एक चीज है, लेकिन यह अकल्पनीय है।

అప్రమిత : ప్రమాణానికి గురియైనది ప్రమితం. Cognised. ప్రమితం కాకపోతే అప్రమితం. Not known. Not cognised. అలాంటి పదార్థం ఉన్నదనిగాని, లేదని గాని చెప్పలేము. ఏదో ఒక విషయం ప్రమితమైనప్పుడే మరొకదాన్ని అప్రమితమని కొట్టివేయవచ్చు. ప్రమితమైనది లేకుండా ప్రతి ఒక్కటీ అప్రమితమని చెప్పరాదు. ప్రమితమనేది ఎప్పుడూ మన స్వరూపమే. కనుక దానిని ఆలంబనం చేసుకుని మిగతా ప్రపంచం తాత్కాలికంగా ప్రమితమైనా అది అవాస్తవమే అని సిద్ధాంతం చేస్తారు అద్వైతులు.

अज्ञानः ज्ञान की कमी है। ज्ञान ज्ञान ज्ञान है। ज्ञान को एक प्रतिभाशाली व्यक्ति के मन में प्रवेश करने के लिए आवश्यक है। जब तक यह नहीं होता तब तक सुनने और विचारों का कोई अर्थ नहीं होता। मन में आने वाले हर विचार का उत्तर है। हर विचार एक विशेषता है जो हमारे निर्विवाद ज्ञान में उभरता है। इसके आधार पर इसकी खोज और उत्पत्ति को पकड़ना आसान है।

అప్రతిబోధ : ప్రతిబోధం లేకపోవటం. ప్రతిబోధమంటే స్ఫురణ. జ్ఞానోదయం. ఇది ఒక మెరపులాగ సాధకుడి మనస్సులో తళుక్కుమని మెరవవలసి ఉంది. అది కలగనంత వరకు శ్రవణ, మననాదులకు సార్థక్యం లేదు. మనస్సులో కలిగే ప్రతి ఆలోచనకూ ప్రతిబోధమని పేరు. ప్రతి ఆలోచనా ఒక విశేషమే. అది నిర్వికల్పమైన మన జ్ఞానంలోనుంచే ఉదయిస్తుంది. దానిని ఆధారం చేసుకొని దాని మూలస్థానాన్ని అన్వేషించి పట్టుకోవటం సులభమన్నారు.

प्रकाशः प्रकाशना है, जो कि महसूस करना है, प्रकाशना का अर्थ है, जो कि गद्दा है, जो कि प्रकाशना है, जो कि बाहर से दिखाई देता है, जो कि हमारे इंद्रियों के लिए है। जो कि महसूस करना है, जो कि प्रकाश है, जो कि हमारे भीतर है। वही आत्मा प्रकाश है, जो कि प्रकाशना है। कोई और पदार्थ नहीं है जो इसे प्रकाशना है। इसलिए यह गुप्त रहा है। लेकिन यह अपने आप में चमकता रहता है। इसलिए यह प्रकाशना है कि यह प्रकाशना है, जो बाहरी स्रोतों की तरह प्रकाशना पर निर्भर नहीं करता है, लेकिन अपने आप में प्रकाशना है। यह दुनिया का प्रकाश नहीं है।

అప్రకాశ : ప్రకాశించడమంటే స్ఫురించడం. వెలుతురని గాదు అర్థం. బయట పడి కనిపించడం. ప్రతి ఒక్కటీ లోకంలో మన ఇంద్రియాలకు అలాగే కనిపిస్తున్నది. స్ఫురిస్తున్నది. అలా స్ఫురింపజేసే వెలుగు గాని వెలుగొకటి మన లోపలే ఉంది. అదే ఆత్మచైతన్య ప్రకాశం. దానిని ప్రకాశింపజేసే పదార్థం మరొకటి లేదు. కనుక అది గుప్తంగానే ఉండిపోయింది. గుప్తమైనా తనలో తాను ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. కనుక బాహ్యపదార్థాలలాగ మరొక ప్రకాశం మీద ఆధారపడకపోవటం మూలాన అప్రకాశమైనా తనపాటికి తాను స్వయంప్రకాశం గనుక ప్రకాశమే. అది కాని ప్రపంచమే అప్రకాశం.

अकृतः प्राकृतिक है। त्रिमूर्तिपूर्ण दुनिया प्राकृतिक है। भौतिक है। अकृत पदार्थ आध्यात्मिकता है। यह त्रिमूर्ति से परे है। अकृत नहीं है। भौतिक नहीं, लेकिन मेटा भौतिक है।

అప్రాకృత : ప్రకృతి సంబంధమైనది ప్రాకృతం. త్రిగుణాత్మకమైన ప్రపంచమంతా ప్రాకృతమే. భౌతికమే. పోతే అభౌతికమైన పదార్థం ఆత్మతత్వం. అది త్రిగుణాలకు అతీతం గనుక ప్రాకృతం కాదు. అప్రాకృతం. Not Physical but meta Physical.

अप्राप्त/प्रतिबन्धः तटस्थ है प्राप्त, यदि नहीं हो जाता है अप्राप्त। विज्ञान में एक संदर्भ है जिसे तटस्थ कहा जाता है और यदि यह नहीं है तो इसे प्राप्त प्रतिबंध कहा जाता है। यदि ऐसा नहीं है तो इसे प्रतिबंधित करने का कोई काम नहीं होगा। प्रतिबंधित करने के लिए कोई बात नहीं है। यह अप्राप्त है या नहीं प्राप्त है। तो प्रतिबंधित करने की संभावना कहां है?

అప్రాప్త/ప్రతిషేధ : తటస్థ పడ్డది ప్రాప్తం. పడకుంటే అప్రాప్తం. శాస్త్రంలో ఒక సందర్భం తటస్థపడి దాన్ని కాదని చెప్పవలసి వస్తే ప్రాప్త ప్రతిషేధమని దానికి పేరు. అలా తటస్థపడకపోయినా దాన్ని నిషేధించటం పనికిరాదు. నిషేధించటానికి అక్కడ విషయం లేదు. అది అప్రాప్తమే గాని ప్రాప్తం కాదు కదా. అలాంటప్పుడు నిషేధించే అవకాశమెక్కడిది.

अप्राणः आत्मा का अर्थ है उपनिषत्, आत्मा का अर्थ है क्रियाशक्ति, मन का अर्थ है विशेष ज्ञान। ये दोनों परमात्मा के लिए नहीं हैं। यह अप्राण है क्योंकि यह गतिशील नहीं है। यह विशेष ज्ञान नहीं है, इसलिए अमानस है।

అప్రాణ : 'అప్రాణః అమనాః' అని పరమాత్మను వర్ణించింది ఉపనిషత్తు. ప్రాణమంటే క్రియాశక్తి. మనస్సంటే విశేష జ్ఞానం. ఇవి రెండూ పరమాత్మకు లేవు. అది చలనాత్మకం కాదు గనుక అప్రాణం. విశేష జ్ఞానం కాదు గనుక అమనస్కం.

अमूर्त: अमूर्त: अमूर्त। अमूर्त तो यह है कि इसे त्याग दिया जाए। आत्मा अमूर्त की तरह पदार्थ नहीं है। मैं विचार हूँ या आत्मा। मैं कुछ भी त्याग सकता हूँ, लेकिन मैं अपने मन को नहीं छोड़ सकता। जो व्यक्ति इसे त्यागता है वह मैं हूँ। इसलिए यह हमेशा अमूर्त है।

అప్రత్యాఖ్యేయ : ప్రత్యాఖ్యేయం కానిది. ప్రత్యాఖ్యేయమంటే త్రోసివేయవలసినది. ఆత్మ అనాత్మలాగ త్రోసివేసే పదార్థం కాదు. నేను నేననే భావమే కదా ఆత్మ. మరి దేనినైనా త్రోసివేయవచ్చునేగాని నేననే భావాన్ని త్రోసిపుచ్చటం సాధ్యంకాదు. త్రోసివేసే వ్యక్తి ఆ నేనే. కనుక అది ఎప్పుడూ అప్రత్యాఖ్యేయమే. అంటే అహేయమే. Irrefutable.

अप्रत्यक्षः इंद्रियों के लिए अप्रत्यक्ष है। इंद्रियों और मन के लिए भी परे है। अप्रत्यक्ष का अर्थ है Unperceivable. Inconceivable. अप्रत्यक्ष का अर्थ है। Absent. आत्मा किसी भी मानदंड से बाहर है। आत्म-मानदंड से बाहर होना चाहिए। इसलिए यह अन्य पदार्थों की तरह प्रकट नहीं होता है।

అప్రత్యక్ష : ఇంద్రియాలకు గోచరిస్తే ప్రత్యక్షం. ఇంద్రియాలతోపాటు మనస్సుకు కూడా అతీతమైతే అది అప్రత్యక్షం. Unperceivable. Inconceivable. పరోక్షమని అర్థం. Absent. ఆత్మ ఏ ప్రమాణానికీ గోచరంకాదు. ఆత్మప్రమాణానికే గోచరించ వలసి వుంటుంది. కనుక మిగతా పదార్థాలలాగా ప్రత్యక్షమయ్యేది కాదని దీనిభావం.

प्रतिशोधः किसी के द्वारा किए गए कार्य के बदले में नहीं किया जा सकता है Without reaction or retaliation.

అప్రతీకార : ఒకరు చేసిన దానికి బదులు చేయలేకపోవటం Without reaction or retaliation.

अप्रदेश: एक स्थान नहीं है, कहीं नहीं है। Nonspacial Beyond space. आत्मा सर्वव्यापी है इसलिए यह कहना हास्यास्पद है कि यह एक स्थान पर है। यह हमेशा देश और समय के लिए एक अदृश्य दर्शन है।

అప్రదేశ : ఒక ప్రదేశమంటూ లేనిది. ఏ ప్రదేశంలోనూ ఇమడనిది. Nonspacial Beyond space. ఆత్మ సర్వవ్యాపకం గనుక అది ఒకానొక ప్రదేశంలో ఉందని చెప్పటం హాస్యాస్పదం. అది ఎప్పుడూ దేశానికీ, కాలానికీ అతీతమైన తత్వం.

अविभाजित काल: दोनों काल जो अविभाज्य नहीं हैं, अर्थात् अविभाज्य नहीं हैं, वे अविभाज्य काल हैं। उन पदार्थों में से एक आत्मा-भावन है और दूसरा अनात्म संसार। संसार में कोई भी अव्यक्त पदार्थ है, जो भी है, उसमें प्रत्येक में आत्मा स्वरूप, आस्तिक भाति और अनात्म स्वरूप, नामरूप दोनों एक साथ हैं। एक के बिना कोई दूसरा नहीं हो सकता। सत्चिंत एक ही स्थान पर नामरूप हैं। वे मौजूद हैं। एक को अलग नहीं किया गया है। इसलिए यह कहा जा सकता है कि एक भी आध्यात्मिक संसार सादा सादा चेन्नई से अलग नहीं है।

అప్రవిభక్త దేశకాల : దేశకాలాలు రెండూ ప్రవిభక్తం కాని అనగా వేరుగాలేని పదార్థాలేవో అవి అప్రవిభక్త దేశకాలాలు. ఆ పదార్థాలు ఒకటి ఆత్మచైతన్యం మరొకటి అనాత్మ ప్రపంచం. ప్రపంచంలో చరాచర పదార్థాలు ఏవి చూసినా ప్రతి ఒక్కదానిలో అస్తీ భాతీ అనే ఆత్మ స్వరూపమూ నామారూపాలనే అనాత్మ స్వరూపమూ రెండూ కలిసి ఉన్నాయి. ఒకటి లేని మరొకటి కానరాదు. సత్‌ చిత్‌లున్న చోటనే నామ రూపాలున్నవి. అవి ఉన్న కాలంలోనే ఇవీ ఉన్నవి. ఒక దానిని విడిచి మరొకటి విభక్తంగా లేవు. కనుక దీనిని బట్టే నామరూపాత్మకమైన ప్రపంచం సచ్చిదాత్మకమైన చైతన్యం కంటే వేరుగా లేదని చెప్పవచ్చు.

और यदि कोई मन कुछ भी नहीं करता, तो वह भी बेकार है, और यदि कोई मन समय पर नहीं होता, तो वह भी बेकार है।

అప్రసక్త : ప్రస్తకం కానిది. ఒకదాని సాంగత్యం లేనిది. ఆత్మచైతన్యం. అంతేకాదు, ఏ విషయంలోనూ లగ్నంకాని మనస్సయితే అలాంటి మనస్సు కూడా అప్రసక్తమే. సందర్భానికి సరిపడనిది కూడా అప్రసక్తమే.

अर्थहीनः जब एक महत्वपूर्ण बात कही जाती है तो मध्य में एक और महत्वपूर्ण बात कही जाती है।

అప్రాసంగిక : ఒక ప్రధాన విషయం చెబుతూ ఉన్నప్పుడు మధ్యలో ప్రసంగవశాత్తు మరొక విషయం చెప్పవలసి వస్తే అది ప్రాసంగికం. అలా కానిది అప్రాసంగికం. అంటే మనం చెప్పుకునే ప్రధాన విషయంని అర్థం.

अनसुरुतः Un commenced. Un proceeded. अभी तक शुरू नहीं हुआ है. अभी तक शुरू नहीं हुआ है. अभी तक कुछ नहीं रखा है. इसका मतलब है कि सभी कर्मों से दूर हो गया है.

అప్రవృత్త : Un commenced. Un proceeded. ఇంకా ప్రవృత్తం కానిది. ఆరంభం కానిది. ఏ పనీ పెట్టుకొననిది. అన్ని కర్మల నుంచి వైదొలగినదని కూడా అర్థమే. ఒక విషయంలో ఇంకా ప్రవేశించకపోతే చెప్పవలసినదింకా పేర్కొనకపోతే ఆ శాస్త్రం అప్రవృత్తం.

अनुभवहीनता/असंवेदनशीलताः अनुभव का अर्थ है विरोध करना, रोकना, हमला करना। ऐसी प्रतिरोध के बिना असंवेदनशीलता।

అనభిభవ/అనభిభూత : అభిభవమంటే ఎదిరించటం. అడ్డగించటం. దాడి చేయటం. అలాంటి ప్రతిబంధం లేకుంటే అనభిభవం. అభిభవం లేని పదార్థం అనభిభూతం. Unattacked. Free.

मुख्य: महत्वपूर्ण नहीं। मुख्य मुख्य है महत्वपूर्ण। यदि महत्वपूर्ण नहीं है तो यह महत्वपूर्ण नहीं है। सहायक। इसका नाम अंग के शेष है। सहायक।

అప్రధాన : ప్రధానం కానిది. ప్రధానమంటే Main ముఖ్యమైనది. అంత ముఖ్యం కాకపోతే అది అప్రధానం. Subsidiary. అంగమని శేషమని గూడా దీనికి పేరు. Accessory.

अज्ञानता: उपदेश की कमी। अज्ञानता। आत्मज्ञान की कमी।

అప్రబోధ : ప్రబోధం లేకపోవటం. అజ్ఞానం. ఆత్మజ్ఞాన రాహిత్యం.

फल: फल लाभ है। किसी भी लाभ के बिना असफलता का नाम है। एक तर्क है कि 'फलवत सनीदौ फल नहीं है ताडंगम'। एक वयस्क कहावत है कि जब कोई भी लाभ नहीं है, लेकिन अपने लिए लाभदायक है, तो उसकी उपस्थिति में इसे भी शामिल किया जाए, तो उसका लाभ भी इसके लिए तैयार होगा, और वह असफल नहीं है।

అఫల : ఫలమంటే ప్రయోజనం. ఏ ప్రయోజనమూ లేని దానికి అఫలమని పేరు. 'ఫలవత్‌సన్నిధౌ అఫలం తదంగం' అని ఒక న్యాయమున్నది. తనపాటికి తనకు ఏ ప్రయోజనం లేకపోయినా ప్రయోజనం ఉన్న ఒక విషయం చెప్పినప్పుడు దాని సన్నిధిలో ఇది కూడా చేర్చి చెబితే దాని ప్రయోజనమే దీనికీ సిద్ధిస్తుందని, అప్పుడిది అఫలం కాదు సఫలమేనని పెద్దల మాట.

अफ़लाकांशीः कर्म करते समय, विशेष रूप से जब कोई अज्ञानिक कर्म किया जाता है, तो इसका परिणाम पर इच्छा या इच्छा के बिना निष्कपट रूप से अपना कर्तव्य करना। × अभयः 'भय शीघ्र शुद्धताः' यह पहला दिव्य गुण है। अभ्यास के मार्ग में भय का काम नहीं करना चाहिए। निर्बाध रूप से आगे बढ़ना चाहिए। तभी यह गंतव्य तक पहुंचता है। अभय ब्रह्मत्व भी है। क्योंकि इसमें कोई द्वितीयक पदार्थ नहीं है, यह हमेशा अभय है।

అఫలాకాంక్షీ : కర్మ చేసేటప్పుడు ముఖ్యంగా శాస్త్ర విహితమైన కర్మలు ఆచరించేటప్పుడు దాని ఫలితం మీద కాంక్ష లేదా కోరిక లేకుండా తనకది విధియని నిష్కామంగా ఆచరించటం. × అభయ : 'అభయం సత్వసంశుద్ధిః' దైవగుణాలలో ఇది మొదటిది. సాధన మార్గంలో భయమనేది పనికిరాదు. నిస్సంకోచంగా ముందుకు ధైర్యంతో సాగిపోవాలి. అప్పుడే అది గమ్యం చేరుస్తుంది. అభయమంటే బ్రహ్మతత్వం కూడా. ద్వితీయమైన పదార్థమే లేనిది గనుక అది ఎప్పుడూ అభయమే. భయరహితమే.

अवभव: भवम का अर्थ है संसार। भवम का अर्थ है जन्म। इसका बिना उछाल का अर्थ है अवभव।

అభవ : భవమంటే సంసారం. భవమంటే జన్మ. దీని ఊసు లేనిదేదో అది అభవం. జన్మరాహిత్యం అని అర్థం.

पुनरावृत्तिः पुनरावृत्ति का अर्थ है पुनः जन्म। पुन-जन्म। यह चरण नहीं है पुनरावृत्ति। ब्रह्मा का अर्थ है सयास्य या मुक्ति।

అపునరావృత్తి : పునరావృత్తి అంటే మరలా జన్మించటం. Re-birth. అది లేని దశ అపునరావృత్తి. బ్రహ్మ సాయుజ్యం లేదా మోక్షమని అర్థం.

अबाधा/अबधिताः दुःख का अर्थ है, दर्शन में विरोधाभास को दूर करना। जब किसी सिद्धांत को कोई प्रतिरोध नहीं होना चाहिए, तो उसे पीड़ित किया जाना चाहिए। Contradicted। सत्य को कभी भी अधीन किया जाना चाहिए। आत्मा चेतना ही सत्य है। इसके लिए अनात्म जगत द्वारा कोई कष्ट नहीं है।

అబాధ/అబాధిత : బాధ అంటే వేదాంతంలో Contradiction కొట్టివేయటం అని అర్థం. ఒక సిద్ధాంతం చేసినప్పుడు దానికి ఇలాటి ప్రతిబంధకమేదీ ఉండకూడదు. ఉంటే అది బాధితమవుతుంది. Contradicted. సత్యమెపుడూ అబాధితమై ఉండాలి. ఆత్మచైతన్యమొక్కటే సత్యం. దానికి అనాత్మ ప్రపంచంవల్ల బాధలేదు. అనగా అనాత్మ ఆత్మను కాదని కానీ, లేదని కానీ కొట్టివేయలేదు. మీదు మిక్కిలి ఆత్మజ్ఞానంవల్లనే సమస్త ప్రపంచమూ కొట్టుపడుతున్నది. కనుక ప్రపంచమే బాధితం. సత్యస్వరూపమైన ఆత్మ ఎప్పుడూ అబాధితమే. బాధ అనేది తర్కశాస్త్రంలో చెప్పిన అయిదు హేత్వాభాసలలో ఒకటి కూడా. హేత్వాభాస అంటే ఓబిజిజిబిబీగి. చెప్పిన లక్షణానికి దెబ్బ తగలకూడదు.

अबाधा/अबुद्धः शिक्षा ज्ञान है, विशेषकर आत्मिक ज्ञान। यदि यह अबाधा नहीं है तो अज्ञान का अर्थ है। ऐसे अज्ञान का नाम अबुद्ध है।

అబోధ/అబుద్ధ : బోధ అంటే జ్ఞానం. ముఖ్యంగా ఆత్మజ్ఞానం. అది లేకుంటే అబోధ. అజ్ఞానమని అర్థం. అలాంటి అజ్ఞానికి అబుద్ధుడని పేరు.

ज्ञानः भावना से ही प्रकाशमान होना है, प्रकट होना है, महसूस करना है। यदि ऐसी भावना नहीं है तो भावना है। दुनिया भर में भावना है। हमारे पास भावना है। इसमें भावनात्मक पदार्थ बिना भावना नहीं है। यदि भावनात्मक पदार्थ बिना भावना है तो यह संभावना नहीं है। तब यह ज्ञान हो जाता है। इसके लिए भावनात्मकता है जो भावना प्रदान करती है। यह हमेशा भावना है लेकिन भावना नहीं है।

అభాన : భానమంటే ప్రకాశించటం. కనపడడం. ఉన్నట్టు స్ఫురించటం. అలాంటి స్ఫురణ లేకుంటే అది అభానం. ప్రపంచమంతా భాతి. స్ఫురిస్తున్నది మనకు. ఇందులో స్ఫురించే పదార్థం స్ఫురణ లేకుంటే నిలవలేదు. అప్పుడది అభానమై పోతుంది. దానికి స్ఫురణను సమకూరుస్తున్నది ఆత్మచైతన్యమే. అది ఎప్పుడూ భానమే కానీ అభానం కాదు. × అభావ : భావమంటే ఉండటం. ఉనికి. స్థితి. దానికి వ్యతిరేకి అభావం. Negation or absence. పదార్థాలు భావ పదార్థాలని Present, అభావ పదార్థాలని రెండు విధాలు. భావపదార్థాలు ఆరయితే అభావ పదార్థాలు నాలుగని పేర్కొన్నారు తార్కికులు. ఈ అభావం మరలా ఆరు విధాలు. ఒకటి ప్రాగభావం. రెండు ప్రధ్వంసాభావం. మూడు అన్యోన్యాభావం. నాలుగు అత్యంతా భావం. ఇవి నాలుగూ లేనిది ఒక్క ఆత్మతత్వమే. మిగతా అనాత్మ ప్రపంచమంతా ఈ నాలుగింటికి గురికావలసిందే. కనుక భావాభావాలు రెండూ చివరకు అభావమే. × అభ్యాగమ : ప్రాప్తించటం. వచ్చి పడటం. ఎదురుకావటం. చేయనిది వచ్చి పడితే అది అకృతాభ్యాగమం. ఇది హేతువాదానికి నిలవదు. కనుక ప్రతి కార్యానికీ అంతకుముందు కారణమనేది ఉండి తీరాలంటారు. × అభావనా : భావించకపోవటం. ముఖ్యంగా ఆత్మతత్వాన్ని గ్రహించలేకపోవటం. Not idea about the reality. ఇందులో శ్రవణం వల్ల ఈ అభావనా అనే దోషాన్ని పోగొట్టుకోవాలి సాధకుడు. శ్రవణం ఆత్మ స్వరూపాన్ని మనస్సుకు తెస్తుంది గనుక అభావన భావనగా మారే అవకాశం ఉంది.

अभ्यासः अभ्यास के मार्ग में दो सिद्धांत हैं। पहला अभ्यास है और दूसरा विरक्ति है। गीता 'अभ्यासनाथ कौन्तेय वैराग्य च गृह्यते' है। अभ्यास का अर्थ है बार-बार सुनने के विचारों को दोहराया जाना।

అభ్యాస : సాధనమార్గంలో రెండే ఉన్నాయి సూత్రాలు. మొదటిది అభ్యాసం రెండవది వైరాగ్యం. ''అభ్యాసేనతు కౌంతేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే'' అని గీత. పదే పదే శ్రవణ మననాదులు సాగిస్తూ పోవటమే అభ్యాస అనే మాట కర్థం. Repetition of the idea of the supreme self or spiritual practice. మాటిమాటికీ అభ్యసిస్తూ పోవటంవల్ల ఆత్మజ్ఞానం బలపడే అవకాశం ఎంతైనా ఉంటుంది.

अपूर्णवादः स्वीकार करना। स्वीकार करना। To concede। एक सिद्धांत चाहे वह इसे स्वीकार करे या उसे स्वीकार करे या उसे पूरी तरह से विरोध करे या दूसरे को अस्वीकार करे या अस्थायी रूप से स्वीकार करे। इस तरह से सहमत होने और अंततः उचित कारणों से इसे खारिज करने वाला सिद्धांत। इसे अपूर्णवाद कहा जाता है।

అభ్యుపగమవాద : అంగీకరించటం. సమ్మతించటం. To concede. ఒక సిద్ధాంతం తనకు ఇష్టమై దానిని అనుమతించినా అభ్యుపగమమే లేక పూర్తిగా తనకు విరుద్ధమైనా ఎదుటి వానిని కాదనలేక తాత్కాలికంగా సమ్మతించినా అభ్యుపగమమే. అలా సమ్మతించి చివరకు తగిన హేతువులు చూపి దానిని ఖండిస్తాడు సిద్ధాంతి. దీనికి అభ్యుపగమ వాదమని పేరు.

संवेदनाः संवेदनात्मक चेतना. पूर्ण पहचान. एक पदार्थ के साथ पूर्ण रूप से एकजुट होना. प्रत्येक मनुष्य शरीर के साथ एकजुट हो गया है। यह हमारे ज्ञान में प्रवेश करने वाली किसी भी वस्तु को अपने स्वरूप में महसूस करता है और उसके साथ व्यवहार करता है। इसका नाम शरीर का सम्मान है। इसे शरीर का सम्मान कहा जाता है। इस प्रकार हम अपने शरीर के साथ अपने आप को पहचानना शुरू करते हैं। इस प्रकार हम अपने शरीर से प्यार करते हैं। इस प्रकार शरीर को हमारी संवेदना के विषय के रूप में पहचानना चाहिए।

అభిమాన/అభిమత : తాదాత్మ్య బుద్ధి. Total Identity. ఒక పదార్థంతో పూర్తిగా మమేకమై పోవటం. శరీరంతో ప్రతి మానవుడూ అలాగే ఏకమై పోయాడు. అది మన జ్ఞానానికి గోచరించే విషయమైనా తన స్వరూపంగానే భాసించి దానితో వ్యవహరిస్తున్నాడు. దీనికి దేహాత్మాభిమానమని పేరు. Identifying ourselves with our bodies. ఇలా మనం దేనిని అభిమానిస్తామో దానికి అభిమతమని పేరు. శరీరం మన అభిమానానికి విషయం గాబట్టి ఇది అభిమతం మనకు. × అభిజ్ఞాన : గుర్తించటం. మరుగుపడిన తన ఆత్మతత్వాన్ని మరలా మానవుడు శ్రవణ మననాదులతో గుర్తించగలగడం. అలా గుర్తు చేసుకున్నవాడు అభిజ్ఞుడు. × అభివ్యంజన : అభివ్యక్తం చేయటం. బయట పెట్టడం. స్పష్టం చేయటం. × అభివ్యక్త : అలా వ్యక్తం చేయబడ్డ ప్రపంచం. సూక్ష్మంగా ఉన్న అనాత్మ ప్రపంచాన్ని పరమాత్మ తనలోనుంచే స్థూలరూపంగా సృష్టించాడు గనుక స్థూలమైన ఈ ప్రపంచమంతా అభివ్యక్తమైందని చెబుతారు శాస్త్రజ్ఞులు. Manifest. ఇది వాస్తవంగా వ్యక్తమైనది కాదు. అవ్యక్తమే మరొక రూపంలో వ్యక్తమైనది గనుక దానికిది అన్యంకాదు. దాని ఆభాసే నంటారు అద్వైతులు. × అభివ్యాప్తి/అభివ్యాపక : సర్వత్రా వ్యాపించడం. దేశ కాలాలన్నీ వ్యాపించిన పదార్థం ఒక పరమాత్మే. కనుక దానికి అభివ్యాపకమని పేరు. ఇది ప్రతిపదార్థం లోపలా, వెలపలా, మధ్యలోనూ జరిగిన వ్యాప్తి గనుక అభివ్యాప్తి అయింది. అంతర్‌వ్యాప్తి, బహిర్‌వ్యాప్తి, స్వరూప వ్యాప్తి. ఈ మూడు విధాలుగా ఎప్పుడు వ్యాపించాడో అప్పుడు అభివ్యాపకమైన పరమాత్మ తప్ప అభివ్యాప్తమైన ప్రపంచమే అసత్కల్పమని సిద్ధాంతం చేయవలసి వస్తున్నది. ఇదే అద్వైత సిద్ధాంతం. × అభినివేశ : ఒక విషయంలో బాగా ప్రవేశించటం. నిమగ్నమై పోవటం. Indulgence. యోగశాస్త్రంలో చెప్పిన ఐదు క్లేశాలలో ఇది ఆఖరి క్లేశం. అవిద్యతో ప్రారంభమై అభినివేశంతో ముగిసింది మన సంసార యాత్ర. అవిద్య ఆత్మను గుర్తు చేయక అనాత్మను చూపితే ఆ అనాత్మనే ఆత్మగా భావించి తన్నిమిత్తంగా సంసార క్లేశాలన్నీ అనుభవానికి తెస్తున్నది ఈ అభినివేశం. కనుక అన్నిటికన్నా ప్రమాదకరమైనదిది. ఇది పోవాలంటే మొదట అవిద్యకు జవాబు చెప్పాలి. దానికి జవాబు బ్రహ్మవిద్య తప్ప మరొకటి లేదు.

अर्थः अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है। अर्थ बताता है कि यदि सभी शब्द जुड़े हुए हैं तो उनके अर्थ अभियोग हैं। सामान्य रूप से अभियोग मुख्य अर्थ बताता है।

అభిధాన/అభిధేయ : ఒక అర్థాన్ని చెప్పే శబ్దం అభిధానం. పేర్కొనటమని అర్థం. Connotation. శబ్దాలన్నీ అభిధానమైతే వాటి అర్థాలు అభిధేయం. సాధారణంగా అభిధానం ముఖ్యార్థాన్నే చెబుతుంది. ఘటమన్నప్పుడు కుండ అనే అర్థమే స్ఫురిస్తుంది. అలా కాక శరీరమని అర్థం చెప్పామనుకోండి. అది అభిధావృత్తి Primary Sense గాదు. లక్షణావృత్తి Secondary Sense అని పేర్కొంటారు శాస్త్రజ్ఞులు. ఆత్మ అభిధేయం కాదు. ఆత్మ అనే శబ్దం కూడా దాన్ని చెప్పటం లేదు. చెబితే శబ్దం వాచకం, అర్థం వాచ్యమవుతుంది. ఆత్మ దేనికీ విషయం కాదు గనుక అవాచ్యం అనభిధేయం Not to be mentioned. కనుక దాన్ని లక్ష్యార్థంగానే భావన చేయాలి. అంటే శబ్దాకార అర్థాకార వృత్తిని Verbal వదిలేసి ఆత్మాకారంగానే దర్శించాలని తాత్పర్యం.

× राय: एक बात का इरादा करना Intention aim. × राय: एक बात का इरादा करना Intention aim. × राय: एक बात का इरादा करना Intended. × राय: एक शब्द के साथ जोड़ा हुआ शब्द. राय: उठना है ऊपर आना.

అభిధ్యాన : ఒక విషయాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకొని ఏకధారగా దానిమీద మనస్సు నిలపటం (meditation). ధ్యానమన్నా ఇదే. 'ప్రత్యయైక తానతా ధ్యానం' అన్నాడు పతంజలి. × అభిప్రాయ : ఒక విషయాన్ని ఉద్దేశించడం Intention aim. × అభిప్రేత : దేన్ని ఉద్దేశిస్తామో ఆ విషయం Intended. × అభిభవ : ఉద్భవ అనే మాటకు జత మాట. ఉద్భవమంటే పైకి రావటం. అభిభవమంటే అణగద్రొక్కటం, ఎదిరించటం Overwhelm dominate. × అభిసంధి/అభిసంధా : ఒక లక్ష్యంమీద దృష్టి పెట్టటం. ఒక విషయాన్ని మనస్సులో ఉంచుకొని దానినే నిత్యమూ భావిస్తూ పోవటం. అది సత్యమైతే సత్యాభి సంధి. అనృతమైతే అనృతాభి సంధి. మరణ కాలంలో బ్రహ్మతత్వం మీద మనస్సు పెట్టుకొని వెళితే బ్రహ్మసాయుజ్యమే లభిస్తుందని అనృతమైన సంసార విషయాలమీద పెట్టుకొనిపోతే మరలా సంసార బంధం తప్పదని ఛాందోగ్యంలో సెలవిచ్చినమాట. × అభియోగ : ఒకరిమీద ఉన్నది, లేనిది కల్పించి చాడి చెప్పటం, అభాండం వేయటం. అది నిరూపించుకొనే బాధ్యత అభియుక్తుడికి తప్పదు. alleged. × అభ్యధిక : అధికమనే అర్థం. అదనంగా చెప్పుకోవలసినది additional point ఉన్న దానికి తోడు అది కూడా కలిస్తే దానికి బలమెక్కువ. అసలు విషయం కాక మరొక అప్రస్తుత విషయం చెప్పినా దానికి అభ్యధికమనే పేరు. × అభ్యంతర : అంతరమంటే లోపల. అభ్యంతరమన్నా లోపలి భాగమనే అర్థం. Inside internal. × అభ్యుపాయ : ఉపాయమనే అర్థంలోనే వస్తుంది. means. సాధనమని అర్థం. × అభ్యుచ్చయ : ఉచ్చయమన్నా ఇదే అర్థం. ఒకదానికి మరొకదాని అవసరం ఏర్పడ్డప్పుడు రెండూ కలిపి చెప్పడం. జ్ఞానానికి కర్మతో అవసరం ఉంటే దానికి ఉచ్చయమని, సముచ్చయమని కూడ పేరు. అభ్యుచ్చయమంటే అదనంగా ప్రస్తుతాంశానికి చేర్చి చెప్పుకొనే విషయం. × అభ్యుదయ : ఉదయించటం, పైకి రావటం, ఇంతేగాక ధర్మపురుషార్థం చక్కగా పాటిస్తే మరణానంతరం ఆయా లోకాలకు పోయి అక్కడగాని తరువాత జన్మ ఎత్తి ఆ జన్మలలో గాని అనుభవించే భోగభాగ్యాలు, సుఖశాంతులు వీటికి అభ్యుదయమని పేరు. prosperity. ధర్మపురుషార్థానికి ఫలితం ఇంతకన్నా మరేదీ లేదు. × అభ్యుత్థాన : ఎదురువెళ్ళడం, ఎదుర్కొనటం. సగౌరవంగా పెద్దలను ఆహ్వానించి వారి యోగక్షేమాలు విచారించటం. × అభ్యర్హిత : పూజితమైనది Respectable, ప్రధానమైనది Important, అభ్యర్హితం ప్రథమం అని శాస్త్రజ్ఞుల మాట. రెండు విషయాలలో ఏది ప్రధానమో, ప్రశస్తమో దాన్నే మొదట వర్ణించి చెప్పాలట. Preference. × అభ్యుపగమ : అంగీకరించడం. సమ్మతించటం, మనఃపూర్వకంగా కాదు. తాత్కాలికంగా ప్రతివాది వాదం ఒకవేళ మేము ఒప్పుకున్నా అది చెల్లదనే సందర్భంలో వస్తుందీమాట. Suppose we expect your position it is only hypotheitical. × అభ్యుపపత్తి : పొందటం. అందుకోవటం. ప్రాప్తి. Approach. × అభూత : అసలే లేనిది. అంతవరకు పుట్టనిది, తయారు కానిది Unborn nonexistent. × అభూతార్థ : లేని విషయాన్ని కల్పించి చెప్పటం. అభూత కల్పన అన్నా ఇదే. అసత్యమని అర్థం. ఎప్పుడూ జరగనిది. Fact కాదు. Fiction or false.

अवौधः गैर भौतिक. Beyond matter metaphysical. प्रकृति से परे दर्शन. Spiritual fact. × अवौधः धरती से बाहर। गैर सांसारिक. सार्वभौमिक. चीज. दिव्य का अर्थ है। × अवौधः हमारे पूर्व कभी नहीं हुआ, कभी नहीं हुआ। Unpresidented. × अवौधः भेदभाव नहीं हुआ। भेदभाव है Difference or Division तीन प्रकार के हैं। 1. सामान्य ज्ञान - एक पेड़ में एक अन्य पेड़ में एक पेड़। 2. सामान्य ज्ञान - जीवन के सिद्धांत में एक पेड़ में एक पेड़ है।

అభౌతిక : భౌతికం కానిది. beyond matter metaphysical. ప్రకృతికి అతీతమైన తత్త్వం. spiritual fact. × అభౌమ : భూమితో సంబంధంలేనిది. ప్రాపంచికంగా కానిది. ప్రపంచాతీతమైన విషయం. దివ్యమైనదని divine అర్థం. × అభూతపూర్వ : ఇంతకుపూర్వ మెప్పుడూ లేనిది, జరగనిది. Unpresidented. × అభేద : భేదం లేనిది. భేదమనేది Difference or Division మూడు విధాలు. 1. సజాతీయం - ఒక వృక్షానికి మిగతా వృక్షజాతి. 2. విజాతీయం - వృక్షజాతికి మిగతా లోకంలో ఉండే పదార్థాలన్ని 3. స్వగతం - ఆ వృక్షంలోనే కొమ్మలు, రెమ్మలు, ఆకులు, కాయలు లాంటివి ఈ మూడు భేదాలు చరచర పదార్థాలన్నింటికీ సహజంగా ఉండి తీరుతాయి. ఒక బ్రహ్మత్వానికి మాత్రమే ఇలాంటి భేదాలనేవి కానరావు. చైతన్యరూపేణా దానికి, జీవుడికి భేదంలేదు. అస్తిత్త్వ రూపేణా జగత్తుతో భేదంలేదు. నిరాకారం కనుక తనలో తనకు భేదంలేదు. కనుక మూడు భేదాలకు అతీతమైన పరమాత్మ కేవలం అభేద స్వరూపం. × అభేదవాదం : ఇలాంటి అభేదాన్ని పరమార్థంగా బోధించే సిద్ధాంతం. అద్వైత వాదమన్నా ఇదే. జీవజగదీశ్వర భేదాలు ఏవీ చెప్పదు అద్వైతం. × అమత : మతమంటే మనస్సుతో ఆలోచించేది. thought మనస్సుకు గోచరించేదంతా మతమే. ఆలోచనకు అతీతమైనదేదో అది అమతం. నామరూపాలు ఉన్న పదార్థం మాత్రమే ఆలోచనకు వస్తుంది. మనస్సుకు గోచరిస్తుంది. దానికి అతీతమైనది పరమాత్మ తత్త్వం. మనస్సుకు వచ్చే ప్రసక్తిలేదు. కనుక అమతమంటే అసలైన అర్థం ఆత్మచైతన్యం. × అమనాః : మనస్సు కానిది. మనస్సుకు అతీతమైనది beyond mind పరమాత్మ. × అమనస్కయోగ : మనస్సుకు అతీతమైన దశనందుకొనే మార్గం. జ్ఞానయోగమనే అర్థం. ఇందులో ప్రాపంచికమైన మనోవృత్తులు లయమై వాటి స్థానంలో కేవలం ఆత్మాకార వృత్తి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది. × అమల : మలమంటే మాలిన్యం. Impurity నామరూపాద్యుపాధులే మాలిన్యం. దాని స్పర్శ లేకుంటే అమలం. అది ఆత్మస్వరూపం. × అమృత : మృతమంటే నశించినది. నాశమనేదే లేకుంటే అది అమృతం. మరణం లేనిదని అర్థం. ప్రపంచమంతా ఎప్పటికప్పుడు మారిపోతున్నది కనుక మృతమైతే ఇలాంటి మార్పు నిరాకారమైన ఆత్మకులేదు. కనుక ఆత్మే అమృతం. × అమృతత్వ : మృతత్వం కానిది. మృతత్వం సంసార బంధమైతే అది కాని అమృతత్వం కేవలం మోక్షమే Immortality. ''పాదోస్య విశ్వాభూతాని త్రిపాదస్య అమృతం దివి'' అని పురుషసూక్తం. మూడు వంతులు అమృతం ఒక వంతు మృతమని అర్థం వస్తున్నది. పరమాత్మలో మృతమైన భాగం ఉందనే భ్రాంతి ఏర్పడవచ్చు. ఇక్కడ మృతమనేది ఆ అమృతం తాలూకు ఆభాసేగాని Appearance వాస్తవం కాదు గనుక మృతత్వదోషం దానికి ప్రాప్తించదు. × అమర్త్య : మర్త్యమంటే మరణించేది. మార్పు చెందేది. మర్త్యం కానిది అమర్త్య. Immortal ఎప్పటికీ ఒకే రూపంలో ఉండే కూటస్థ సత్యం. Immutable. × అమర : మరమటే మరణం. మరణం లేనిది అమరం. అవినాశి. Imperishable. ఆత్మ చైతన్యమని అర్థం. × అమిత : మితం కానిది. మితమంటే ఒక పరిమాణానికి గురి అయినది. Measurable. పరిమాణానికి అతీతమైనది అమితం. Immesurable. అనంతమైనది ఆత్మచైతన్యం. కనుక ఆత్మే అమితం. × అమృదిత కషాయ : కషాయమంటే దుష్కర్మ వల్ల ఏర్పడ్డ మనోమాలిన్యం. అది జ్ఞానోదయమైతే కాని మృదితం కాదు. అంటే మర్ధించబడదు. ప్రక్షాళనమై పోదు. ఆత్మజ్ఞానానికి నోచుకోనంతవరకు అది అమృదితమే. నారద మహర్షి ఎన్నో విద్యలలో ఆరితేరాడు. అవన్నీ ఆయనకు మనశ్శాంతి నీయలేదు. చివరకు సనత్కుమారుడి వల్ల బ్రహ్మోపదేశమయిన తరువాతనే ఆయన కషాయం మృదితమై నిర్మలమైన జ్ఞానం ఆయనకు ఉదయించినది. అని ఉపనిషద్‌వాక్యం. × అముత్ర : ఇహం కానిది. పరం ఈ లోకానికి సంబంధించినది. ఐహికమైతే పరలోకానికి చెందినది. అముత్ర లేదా అముష్మికం. × ఇహాముత్ర ఫలభోగ : ఇహానికి పరానికి సంబంధించిన కర్మఫలాన్ని అనుభవించటం. కర్మ చేసుకొనే కొద్దీ ఫలానుభవం ఇహపరాలలో తప్పనిసరి. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఇది వాంఛనీయం కాదు. కనుక దీనిఎడల సాధకుడైన వాడు విరక్తి చెందవలసి ఉంది. ఇలాంటి విరాగం సాధన చతుష్టయంలో ఒకానొకటి. × అమూల : మూలమంటే ప్రమాణం. Authority Source. అలాంటిదేది లేని గ్రంథానికి గాని శాస్త్రజ్ఞుడి మాటకు గాని ప్రామాణ్యం ఏర్పడదు. × అమూర్త : మూర్తం అంటే ఒక ఆకారం ధరించినది Formed. అలాంటి ఆకారం ఏదీ లేక నిరాకారమైన తత్త్వమైతే అమూర్తం. Unformed Intangible. ఇంద్రియ విషయం కానిది అమూర్తం. చైతన్యమెప్పుడూ నిరాకారం కనుక అది అమూర్తమే. మన స్వరూపమే కనుక అమూర్తమైనా మనకది స్వానుభవమే. మరొక అర్థమేమనగా ప్రకృతి కమూర్తమని, దాని పరిణామమైన ప్రపంచానికి మూర్తమని వ్యవహారం. ప్రాణం మనస్సు కమూర్తమైతే ఇంద్రియ అవయవ ఆత్మకమైన స్థూలశరీరం మూర్తం కిందికి వస్తుంది. × అమేయ : మేయమంటే ఒకప్రమాణంచేత కొలవబడేది Measured. దానికి వ్యతిరిక్తమైనది అమేయం. కొలతకు అందనిది. అప్రమేయమని కూడా దీనిని పేర్కొంటారు. × అమోహ : మోహమంటే అజ్ఞానం. దానికి భిన్నమైన ఆత్మజ్ఞానం అమోహం. Without illusion. ఆత్మచైతన్యమని అర్థం. × అమోఘ : మోఘమంటే వ్యర్థం Futile. అలాకానిది అమోఘం. సార్థకమని అర్థం. Fruitful ప్రయోజనకరమైనది. × అమాత్ర : మాత్ర అంటే కొలత Measurement. కొలత లేనిది అమాత్ర. ఓంకారంలోని నాలుగు మాత్రలలో ఇది నాల్గవది. ఇది అమాత్ర అయినప్పుడు ఇది సూచించే ఆత్మతత్వంలో కూడా నాల్గవ పాదం అపాదమే అవుతుంది. ఇది మాత్ర కాదు, అది పాదం కాదు. కనుక చెప్పేది, చెప్పబడేది రెండూ ఏకమై అదే మన స్వరూపంగా అనుభవానికి వస్తుందని మాండూక్యం మనకు చేసే బోధ. × అమానవ : మరణానంతరం ఉపాసకుడు సూక్ష్మశరీరంలో కూర్చుని లోకాంతరాలకు ప్రయాణం చేయవలసి ఉంటుంది. కర్మవశాత్తూ చేసే ప్రయాణం కనుక అక్కడ బుద్ధి పనిచేయదు. కనుక మానవుడు కాని మానవాతీతమైన ఒక దేవతామూర్తి అతనిని చేయి పట్టుకొని ఆయా మజిలీలు దాటించి తీసుకుపోతాడని శాస్త్రవచనం. అమానవుడంటే అలాంటి దేవదూత Divine body. × అమానిత్వ : అభిమానం కలవాడు మాని. దేహాదులమీదకాని, వస్తువాహనాల మీదగాని అలాంటి అభిమానం తొలగించుకోగలిగితే ఆ గుణానికి అమానిత్వమని పేరు. అంతేకాక నా అంతవాడు లేడని అహంకరించటం కూడా మానిత్వమే. Self complacency. అలాంటి దోషం కూడ తొలగిపోతే అమానిత్వం. ఇది జ్ఞానికి ఉండవలసిన దైవగుణాలలో మొదటిది. 'అమానిత్వ మదంభిత్వ'మని గీతా వచనం. × అమూఢ : మూఢుడు కానివాడు. ఆత్మజ్ఞాని Realised soul. × అయుతసిద్ధ : ద్రవ్యగుణాదుల కున్న అవినాభావ Inseperable సంబంధం. ఒకటి నశించేవరకు మరొకటి దాన్ని అంటిపట్టుకొని ఉంటే అది అయుతసిద్ధ మన్నారు. ద్రవ్యమున్నంతవరకు దాని గుణం దాని క్రియ దానితోనే అవినాభూతంగా Inseperable ఉంటుంది. దీనినే సమవాయ సంబంధమంటారు తార్కికులు. తాదాత్మ్య సంబంధమంటారు Total Identity వేదాంతులు. × అయుక్త : యుక్తం కానిది. హేతువుకు నిలవనిది Unresonable. యుక్తి యుక్తం కానిదని అర్థం. మితిమీరినది ఏకాగ్రత లేనిదని కూడా అర్థమే. × అయోగ్య : యోగ్యమంటే అర్హం. ఉచితం. అన్ని విధాల తగినది. అలాంటిది కాకపోతే అయోగ్యం. చెల్లనిదని అర్థం. × అయుగపత్‌: యుగపత్‌అంటే ఒకేమారు Simultaneous. అలా కాక క్రమంగా చెప్పవలసి వస్తే అది అయుగపత్‌ Sequent. × అయౌగపద్య : క్రమంగా ఏర్పడటం Sequency. × అయాచిత : కోరబడినది యాచితం. కోరకుండా దానిపాటికది లభిస్తే అయాచితం. ఇలాంటి అన్నపానాదులతోనే జీవయాత్ర సాగించాలి సాధకుడు. × అయత్నసిద్ధ : ఏ ప్రయత్నం లేకుండా ఏర్పడినది. అద్వైత సాధన అలాంటిది. అనులోమంగా సాధించవలసినదేదీ లేదు. కేవలం గుర్తు చేసుకోవటమే. క్రియారూపం కాదది. భావనారూపం. × అరా ఇవ : ఒక చక్రంలో ఇరుసునుంచి పరిధి వరకు ప్రసరించే ఆకులకు అర అని పేరు. అవి ఎంత దూరం వెళ్ళినా ఇరుసులోనే చేరి ఉంటాయి. అదే వాటికి ఆధారం. మూలస్థానం. అలాగే శరీర వ్యాపారాలన్నీ ప్రాణశక్తిలోనే ఇమిడి ఉంటాయి. ప్రాణమే వాటికి ఆధారం. ఆ ప్రాణానికి మరలా ఆధారం ఆహమనే స్ఫురణతో కూడిన ఆత్మస్వరూపమే. × అరతి : రతి అంటే ఆసక్తి. అభిలాష. అలాంటి ఆసక్తి లేకపోవడం అరతి. వైరాగ్యమని అర్థం. Dischthment. × అరస : రసమనేది పంచభూతాలలో జలానికున్న గుణం. ఆత్మచైతన్యం అభౌతికం గనుక శబ్దస్పర్శాదులైన గుణాలేవీ దానిని అంటవు. అది అశబ్దం. అస్పర్శం. అరూపం. అరసం. × అరణి : నిప్పు చేసే పరికరాలు. ఒకటి ఉత్తరారణి. చకిముకి రాళ్ళలో పైరాయి మరొకటి అధరారణి క్రింది రాయి. ఈ రెండూ వరపిడి పెడితే నిప్పు పుడుతుంది. × అర్ణ : వర్ణం, అక్షరం Letter Syllable అని అర్థం. నవార్ణ మంత్రమని ఒక మంత్రముంది. దానిలో తొమ్మిది అక్షరాలు ఉంటాయి. కనుక నవార్ణమని పేరు వచ్చింది దానికి. × అర్థ : శబ్దార్థాలలో రెండవది. చెప్పేది శబ్దం. చెప్పబడేది అర్థం. ఒక పదమొక అర్థాన్ని చెబితే అది పదార్థం. thing and the sound వీటికి పదపదార్థాలని పేరు. మార్జాలమనే మాట శబ్దమైతే Sound అది పేర్కొనే జంతువు అర్థం. Sense or Meaning. అర్ధించబడేదేదో అది అర్థం. ఒక శబ్దం ద్వారా ఏది అర్ధిస్తామో కోరుతామో అది. ఇంతే గాక మానవుడు తన జీవితానికి గమ్యంగా ఏది కోరుకుంటాడో అది కూడా అర్థమే. దీనినే పురుషార్థమని The aim of human life పేర్కొంటారు. ధర్మార్ధకామ మోక్షాలనే నాలుగూ పురుషార్థాలే. అర్థమంటే ప్రయోజనమని కూడా ఒక అర్థం utility. అది ఉంటే ఏ విషయమైనా సార్థకం Purposfull. లేకుంటే నిరర్ధకం Meaningless useless. × అర్థవాద : 'విధిశేషః అర్ధవాదః' ఒక విషయాన్ని శాస్త్రం విధిస్తూ దానిమీద ప్రరోచన కలిగించటానికి ఒక మాట చెబుతుంది. అది స్తుతి కావచ్చు, నిందకావచ్చు. పరకృతి కావచ్చు. పురాకల్పం కావచ్చు. అంటే దాని గుణాలు ప్రశంసించటం ఒకటి. ఛీ అది మంచిది కాదని త్రోసిపుచ్చటం ఒకటి. పదిమంది ఇది చేసి బాగుపడ్డారని కథ చెప్పటం ఒకటి. ఎప్పటి నుంచో ఉన్నదే అని కల్పించటం ఒకటి. వీటివల్ల అది తప్పకుండా చేసి ఫలితం పొందాలనే ధృఢమైన సంకల్పమేర్పడుతుంది. సాధకుడికి అన్ని విధాలుగా చెప్పటంలో అదే తాత్పర్యం. అంచేత అర్థవాదమంతా నిజం కాదు. నిజాన్ని బయటపెట్టే ఒక పెద్ద సంకేతం. Symbal, Symbolism or Allegorical Statement. అది సత్యం కాదు కల్పన. కల్పన అయినా అకల్పితమైన సత్యాన్ని బయటపెట్టి మన దృష్టిని దానివైపు త్రిప్పటానికెంతో తోడ్పడుతుంది. కనుక వాంఛనీయం. మన వాఙ్మయమంతా ఇలాంటి అర్థవాదమే. అసలు భౌతిక ప్రపంచమే ఒక అర్థవాదమంటారు అద్వైతులు. × అర్థక్రియాకారి : అర్థమంటే ఇక్కడ ప్రయోజనం. Purpose utility. దానికోసం ఏర్పడిన క్రియ అర్థక్రియ. అది సాధించేవాడు క్రియాకారి. అంటే ఏదో ఒక ఫలితాన్ని సాధించటానికి తోడ్పడాలి. ఏది చెప్పినా దానికేదో ఒక ప్రయోజనముండాలి. అలా కాకపోతే నిష్ప్రయోజన మౌతుందది. అలాంటి దానికి అస్తిత్వం లేదు. ప్రామాణ్యం Authority లేదు. × అర్థాపత్తి : ఒక విషయం పైకి చెబుతున్నప్పుడు మరొక విషయం లోపలి నుంచి తొంగి చూడటం అర్థాపత్తి. ఆపత్తి అంటే ప్రాప్తించటం. 'దేవదత్తః పీవరః దివానభుంక్తే', దేవదత్తుడు బలంగా ఉన్నాడు కాని పగలు మాత్రం భోజనం చేయడట. భోజనం చేయకపోతే అంత బలంగా ఎలా ఉండగలిగాడు. తప్పక చేయాలి. ఎప్పుడు? పగలు కాదంటున్నాడు. కాబట్టి రాత్రి కాలం చేస్తూ ఉండాలి వాడు. అయితే ఆ మాట లేదక్కడ. లేకున్నా బలంగా ఉండటమనే విషయం సమర్థించటం కోసమా అర్థం అపన్నం కాక తప్పదు. దీనికే అర్థాపత్తి Implication అని పేరు. ఇది ఆరు ప్రమాణాలలో ఒకటి. విశేషరూపంగా మన జ్ఞానమూ, మనం చూచే జ్ఞేయమూ పని చేస్తున్నాయిప్పుడు. ఇది ఉంటే గాని అది లేదు. అది ఉంటే గాని ఇది లేదు. మరెలాగ? వీటి రెంటికీ విలక్షణమైన చైతన్యమనే అధిష్ఠానమొకటి ఉండాలని దీన్నిబట్టే అర్థమౌతుంది. ఇదే అద్వైతుల అర్థాపత్తి అనుకోవచ్చు. × అరిషడ్వర్గ : షడ్వర్గమంటే ఆరింటి సమూహం. ఈ ఆరూ ఒకదానికొకటి అనుకూలమైనా మానవుడికి ప్రతికూలం నుక అరులు అంటే శత్రువులే. ఆరుగురు శత్రువులున్నారు మన శరీరంలో. కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మత్సర్యాలనే ఈ ఆరు భావాలే మన శరీరంలో దాగిఉన్న అంతశ్శత్రువులు. శరీరమంటే స్థూలం కాదు. సూక్ష్మశరీరమైన మనస్సు అని అర్థం. ఈ అరిషడ్వర్గం మనస్సుకు పట్టిన వ్యాధి. దీన్ని జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో ఖండించినవాడే గొప్ప సాధకుడు. × అరిష్ట : రిష్టమంటే భగ్నం. అరిష్టమంటే భగ్నం కానిది. చెక్కుచెదరనిది Broken. శుభమని అర్థం. రిష్టమంటే అశుభమని కూడా అర్థమున్నది. అశుభంకానిది అరిష్టం. అంటే శుభమని మరలా అర్థం వస్తున్నది. × అరిష్టనేమి : నేమి అంటే చక్రం. భగ్నం కాకుండా దెబ్బ తినకుండా చక్కగా తిరిగే చక్రం. లాక్షణికమైన అర్థంలో ప్రాణశక్తి. చక్రాకారంగా అది సంచరిస్తూనే ఉంటుంది. ఎప్పుడూ విచ్ఛిన్నంకాదు, అందుకే ఉచ్ఛ్వాసనిశ్శ్వాస రూపంగా నడుస్తున్న ప్రాణవాయువే. అరిష్టనేమి. 'స్వస్తినః స్తార్ష్యః అరిష్టనేమిః' అనే శాంతి వాక్యంలో తార్యుడంటే గరుత్మంతుడు. రెండు రెక్కలున్నవాడు. ఉచ్వాస నిశ్వాసాలే ఆ రెక్కలు అవి కల ప్రాణవాయువే గరుత్మంతుడని అంతరార్థం. × అరూప : రూపంలేనిది Without form నిరాకారమైన ఆత్మతత్త్వమని అర్థం. × అర్ధజరతీయ : అర్ధమంటే సగం జరతీ అంటే ముసలితనం కలిగిన వ్యక్తి. సగం తలనరసి సగం నరవని వ్యక్తి ఎవడో అలాంటి వాడికి అర్థజరతీయుడనిపేరు. ఇది వాచ్యార్థమైతే దీనికి లక్ష్యార్థం వేరే ఉంది. కొంత అటు కొంత ఇటు వాదిస్తే అది పూర్తిగా దేన్నీ సాధించదు. అలాంటి వాదానికి అర్థజరతీయమని పేరు పెట్టారు. × అర్థార్థిభావ : అనుకూలమైనది అర్థం. దాన్ని కోరే వ్యక్తి అర్థి. ఇరువురికీ ఉన్న సంబంధం అర్థార్థిభావం. మోక్షమర్థమైతే ముముక్షువైనవాడు అర్థి. సాధనచేసి పొందగలిగితే అదే జీవిత పరమార్థం. × అర్థానర్థౌ : అనుకూల ప్రతికూలాలైన భావాలు. వీటికే ద్వంద్వాలని పేరు. సంసారమంతా ద్వంద్వమయమే. దీనిని తప్పించుకొని బయట పడడమే మానవుడి కర్తవ్యం. × అర్థాంతర : ప్రస్తుత విషయం కాక దీనికన్యమైన విషయం. ఒక శబ్దానికి ఒక అర్థం మాత్రమేగాక దానికి మరొక అర్థం కూడా చెప్పగలిగితే అర్థాంతరం.

अपर्भाग्य: भाग्य नहीं। Unquestioned. Unquestioned. Unquestioned. Not yet. 'नपर्भाग्यः कश्यचित् ब्रुअथ' किसी को भी प्रश्न किए बिना कुछ भी नहीं कहना चाहिए। विशेष रूप से परमार्थ के मामले में इस सिद्धांत का पालन करना चाहिए।

అపృష్ట : పృష్టం కానిది. Unquestioned. ఇంకా ప్రశ్నించబడనిది. 'నాపృష్టః కస్యచిత్‌బ్రూయాత్‌.' ప్రశ్న వేయకుండా ఎవరికీ ఏదీ చెప్పకూడదన్నారు. ముఖ్యంగా పరమార్థ విషయంలో ఈ సూత్రం పాటించవలసి ఉంది.

अब्रकेता: ज्ञान का अर्थ है- ज्ञान का पूर्ण अर्थ है- यह कुछ नहीं है। यह परमात्मा का स्वरूप है। यह सर्वव्यापी है। यह पूर्ण है, और इसमें कोई सीमा नहीं है।

అవక్రచేతాః : వక్రంగాని జ్ఞానం. సంపూర్ణమైన జ్ఞానమని అర్థం. అది ఏదో కాదు. పరమాత్మ స్వరూపం. అది సర్వవ్యాపకం. పరిపూర్ణం గనుక పరిమితత్వమనే దోషం లేదు దానికి.

संभावनाः एक सिद्धांत के व्यवहार के लिए एक शब्द का उपयोग करने की अनुमति देने के लिए एक शब्द का उपयोग करना। और आकाश के लिए भी एक संभावना नाम है। इसका अर्थ है खाली।

అవకాశ : ఒక సిద్ధాంతం ప్రవర్తించటానికి ఒక మాట చెప్పటానికి వీలుపడటం Scope. అలాగే ఆకాశానికి కూడా అవకాశమని పేరు. ఖాళీ అని అర్థం.

अवगम/अवगमः समझना, जानना, ज्ञान, ज्ञान ही नहीं अनुभव भी है। गीता प्रयोग प्रत्यक्षगम है। ब्रह्मवागतिक ब्रह्मज्ञान है। यह आत्मा स्वरूप है और इसलिए वयस्क आश्वासन देते हैं कि अनुभव प्रत्यक्ष रूप से होता है।

అవగమ/అవగతి : గ్రహించటం. తెలుసుకోవటం. జ్ఞానం. జ్ఞానమేగాక అనుభవమని కూడా Realisation అర్థముంది. ప్రత్యక్షావగమమని గీతా ప్రయోగం. బ్రహ్మావగతి అంటే బ్రహ్మానుభవం. ఇది ఆత్మస్వరూపమే గనుక సాక్షాత్తుగానే అనుభవానికి వస్తుందని పెద్దల హామీ.

अपवर्तनः एक बिंदु पर टूटना। एक खंड या सीमित होना Limitation। यह इस तरह माना जाता है।

అవచ్ఛేద : ఒకచోటికి తెగిపోవటం. పరిచ్ఛిన్నం లేదా పరిమితం కావటం Limitation. ఇది ఇంత అని పరిగణించటం.

अवतारः नीचे उतरने का अर्थ है। इसे आरोहण भी कहा जा सकता है। अवतरण. भगवान चेतना के उन रूपों में कभी-कभी आने और महसूस करने की भावना है। इसके अलावा किसी विषय में प्रवेश करना भी अवतार या अवतारिक परिचय है।

అవతార : క్రిందికి దిగిరావటమని అర్థం. అవరోహణమని కూడా అనవచ్చు. Descent. భగవత్‌చైతన్యం ఆయా రూపాలలో అప్పుడప్పుడు వచ్చి సాక్షాత్కరించటం అని భావం. అంతేగాక ఒకవిషయంలో ప్రవేశించటం కూడా అవతారం లేదా అవతారిక Introduction.

ध्यान. एकाग्रता. एक दूसरे पर ध्यान केंद्रित करना. ध्यान देना.

అవధాన : Attention. Concentration. ఒకదానిమీద దృష్టి పెట్టటం. జాగ్రత్త వహించటం.

अवज्ञाः Only. यह सुनिश्चित करना कि एक ही नहीं है। Determination. इस अर्थ में प्रयोग किया जाने वाला शब्द 'आत्मयानायथ' है। आत्मा ही कुछ नहीं है। यह एक ही है, यही है।

అవధారణ : Only. అదేకాని మరొకటి కాదని నిర్థారణ చేయటం. Determination. ఈ అర్థంలో ప్రయోగించేదే ఏవ అనే శబ్దం. 'ఆత్మైవనాన్యత్‌.' ఆత్మే మరేదీ లేదు. ఇది ఇలాగే, ఇంతే అని నిష్కర్ష చేసే మాట ఇది.

अवधिः समाप्ति. सीमा. सीमा. कोसा, अंत, मृत्यु तिथि. मृत्यु तक 'अ ब्रह्मा भवनत' जब वह शब्द 'अ ब्रह्मा जगत' से संबंधित है, तो इसका अर्थ है ब्रह्मा जगत तक।

అవధి : పర్యంతం. Boundary. Limit. కొస, చివర, మరణావధి. మరణం వరకు 'ఆ బ్రహ్మ భవనాత్‌' అన్నప్పుడు ఆ అనే మాట అవధిని చూపుతుంది. బ్రహ్మలోకం వరకూ అని అర్థం.

अवदोत: यह सफेद है, शुद्ध है, और यह निर्दोष भी है।

అవదాత : తెల్లనిది. స్వచ్ఛమైనది. అంతేకాదు. నిర్దుష్టమని కూడా అర్థమే.

अवदानः एक बुद्धिमान पशु को मारना और उसके शरीर के अंगों को एक क्रम में बाहर निकालना।

అవదాన : యజ్ఞంలో మేధ్యమైన పశువును చంపి దాని శరీరంలోని భాగాలను ఒకక్రమంలో బయట పెట్టటం.

बाधा: बाधा Obstruction. यह प्रतिरोध के समान है।

అవరోధ : ప్రతిబంధం Obstruction. ప్రతిరోధమని కూడా దీనికి పర్యాయమే.

भावः वस्तु का रूप अलग है। रूप। रजज सर्प के परिदृश्य में रजजवे सर्प के रूप में भावित है। सर्प में भाव या भाव। परमात्मा की दुनिया में दिखाई देने के समान ही है।

అవభాస : వస్తువు మరొక రూపంలో కనపడటం. Appearance. రజ్జు సర్ప దృష్టాంతంలో రజ్జువే సర్పరూపంలో భాసిస్తున్నది. సర్పమక్కడ అవభాస. లేదా ఆభాస. పరమాత్మ ప్రపంచంగా కనపడటం కూడా ఇలాంటివే.

अवशेषः शेष होना। जब सब कुछ पीड़ित हो जाता है तो अंत में जो कुछ भी शेष रहता है। यह अवशेष है। यह पीड़ित आत्मा की समानता है।

అవశేష/అవశిష్ట : మిగిలిపోవటం. అన్నీ బాధితమైపోగా చివరకేది మిగిలి ఉంటుందో Residue. అది అవశిష్టం. అబాధితమైన ఆత్మస్వరూపమే అది.

अंगः शरीर का हिस्सा। अंगों का अर्थ है भाग। कुल में संपूर्ण का अर्थ है अंग। तर्क में पंचवार्षिक वाक्य है। पश्चिमी तर्क में सिल्गोजिज्म कहा जाता है। इसमें पांच अंग या अंग होते हैं।

అవయవ : శరీరంలో భాగం. కరచరణాదులు Limbs.. కేవలం భాగమని కూడా Part అర్థమే. సమష్టిలో Whole దాని వ్యష్టి Part కి అవయవమని పేరు. తర్కంలో పంచావయవ వాక్యమని ఉంది. Sylogism అని పాశ్చాత్య తర్కంలోమాట. ఇందులో ఐదు అవయవాలు లేదా భాగాలు ఉంటాయి. 1. ప్రతిజ్ఞ 2. హేతువు 3. దృష్టాంతం 4. ఉపనయం 5. నిగమనం. హేతువాదమంతా ఈ రూపంగానే సాగిపోవాలని తార్కికుల ఆదేశం. Argumentation.

आधार / अवस्थम्भाः एक आधार. Prop. Support. Base.

అవలంబ / అవష్టంభ : ఒక ఆధారం. Prop. Support. Base.

आवश्यकताः अवसर Occasion. उपयुक्त समय. संदर्भ संदर्भ का अर्थ है.

అవసర : అవకాశం Occasion. తగిన సమయం. సందర్భం context అని అర్థం.

अवसानः जीवन का अंतिम चरण, अंत, एक साथ समाप्त होना, जीवन के अंतिम चरण के बाद अर्थपूर्ण होना।

అవసాన : చివరి దశ. అంతం. ఒకచోట ఆగిపోవటం. జీవితంలో వార్థక్యం తరువాత వచ్చే ఆఖరి దశ.

अवसंरचना/अवस्थाः रुकना, स्थिर होना। Settlement. स्थिरीकरण का भी अर्थ है स्थिरता।

అవస్థా/అవస్థాన : నిలిచిపోవటం. నిలకడ చెందటం. Settlement. కదలకుండా ఉండటం స్థిరత్వమని కూడా అర్థమే.

अवस्थत्रयः हमारे दैनिक जागृत सपने के तीनों सुषुप्त अवस्थ हैं।

అవస్థాత్రయ : ప్రతిదినమూ మన మనుభవించే జాగ్రత్‌స్వప్న సుషుప్తులు మూడూ అవస్థలే. దశలే. దీనికే అవస్థాత్రయమని పేరు.

उपनिषद में उपदेश देने वाले वाक्य दो प्रकार के होते हैं। 1. महावाक्य। दर्शनमसी आदि। जीव-ब्राह्मण एकता के लिए सभी वाक्य महावाक्य होते हैं। यदि मध्यवर्ती विद्वान ऐसे वाक्य का एक साथ अर्थ नहीं पहचान सकते हैं तो उन्हें तात, तुम्म और आसि के भौतिक ज्ञान का पूर्वनिर्धारित होना चाहिए।

అవాంతర వాక్య : ఒక పెద్ద వాక్యంలో చేరిపోయినది. మధ్యలో వచ్చే చిన్న వాక్యం. Subsidiary. ఉపనిషత్తులో ఉపదేశించే వాక్యాలు రెండు విధాలు. 1. మహావాక్యం. తత్వమసి మొదలైనవి. జీవబ్రహ్మ ఐక్యాన్ని చెప్పే వాక్యాలన్నీ మహావాక్యాలు. పోతే అలాంటి వాక్యార్థాన్ని ఒక్కసారిగా గుర్తించలేని మధ్యమ మందాధికారులకు తత్‌, త్వమ్, అసి అనే పదార్థాల జ్ఞానం ముందుగా ఏర్పడవలసిన అవసరముంది. ఖండరూపమైన ఈ పదార్థ జ్ఞానమే అఖండ రూపమైన మహా వాక్యార్థానికి దారి తీస్తుంది. సృష్టి స్థితి లయాది వర్ణన జీవుని ప్రవేశ వర్ణన ఇలాంటి పదార్థ బోధే. ఇది సవికల్పమైన Analysis అర్థాన్ని చెబితే వాక్యార్థం నిర్వికల్పమైన Synthesis అర్థాన్ని మనకు బోధిస్తుంది.

यह शारीरिक है, और यह वचन और मन से भी भ्रष्ट है, और यह सब कुछ है, और यह सब कुछ है, और यह सब कुछ है।

అవాఙ్మానసగోచర : వాక్కుకు, మనసుకు కూడా గోచరించనిది. అందరానిది. నిరాకారమైన సర్వవ్యాపకమైన ఆత్మతత్వం.

अभाज्य: अशब्दिक, अक्षम्य। आत्मिकता। यह साक्ष्य से उपयोगी नहीं कहा जा सकता है। यह अप्रत्यक्ष रूप से संदर्भित है, जिसका अर्थ है उद्देश्य।

అవాచ్య : వాచ్యంకానిది. చెప్పటానికి శక్యం కానిది. ఆత్మతత్వం. అది సాక్షాత్తుగా ఫలానా అని చెప్పలేము. పరోక్షంగా సూచించవలసిందే. అనగా లక్ష్యమని అర్థం.

अवकृतिः भौतिक अर्थों का ज्ञान केवल अप्रत्यक्ष है, अप्रत्यक्ष नहीं है। इसमें ध्वनि का व्यवसाय अभी भी है। यह भी केवल ब्रह्म का व्यवसाय ही रहना चाहिए। तभी यह अप्रत्यक्षता को हटा देगा और अप्रत्यक्ष हो जाएगा। वही अनुभव है। इसमें अर्थों का विचार नहीं है। यह केवल आध्यात्मिक ज्ञान है। इसका नाम अवकृति है।

అవాక్యార్థ : పదార్థ వాక్యార్థాల జ్ఞానం కేవలం పరోక్షమే. అపరోక్షం కాదు. అందులో శబ్దాకార వృత్తి ఇంకా మిగిలి ఉంటుంది. అది కూడా దాటి బ్రహ్మాకార వృత్తి మాత్రమే ఉండిపోవాలి. అప్పుడే దానికి పరోక్షత్వం తొలగిపోయి అపరోక్ష మవుతుంది. అదే అనుభవం. ఇందులో శబ్ధార్థాల తాలూకు ఆలోచన ఉండదు. కేవలం ఆత్మ జ్ఞానమే అది. దీనికే అవాక్యార్థమని పేరు.

अबिश्यः न तो ज्ञान है, न ही गूढ़, न ही विषय है, और यदि विषय नहीं तो विषय है; क्योंकि आत्मा एक ही है; और यह ज्ञान है, इसलिये यह विषय नहीं, परन्तु विषय है।

అవిషయ : జ్ఞానానికి విషయం కానిది. గోచరం కానిది. విషయం కాకపోతే దానికి విషయి అని పేరు. అది ఒక్క ఆత్మచైతన్యమే. అది ఎప్పుడూ జ్ఞానస్వరూపమే కనుక విషయియే కాని విషయం కాదు. అవిషయమే Subject.

अघोषितः अघोषित। अघोषित का अर्थ है परस्पर विरोधी। यदि अघोषित है तो अघोषित।

అవిగీత : విగీతం కానిది. విగీతమంటే పరస్పర విరుద్ధం. అలాకాక అవిరుద్ధమైతే అవిగీతం. Metaphorical.

अशानाया: भोजन का नाम है, क्योंकि यह पचाए जाने के बाद द्रव हो जाता है और रक्त में प्रवेश करता है। यह जीवन शक्ति है। अशानाया का नाम इसलिए है क्योंकि यह अशुद्धता को ठीक करता है।

అశనాయా : ఆహారానికి అశనమని పేరు. అది జీర్ణమైన తరువాత ద్రవంగా మార్చి రక్తంలో చేరుస్తుంది. ప్రాణశక్తి. అశనాన్ని నయనం చేస్తుంది కనుక అశనాయ అని పేరు వచ్చింది. నయమైన తరువాత మరలా ఆకలి ఏర్పడుతుంది కనుక అశనాయా అంటే ఆకలి అని అర్థం.

अर्थहीनः अर्थहीन, सीधे शब्दों में नहीं बल्कि स्पष्ट रूप से संदर्भित। अर्थहीन का अर्थ है उद्देश्य।

అవాచ్యార్థ : వాచ్యార్థం కానిది. సూటిగా గాక చాటుమాటుగా సూచించ వలసినది. లక్ష్యార్థమని Metaphorical భావం.

अंगः लागत लागत है, परिवर्तन है, अस्थिर पदार्थ है, यह अंग है।

అవ్యయ : వ్యయమంటే ఖర్చు. మార్పు. మార్పులేని పదార్థమేదో అది అవ్యయం. భగవత్‌తత్త్వం నామరూపాత్మకం కాదు కనుక దానికెలాంటి మార్పులేదు. కూటస్థ సత్యం. Eternal truth.

और व्यभिचार का अर्थ यह है, कि वे व्यभिचारी हो जाएं, और छल करें, और बदल जाएं; और जो कुछ सांसारिक है, वह ठण्डा हो जाए।

అవ్యభిచార : వ్యభిచారమనగా తప్పిపోవటం, చలించటం, మారటం. ప్రాపంచికమైన ప్రతి పదార్థమూ చలిస్తూ పోయేదే. Mutable. అచలమైన దేదీ లేదు. అది ఒక ఆత్మతత్త్వమే. కనుక అది ఒక్కటే అవ్యభిచారి. ఏకరూపంగా ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండేదని భావం.

विकृतः विकृतता परिवर्तन है। विज्ञान कहता है कि एक अविकृत आत्मा का अर्थ है कि वह केवल एक औसत है जो मानव हृदय में प्रवेश कर चुका है। इसलिए जीव-जन्तु विकृत नहीं हैं। वे नहीं हैं। बल्कि विश्व की रचना विकृत है। इसका मतलब है कि चेतना छिपी हुई है और नामरूप में बदल रही है।

అవికార/అవికృత : వికారమంటే మార్పు. వికారంలేని ఆత్మచైతన్యమే సరాసరి వచ్చి మానవ హృదయంలో ప్రవేశించిందని శాస్త్రం చెబుతున్నది. కాబట్టి జీవసృష్టి వికృతం కాదు. అవికృతం. పోతే ప్రపంచ సృష్టి మాత్రం వికృతమే. అంటే చైతన్యం గుప్తమై నామరూపాలుగా మారి కనిపిస్తున్నది అని అర్థం.

अविनाश: विनाश का अर्थ है व्यर्थ, व्यर्थ का अर्थ है अविनाश, सार्थक का अर्थ है अर्थ है, उद्देश्यपूर्ण अमरता का नाम भी विनाश है। क्योंकि जो कुछ भी विनाश नहीं है वह सत्य है, क्योंकि सत्य अविनाश है।

అవితథ : వితథమంటే వ్యర్థం. వ్యర్థం కానిది అవితథం. సార్థకమని భావం. Purposeful అనృతానికి కూడా వితథమని పేరు. పోతే వితథం కానిది సత్యం గనుక సత్య మవితథం.

अविद्याः शिक्षा नहीं है. शिक्षा ज्ञान है. विशेष रूप से ब्रह्मज्ञान. या आत्मज्ञान. इसका अर्थ यह नहीं है कि अज्ञान है. हमारा सारा ज्ञान विशेष ज्ञान है. यह समस्या का समाधान नहीं है। इसलिए इसे शिक्षा नहीं कहा गया है, ज्ञान। वेदियों ने इसे अविद्या कहा है। वेदवाद से लेकर अब तक सभी भौतिक शिक्षाएं अविद्या हैं। Nescience. 'विद्या है जो भी है वह 'नत्था है' चाहे वह 'नत्था है' या नहीं। अब तक अविद्या का अर्थ है 'अवज्ञान'। जो भी लगता है कि है वह है, वह है 'अवज्ञान। यह वही दुनिया है। यह सिद्धान्त है कि हर चीज अदभुत है। यह कभी भी अविद्या है। वे आत्मा के साथ नहीं हैं। वे शिक्षा हैं जो आत्मा के साथ हैं। वे आत्मा के साथ नहीं हैं।

అవిద్యా : విద్య కానిది. విద్య అంటే జ్ఞానం. ముఖ్యంగా బ్రహ్మజ్ఞానం. లేదా ఆత్మజ్ఞానం. అది కాదంటే అర్థం అజ్ఞానమని. మనకున్న జ్ఞానమంతా విశేష జ్ఞానమే. ఇది సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. కనుక దీనికి విద్య అని, జ్ఞానమని పేరు పెట్టలేదు వేదాంతులు. వారు దీనిని అవిద్య అనే పేర్కొన్నారు. వేదవాఙ్మయం మొదలు ఇప్పటి భౌతిక విద్యలవరకు అంతా అవిద్యే. Nescience. 'విద్యతే అస్తి.' ఏది ఉందో అది 'న విద్యతే నాస్తి' ఏది లేదో అది. అప్పటికి అవిద్య అంటే అభావం Absence. దేని అభావం ఉన్నట్టు ఏది కనిపిస్తున్నదో దాని అభావం. అదే ఈ ప్రపంచం. ఇది ప్రతీతి సిద్ధమేగానీ వస్తు సిద్ధం కాదంటారు అద్వైతులు. ఆత్మజ్ఞానం ఎప్పుడూ ఉంది. అయినా మనకది లేనట్టు తోస్తున్నది. ఇదే అవిద్య. పరమాత్మ కిది విద్య. జీవాత్మకు అవిద్య.

अविद्याकामकर्म: अविद्या का अर्थ है आत्मज्ञान की कमी, जिसके कारण अनीत जगत दिखाई देता है और मनुष्य इस संसार पर वासना करता है। एक कामुक वस्तु प्राप्त करने के लिए कर्म करना अनिवार्य है। कर्म फल प्रदान करता है। यह किसी भी बंधन है। इसलिए बंधन के कारण तीन व्यर्थियां हैं। इनको धर्मशास्त्रियों ने पाप और पुरानी कहा है। गीता में 'सर्वपापेभियो क्षमायश्यामी' कहा गया है। इसका अर्थ है पाप नहीं होने का कारण है। इसमें शरीर, सूक्ष्म शरीर, कर्म, मांस, मांस और शरीर के तीनों को संक्रमित किया गया है। लेकिन इनसे मुक्ति प्राप्त नहीं होती है।

అవిద్యాకామకర్మ : అవిద్య అంటే ఆత్మజ్ఞానం లేకపోవటం. దానివల్ల అనాత్మ ప్రపంచమొకటి కనిపిస్తూ ఉండటంచేత మానవుడికి ఈ ప్రపంచంమీద కామమేర్పడుతుంది. కామ్యమైన వస్తువును పొందడానికి కర్మ చేయవలసి వస్తుంది. కర్మ ఫలాన్ని అందిస్తుంది. ఇదే సంసార బంధం. కనుక బంధానికి కారణభూతమైన అనర్థాలివి మూడు. వీటికే వేదాంతులు పాపాలని, పాతకాలని పేరు పెట్టారు. 'సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి' అని గీతావచనం. పాపమంటే పడగొట్టేదని అర్థం. ఇందులో అవిద్యే కారణ శరీరం. కామం సూక్ష్మశరీరం. కర్మ స్థూల శరీరం. శరీర త్రయం కూడా వీటివల్లనే సంక్రమించింది. ఇవి మూడూ తొలగిపోతే కాని మోక్షప్రాప్తి లేదు మానవుడికి.

अविभाज्यता: अविभाज्यता अलग होना है। पृथक्करण। यदि दो भावनाएं एक दूसरे से जुड़ी हुई हैं, तो अविभाज्यता अविभाज्यता है। क्रियाओं का संबंध इसी प्रकार है। सभी मृदा घटनाएं इसके उदाहरण हैं।

అవినాభావ : వినాభావమంటే వేరుగా ఉండటం. separation. వేరుగా కాక రెండు భావాలు ఒకదానితో ఒకటి అంటిపెట్టుకుని ఉంటే అవినాభావం Inseparability. కార్యకారణాలకు ఉండే సంబంధం ఇలాంటిదే. మృత్తికా ఘటాదులన్నీ దీనికి ఉదాహరణలే.

अविभाजित: अविभाजित। अविभाजित। नामीरूप और परमात्मा दोनों में कोई विभाजन नहीं है। दोनों अविभाजित देश हैं जो भगवान हैं। सार्वभौमिक सत्य फैलते हैं। प्रत्येक नाम और रूप सत्य है। एक दूसरे से दूर नहीं हैं। दूर होने पर नामीरूप का कोई अस्तित्व नहीं है।

అవిభక్త : విభక్తం కానిది. Undividedt. నామరూపాలకూ, పరమాత్మకూ రెండింటికీ విభాగం లేదు. రెండూ అవిభక్త దేశకాలాలంటారు భగవత్పాదులు. సర్వత్రా సచ్చిత్తులు వ్యాపించే ఉన్నాయి. ప్రతి నామమూ, రూపమూ సచ్చిన్మయమే. ఒకదానికొకటి దూరంగా లేవు. దూరమైతే నామరూపాల కస్తిత్వం లేదు.

विरूद्धता: विरूद्धता का अभाव। विरूद्धता। विरूद्धता। यदि दोनों एकजुट हो गए हैं, तो वे विरूद्ध नहीं हैं। शुद्धता का कोई विरोधाभास नहीं है, न तो इस दुनिया के साथ है और न ही जीवों के साथ। जब यह सार्वभौमिक रूप से फैल गया है, तो क्या विरोध की संभावना है? ब्रह्मासूत्रों में एक अध्याय है कि वे विरूद्ध हैं। एकत्व के लिए अन्य धर्मों के विपरीत नहीं हैं। यदि वे नहीं हैं तो यह समुद्र है। यह सब कुछ इसमें नष्ट हो जाएगा। सामरथ शब्द है। और यह साबित करता है कि सभी क्रियाशील पदार्थों की उत्पत्ति केवल आत्मा के विपरीत है।

అవిరోధ : విరోధం లేకపోవటం. Disagreement. తేడాగాని, పేచీగాని లేకుండా రెండూ సమన్వయమైతే అది అవిరోధం. శుద్ధచైతన్యానికి ఈ ప్రపంచంతో గానీ, జీవులతోగానీ వైరుధ్యం ఏ మాత్రమూ లేదు. అధిష్ఠాన రూపంగా అది సర్వత్రా వ్యాపించి ఉన్నప్పుడు విరోధానికి అవకాశమేముంది? బ్రహ్మసూత్రాలలో అవిరోధ పాదమని ఒక అధ్యాయముంది. అద్వైతానికి మిగతా మతాలేవీ విరుద్ధం కావు. అవి నదులైతే ఇది సముద్రం. అన్నీ ఇందులో సమసి పోవలసిందే అని బాదరాయణుల మాట. అంతేగాక కార్యరూపంగా కనపడే సృష్టి అంతా మూలకారణమైన పరమాత్మకంటే విరుద్ధం కాదు. అవిరుద్ధమే అని నిరూపించారు.

मूर्खता / अज्ञानता: दो पदार्थों का एक दूसरे से जुड़ना, एक दूसरे के साथ एक समान रूप से मिलना, दूध में पानी मिलना, दोनों एक दूसरे के साथ अलग पदार्थ हैं, लेकिन एक दूसरे के साथ अज्ञानता दिखती है। अलग होने की भावना पैदा होती है। यही हमारा अज्ञानता है। इसी तरह परमात्मा और दुनिया दोनों एक साथ हो गए हैं और हम इस नाम के रूपों से अलग नहीं हो सकते हैं। यही मानवता है।

అవివేక / అవివిక్త : రెండు పదార్థాలు ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకోవటం. వేరుగా ఉన్నప్పటికీ ఏకరూపంగా కలిసిపోవటం. పాలలో నీరు కలిసి ఉన్నా అవి రెండూ పరస్పర భిన్నమైన పదార్థాలే. అయినా అభిన్నంగా కనబడుతుంటాయి. వేరు గావనే భావం మన కేర్పడుతుంటుంది. ఇదే అవివేకం. ఇలాగే పరమాత్మ, ప్రపంచం రెండూ ఏకమైపోయి ఏది సచ్చిద్రూపమైన భగవత్తత్వమో ఈ నామ రూపాలలో నుంచి వేరు చేయలేక భ్రమపడుతున్నాము. ఇదే మానవుడి అవివేకం.

विशेषाधिकारः विशेषाधिकार का अर्थ है अंतर। विशेषाधिकार का अर्थ है अंतर। विशेषाधिकार का अर्थ है अंतर। एक ही। विशेषाधिकार का अर्थ है गुण। गुण। गुण। गुण। गुण। गुण। यदि गुण नहीं है तो विशेषाधिकार का अर्थ है विशेष। पदार्थ बिना गुण। विशेषाधिकार का अर्थ है विशेष।

అవిశేష / అవిశిష్ట : విశేషమంటే తేడా. Difference. తేడా చూడకపోతే అవిశేషం. ఒక్కటేనని అర్థం. విశేషమంటే గుణం కూడా. Quality Attribute. గుణమేదీ లేకపోతే అవిశేషం. Substance without property. విశేషమంటే ఫలానా అని వ్యష్టిగా Particular చూడటం. అలాకాక సమష్టిగా General చూస్తే అది అవిశేషం. సామాన్యం. విశేషమంటే విభాగం. వేరనే భావం. అలా కాకుంటే అవిశేషం. ఏకత్వం అని అర్థం. అలాంటి పదార్థం ఏదో అది అవిశిష్టం. సామాన్య రూపమైన ఆత్మతత్వం.

समझः नीचे देखना, गहराई से देखना, ज्ञान का अर्थ है ध्यान रखना, ज्ञान सही दृष्टि है।

అవేక్షణ : క్రిందికి చూడటమని శబ్దార్థం. బాగా లోతుకు దిగి చూడటమని భావార్థం. జ్ఞానం సమ్యగవేక్షణం అని పెద్దల మాట. Knowledge is right vision.

अव्यक्त / अव्याकृतः अप्रकाशित, प्रकट और अदृश्य. Unformed. Abstract. अप्रचलित. अपरविस्तारित. प्रकृति या जादुई शक्ति जो दुनिया और परमात्मा के बीच चलती है। यह परमात्मा की शक्ति से इनकार है।

అవ్యక్త / అవ్యాకృత : వ్యక్తం కానిది. బయటపడి కనపడనిది. Unformed. Abstract. వ్యాకృతం కానిది. విస్తరించబడనిది. ప్రపంచానికీ పరమాత్మకూ నడుమనున్న ప్రకృతి లేదా మాయాశక్తి. ఇది పరమాత్మ శక్తే గనుక నిరాకారం. స్వతహాగా వ్యక్తం కాదు. అవ్యక్తం. వ్యాకృతం కాదు. అవ్యాకృతం. Unformed. Abstract. అదే పరమాత్మ ఇచ్ఛను బట్టి నామరూపాత్మకంగా పరిణమిస్తే ఈ ప్రపంచం. పరమాత్మను ప్రపంచంగా చూపేది ఈ అవ్యక్తమైన మూలప్రకృతే. Premordial matter. Cosmic Power. సాంఖ్యులు దీనికి ప్రధానమని పేరు పెట్టారు. వారు ఇదే స్వతంత్రమైన పదార్థమంటారు. కానీ అద్వైతులిది అంగీకరించరు. ఇది స్వతంత్రం కాదు. ఈశ్వర ప్రకృతే. ఆయన నాశ్రయించిన శక్తేనని సిద్ధాంతం చేశారు.

अव्यवहित: अव्यवहित एक पदार्थ से दूर होना है। जब मध्य में कुछ बाधा होती है तो यह होता है। इसे रोजगार कहा जाता है। Medium दुनिया में सभी पदार्थ एक दूसरे के साथ बाधा होते हैं। यह कृषि है। लेकिन परमात्मा सर्वव्यापी है।

అవ్యవహిత : వ్యవహితమంటే ఒక పదార్థానికి దూరమైపోవటం. మధ్యలో ఏదైనా అడ్డు తగిలినప్పుడే అది జరుగుతుంది. దానికే ఉపాధి అని పేరు. Medium లోకంలోని పదార్థాలన్నీ ఒకదానికొకటి అడ్డు తగిలేవే. వ్యవహితమే. కాని పరమాత్మ సర్వవ్యాపకం గనుక అది ఎప్పుడూ అవ్యవహితం.

स्थिरता: स्थिरता है जो व्यभिचार के बिना स्थिर है। स्थिरता है जो स्थिर है या कभी भी ठंडा नहीं होता है।

అవ్యవస్థిత : వ్యవస్థితమంటే వ్యభిచరించకుండా స్థిరంగా ఉన్నది. Stable అలా స్థిరంగా లేక ఎప్పటికప్పుడు చలిస్తూ పోతే అవ్యవస్థితం. నిలకడ లేనిది.

अवज्ञाः वाक्यांश का अर्थ है निप। एक कारण के लिए। यदि यह अवज्ञा नहीं है तो इसका अर्थ है प्राकृतिक।

అవ్యాజ : వ్యాజమంటే నెపం. ఒక నిమిత్తం. అది లేకుంటే అవ్యాజం. సహజమని అర్థం. Natural.

अव्यक्तता: तर्क में यह एक दोष है। यह विशेषता है कि यह हर जगह लागू नहीं होता है। केवल कुछ स्थानों पर लागू होता है। वैचारिक रूप से अव्यक्तता का अर्थ है कि यह कहीं नहीं फैलती है। सभी चीजों में शुभचिंतन फैलते हैं, लेकिन नामरूप कहीं नहीं फैलते हैं।

అవ్యాప్తి : తర్కంలో ఇది ఒక దోషం. చెప్పిన లక్షణం అన్నిచోట్లా వర్తించక కొన్నిచోట్ల మాత్రమే వర్తించటం. వేదాంతంలో అవ్యాప్తి అంటే సర్వత్రా వ్యాపించక ఎక్కడికక్కడ ఆగిపోవటం. సత్‌చిత్తులు అన్ని వస్తువులలో వ్యాపించి ఉన్నాయి. కానీ నామరూపాలు ఎక్కడికక్కడే తెగిపోతుంటాయి. కనుక వాటికి వ్యాప్తి లేదు. వ్యాప్యమే.

जो शोर नहीं, जो शोर नहीं, जो शोर नहीं, जो शोर नहीं, जो आत्मा है, जो प्रकृति है, जो शोर है, जो विज्ञान है, जो शोर है, जो विज्ञान के विपरीत है।

అశబ్ద : శబ్దం కానిది. శబ్దాని కతీతమైనది. అంటే మాటల కందనిది. పరమాత్మ స్వరూపం. శబ్దమంటే శబ్ద ప్రమాణం. శాస్త్రం. అశబ్దమంటే శాస్త్ర ప్రమాణానికి విరుద్ధమైన సిద్ధాంతం.

अश्वत्था: राविवृक्ष. संज्ञा में संसार. श्वा: का अर्थ है कल. स्थान का अर्थ है कल होना। कल भी नहीं होगा।

అశ్వత్థ : రావిచెట్టు. లాక్షణికంగా సంసారం. శ్వః అంటే రేపు. స్థ అంటే ఉండటం. రేపటికి కూడా ఉండనిది. అంత క్షణభంగురమీ సంసారమని భావం.

अशिव: शिव सत्य है, उचित है, आत्मा है, और इसके विपरीत जो भी है वह अशिव है, जो अर्थहीन है, यही संसार है।

అశివ : శివమంటే సత్యమైనది. హితమైనది. ఆత్మస్వరూపం. దానికి భిన్నంగా చూచేదంతా అశివమే. అంటే అనర్థదాయకం. అదే ఈ సంసారం.

यह शरीर के बिना है, और इसलिये भी है, कि वह शरीर से नहीं, और आत्मा से भी नहीं, परन्तु मन से।

అశరీర : శరీరం లేనిది. ఉన్నా దానితో సంసర్గం లేనిది. శరీరమే నేననే అభిమానం లేనిది. ఆత్మచైతన్యం. అది అశరీరం. మోక్షమని అర్థం. జీవన్ముక్తుడు కూడా శరీరాన్ని తానుగా భావించడు. గనుక వాడూ అశరీరుడే. ముక్తుడే.

अशुद्धः अशुद्ध है, यह अशुद्धता है, और जो कुछ भी अशुद्ध होता है, वह अशुद्ध हो जाता है।

అశుద్ధ : శుద్ధం కానిది. మలినమైనదని అర్థం. ఉపాధులే అశుద్ధి. గుణాలే అశుద్ధి. ఇలాటి ఉపాధులు లేని నిర్గుణమాత్మతత్త్వం. అదే శుద్ధం. గుణాత్మకమైన ఈ ప్రపంచమంతా అశుద్ధమే.

और जब तक कोई काम न हो, तब तक मन में शान्ति नहीं; और जब तक काम न हो, तब तक मन में शान्ति नहीं; और जब तक काम न हो, तब तक मन में सुगंध नहीं; और जब तक वे न हों, तब तक मन में शान्ति नहीं।

అశాంత : ఏ వికల్పాలు ఉన్నా ఆ మనస్సు శాంతమైనది కాదు. ఆయా వృత్తులు లేనప్పుడే శాంతం. వృత్తులు పోయినా వాసనలుంటాయి సుషుప్తిలో. అవికూడా పోనంతవరకూ సాధకుడి మనస్సు అశాంతమే.

अशोकः आत्मा के रूप में, दुनिया में कोई भी शोक नहीं है, इसका मतलब है कि शोक करने की कोई जरूरत नहीं है। सब कुछ शोक है।

అశోచ్య : ఆత్మరూపంగా చూస్తే ప్రపంచంలో ఏదీ శోచ్యంకాదు. అంటే శోకించవలసిన పనిలేదు. అంతా అశోచ్యమే.

अष्टमूर्ति: अर्थात् आठ मूर्तियाँ या रूप धारण करने वाला। दक्षिण-पूर्व परमात्मा का नाम है कठमूर्ति। वह आठ पृथ्वी, जल, तेज, वायु, आकाश, मन, बुद्धि, अहंकार हैं। सारी दुनिया अष्टमूर्ति है। ये मूर्तियां संसार की नहीं हैं। ये परमात्मा हैं।

అష్టమూర్తి : ఎనిమిది మూర్తులు లేదా రూపాలు ధరించిన వాడని అర్థం. దక్షిణామూర్తి అయిన పరమాత్మ కష్టమూర్తి అని పేరు. ఆ ఎనిమిదీ పృథివీ, జలం, తేజస్సు, వాయువు, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం. ప్రపంచమంతా అష్టమూర్త్త్యాత్మకమే. ఈ మూర్తులు ప్రపంచానివి కావు. పరమాత్మవి. అమూర్తమైన పరతత్త్వమే మూర్తమై ప్రపంచంగా భాసిస్తున్నదని గదా సిద్ధాంతం.

अष्टांगयोगः आठ अंगों और भूमिकाओं के साथ समाधि योग है। यम, नियमा, आसन, प्राणायाम, विकल्प, धार्णा, ध्यान, समाधि। इन आठों के लिए अष्टांगम का नाम है। इनमें से पहले पांच खुले योग हैं। बाकी तीन आंतरिक योग हैं।

అష్టాంగయోగ : ఎనిమిది అంగములతో, భూమికలతో కూడిన సమాధి యోగం. యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధారణా, ధ్యాన, సమాధులు. ఈ ఎనిమిదింటికీ అష్టాంగములని పేరు. ఇందులో మొదటి ఐదు బహిరంగ యోగం. మిగతా మూడు అంతరంగ యోగమని పతంజలి చెప్పినమాట.

निश्चय: निश्चय: निश्चय। सुनने के बाद आत्म-विषय में उसके और संसार के संबंध के बारे में अनेक संदेह उत्पन्न हो सकते हैं। उन्हें मन से निपटाया जाना चाहिए। इसके बाद ही निश्चय ज्ञान उत्पन्न होता है। Conviction. फिर भी मृत्यु के समय आगे क्या होता है, इस पर संदेह उत्पन्न हो सकता है। यह भी नहीं है। गीताचार्य ने वादा किया है कि पुनर्जन्म में इस प्रयास का परिणाम अवश्य होगा। इसलिए अभ्यास के मार्ग में संदेह गर्भपात है। इसे आत्म-ज्ञान से मिलाया जाना चाहिए। 'ने अन्तर्ज्ञान' सभी पदार्थों को सर्वशंसायनः अनावश्यक ज्ञान के रूप में प्राप्त होता है।

అసంశయ : సందేహం లేనిది. నిశ్చయం. శ్రవణానంతరం ఆత్మవిషయంలో దానికీ ప్రపంచానికీ సంబంధమేమిటని ఎన్నో సందేహాలు ఏర్పడవచ్చు. మననంతో అవి నివృత్తి కావలసి ఉంది. తరువాతనే నిశ్చయాత్మకమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది. Conviction. అప్పటికీ మరణ సమయంలో తరువాత ఏమై పోతామో అనే సందేహం ఏర్పడవచ్చు. అదికూడా అక్కర లేదన్నాడు గీతాచార్యుడు. మరుజన్మలో ఈ కృషి తప్పక ఫలిస్తుందని హామీ ఇచ్చారు. కనుక సాధన మార్గంలో సంశయం గర్భశత్రువు. అది ఆత్మజ్ఞానంతోనే సమసిపోవాలి. 'ఛిద్యంతే సర్వసంశయాః' అన్ని సంశయాలూ అసంశయమైన జ్ఞానంగా అనుభవానికి వస్తాయి.

असीम: एक सिद्धपुरुष या जीव है जो त्रिमूर्तिवादी किसी भी चीज से संबंधित नहीं है। परमात्मा अनंत मुक्त है।

అసంసారి : త్రిగుణాత్మకమైన సంసారంతో సంబంధంలేని సిద్ధపురుషుడు లేదా జీవన్ముక్తుడు. పరమాత్మ నిత్య ముక్తుడు కనుక ఎప్పుడూ సంసారం లేదాయనకు. అసంసారియే.

अक्षम: किसी भी बंधन में सशक्त व्यक्ति। अछूता व्यक्ति Tached person Liberated soul।

అసక్త : సంసార బంధంలో సక్తుడు గానివాడు. చిక్కుపడని వాడు Tached person Liberated soul.

असंगत: अप्रत्याशित, असंबंधित, असंबन्धित, तर्कहीन, असंगठित।

అసంగత : సంగతం కానిది. సంబంధం లేనిది. Unconnected. హేతువుకు నిలవనిది. Incoherent.

असहमत: असहमत या असहमत. असहमत या असहमत एक संक्षिप्त पदार्थ है. यदि हो सके तो इसे नामित किया जा सकता है। यदि हो सके तो यह अस्वीकार है। Unconstituted. केवल चेतना स्वरूप है। एक ही आत्मा है। यदि हो सके तो यह एक ही आत्मा है। यदि हो सके तो यह एक अनाम दुनिया है।

అసంహత : సంహతం గానిది. సంహతమంటే పోగైన పదార్థం. పోగైతే దానికి నామరూపాలేర్పడతాయి. పోగు కాకపోతే అది నిరాకారం. Unconstituted. కేవల చైతన్య స్వరూపం. అదే ఆత్మ. పోతే అది కాని అనాత్మ ప్రపంచమంతా సంహతమే. Formed సంహతమెప్పుడూ అసంహతం కోసమే Unformed ఉంటుంది. దానినే మనకు సూచిస్తుంటుంది.Indicator. అందుకే అన్మాత ద్వారా ఆత్మను పట్టుకోవాలని చెప్పటం.

सत्य है, और सत्य नहीं है, और सत्य का अर्थ है, और सत्य का अर्थ है, और सत्य का अर्थ है, और आत्मा सत्य है, और सत्य है, क्योंकि वह गवाही देती है।

అసత్‌/అసత్య : సత్‌అంటే ఉన్నది. అసత్‌అంటే లేనిది. అసత్యమన్నా ఇదే అర్థం. ఆత్మ సత్యమైన పదార్థం. Real. ఎందుకంటే అది స్వతః ప్రమాణం. మిగతా ప్రపంచమంతా, తద్రూపమంతా తద్రూపంగా చూస్తే సత్యం. చూడకపోతే అసత్యం. Unreal.

असंभव: जो कुछ भी मानक के लिए खड़ा है वह संभव है। Possible। जो कुछ भी मानक के लिए खड़ा है वह असंभव है। Impossible. Untenable।

అసంభవ : ఏది ప్రమాణానికి నిలుస్తుందో అది సంభవం. Possible. ఏది నిలవదో అది అసంభవం. Impossible. Untenable.

अज्ञानता: संदेह करना कि कुछ नहीं हुआ है। तीन अवधारणाएं हैं - अज्ञानता, अज्ञानता और अतिसंवेदनशीलता। उनमें से दूसरा, मूल को पहचानना नहीं। पहला, पहचानना या नहीं पहचानना। दूसरा, एक है या नहीं। यदि यह एक है तो दूसरा। आत्मा के मामले में ये तीनों मनुष्य के लिए हैं। तीनों में से सुनना, मन, नींद, ध्यान करना ही क्रमशः समाधान हैं।

అసంభావనా : సంభవం కాదేమోనని సందేహించటం. అభావనా, అసంభావనా, విపరీతభావనా అని మూడున్నాయి భావనలు. అందులో రెండవది. అసలు గుర్తించకపోవటం మొదటిది. గుర్తించినా నిలుస్తుందా లేదా అని సందేహించటం రెండవది. అది ఒకలాగా ఉంటే మరొకలాగా చూడటం మూడవది. ఆత్మ విషయంలో ఇవి మూడూ కలుగుతాయి మానవుడికి. మూడింటికీ శ్రవణ, మనన, నిది, ధ్యాసలనేవి క్రమంగా పరిష్కారాలు.

असामान्यः एक ही गुण पर लागू होने पर यह सामान्य है। सामान्य असामान्य है यदि ऐसा नहीं होता है। सामान्य असामान्य है यदि कोई भी चीज असामान्य है। चेतना के लिए असामान्य है। अद्वितीय यह अनाम के लिए असामान्य नहीं है। अनाम के नाम असामान्य हैं। वे चेतना के लिए असामान्य नहीं हैं।

అసాధారణ : ఒకే లక్షణం రెండింటికీ వర్తిస్తే అది సాధారణం. Common అలా వర్తించక దేనిపాటికది అయితే అసాధారణం. చైతన్య మాత్మకు అసాధారణం. Unique అది అనాత్మకు లేదు. అనాత్మకు నామరూపాలు అసాధారణం. అవి చైతన్యానికి లేవు.

असिद्ध: किसी भी शपथ के लिए तैयार है। यदि कोई शपथ नहीं ली गई है तो असिद्ध अचल है।

అసిద్ధ : ఏదో ఒక ప్రమాణానికి విషయమైతే అది సిద్ధం. ఏ ప్రమాణానికీ గోచరించకపోతే అసిద్ధం Untenable.

अस्तिः है। अस्ति भावी का अर्थ है कि आत्मा के दो गुण हैं। इसका अर्थ है कि यह है कि यह है। प्रत्येक व्यक्ति दुनिया में है। हम मानते हैं कि है।

అస్తి : ఉన్నది అని అర్థం. అస్తి భాతి అనేవి రెండూ ఆత్మ లక్షణాలు. అది ఉన్నది ఉన్నట్టు స్ఫురిస్తున్నదని అర్థం. ప్రతి ఒక్కటీ లోకంలో ఉందంటాము. ఉందని భావిస్తాము. అంచేత అస్తి భాతి అవి రెండూ సర్వవ్యాపకాలు. అవే ఆత్మస్వరూపం.

अस्तित्वः अस्तित्व। अस्तित्व। उपस्थिति।

అస్తిత్వ : ఉనికి. ఉండటం. Existance. Presence.

स्थानः स्थान नहीं। Out of place. संदर्भ नहीं।

అస్థాన : స్థానం కానిది. Out of place. సందర్భం లేనిది Out of context.

अछूता योगः किसी भी चीज़ से संपर्क नहीं है। आत्मा स्वरूप है। इसका संबंध अछूता योग है। साधारण पतंजला योग की तरह नहीं है। इसमें ध्यान का उद्देश्य ध्यान नहीं है। तीनों एक साथ आत्मा स्वरूप हैं। इसलिए कुछ भी नहीं कहता है। यह अछूता है।

అస్పర్శయోగ : దేనితోనూ స్పర్శ అనగా సంబంధం లేనిది. ఆత్మస్వరూపం. దాన్ని గూర్చిన అనుసంధానం అస్పర్శయోగం. మామూలు పాతంజల యోగం లాంటిది కాదిది. ఇందులో ధ్యాత ధ్యేయం ధ్యానమనే త్రిపుటి లేదు. మూడూ కలిసి ఆత్మ స్వరూపమే. కనుక ఏదీ దానినంటదు. అది అస్పర్శమే.

अस्मिता: मैं शरीर और आत्मा के साथ सहानुभूति रखता हूँ। यह पतंजलि में बताए गए पांच विपत्तियों में से दूसरी है। वे पांच हैं - अवीदिया, अस्मिता, क्रोध, घृणा और अभिषेक। ये एक दूसरे के प्रति प्रेम और प्रेम से भरे हुए हैं। ये एक दूसरे को बांधने वाले बंधन हैं।

అస్మితా : దేహాదులను నేను అని ఉపాధులతో తాదాత్మ్యం చెందటం. పతంజలి చెప్పిన ఐదు క్లేశాలలో ఇది రెండవది. అవిద్యా, అస్మితా, రాగ, ద్వేష, అభినివేశాలని అవి ఐదు. ఒకదానికొకటి హేతు హేతుమద్భావం చెంది ఇవి ఐదూ మానవుణ్ణి కట్టివేసే పాశాలై కూచున్నాయి.

अस्मथ प्रत्ययः मैं हूँ ज्ञान, भावना, संकल्पना स्वयं का विचार। आत्मा हमेशा इस प्रकार के प्रत्यय की कामना करती है। इसका नाम आत्मिक कार्य है।

అస్మత్‌ప్రత్యయ : నేను అనే ప్రజ్ఞ. భావన. చిత్తవృత్తి Idea of myself. ఆత్మ ఎప్పుడూ ఇలాంటి ప్రత్యయానికే గోచరిస్తుంది. ఆత్మాకార వృత్తియని దీనికి నామాంతరం.

बीमारीः 'स्वस्मीन तिष्ठति इति स्वास्थः' अगर अपने आप में स्थिर है तो स्वस्थ है. स्वस्थ है. अन्यथा बीमार है. जब हम अपने आत्मस्वरूप में नहीं हैं। अनाम दुनिया में घूमते हुए और कहीं-कहीं हम सहानुभूति रखते हैं कि मैं वही हूं क्योंकि हम सभी बीमार हैं। यह हमारी पसंदीदा बीमारी है।

అస్వస్థ : 'స్వస్మిన్‌తిష్ఠతి ఇతి స్వస్థః' తనలో తాను నిలకడగా ఉంటే స్వస్థ. Self contained. అలా కాకుంటే అస్వస్థ. మనం మన ఆత్మస్వరూపంలోనే లేమిప్పుడు. అనాత్మ జగత్తులో తొంగిచూచి అదే నేనని ఎక్కడికక్కడ తాదాత్మ్యం Identity చెందుతున్నాము కనుక అందరమూ అస్వస్థులమే. మనకున్న ఈ అభిమానమే అస్వస్థత.

और जो कुछ भी वे करते हैं, वह सब कुछ है जो वे करते हैं, और जो कुछ वे करते हैं, वह सब कुछ है जो वे करते हैं।

అసుర సంపత్‌: సాధకునికి పనికిరాని గుణాలివి. సాధన మార్గంలో అసుర సంపద మనకడ్డు తగులుతుంది. అనాత్మ తాలూకు గుణాలే అసుర గుణాలు. అవి ఎంత పోగైనా మర్గానికి అంతరాయమే. దీనికి బదులు దైవ సంపద పోగు చేసుకుంటే ముందుకు సాగిపోగలం.

और यह अन्धकार की दुनिया है, और अन्धकार के लिए अन्धकार है, और यह एक ऐसी जगह है, जहां अज्ञानता और अज्ञानता के काम करने वाले हैं, और जो कुछ भी वे करते हैं, वह सब कुछ है।

అసుర్య : అసురలకు సంబంధించిన అంధకార బంధురమైన లోకాలు ఇవి. ఆత్మ జ్ఞానం లేని కర్మిష్ఠులు, పామరులు చివరకు పోయి చేరే స్థానాలని ఈశావాస్యం చెప్పిన మాట.

अहं / अहंकारः अहंकार का अर्थ है मैं हूँ। ऐसा महसूस करना अहंकार है। यदि शरीर को उपदेशों से दूर रखा जा सकता है तो यह आत्मा के समान है। यदि साफ़ है तो यह विनाश के समान हो जाता है। यदि कर्म का रूप अहंकार है तो यह साक्षी चेतना है। धर्मशास्त्रियों ने अहंकार को कर्म आत्मा कहा है। यह न केवल चिदबुद्धि है, बल्कि चिद्रूप है जिसका अर्थ है कि यह जीवित है। पूर्व-महिमनों ने भ्रम किया था कि ऐसे जीवित प्राणी वास्तविक आत्मा हैं।

అహమ్‌/అహంకార : అహమంటే నేను అని శబ్దార్థం. అలా భావించటమే అహంకారం. నావి అనే దేహాది ఉపాధులతో కలవకుండా భావించగలిగితే ఇది ఆత్మస్వరూపమే. అలాకాక సోపాధికమైతే ఇదే అనాత్మలాగా మారిపోతుంది. కర్తృరూపమైనది అహంకారమైతే సాక్షిరూపమైన చైతన్యమాత్మ. అహంకారానికే కర్తాత్మ అని పేరుపెట్టారు వేదాంతులు. ఇది చిదాభాసుడే గాని కేవల చిద్రూపం కాదు. అంటే జీవుడని అర్థం. ఇలాంటి జీవుడే అసలైన ఆత్మ అని భ్రమించారు పూర్వమీమాంసకులు.

अहमब्रह्मस्मी: यह चार महावाक्यों में से अंतिम है। यदि दर्शनमसी उपदेश का वाक्य है तो यह अनुभव वाक्य है। इसका अर्थ है कि यह जीवित ब्रह्म है। यदि जीवित ब्रह्म है तो ब्रह्मणिक पूर्णता का ध्यान रखा जाएगा। इसके साथ ही साथ ब्रह्मा अहमस्मी का अर्थ भी कहा जाना चाहिए। इसका नाम व्यतिहार है। इस प्रकार कहा गया है कि जीव की अप्रत्यक्षता ब्रह्म को मिलती है। तब पूर्ण अप्रत्यक्षता का अनुभव ब्रह्मणिक को होता है।

అహంబ్రహ్మాస్మి : ఇది నాలుగు మహావాక్యాలలో చివరిది. తత్త్వమసి ఉపదేశ వాక్యమైతే ఇది అనుభవ వాక్యం. ఈ జీవుడే బ్రహ్మమని దీని అర్థం. జీవుడు బ్రహ్మమైతే బ్రహ్మానికున్న పరిపూర్ణత వీడి కేర్పడుతుంది. అలాగే మరలా బ్రహ్మ అహమస్మి అని అర్థం చెప్పుకోవలసి ఉంది. దీనికి వ్యతిహారమని పేరు. అలా చెప్పుకుంటే జీవునికున్న అపరోక్షత్వం బ్రహ్మానికి సంక్రమిస్తుంది. అప్పుడు పరిపూర్ణ అపరోక్ష బ్రహ్మాత్మానుభవం ఏర్పడుతుంది సాధకుడికి.

आंगरहोपासनः ग्रह का धारण करना है। ब्रह्मा के रूप को सत्य ज्ञान के आनंद के गुणों के साथ जोड़ने और ध्यान करने के लिए आंगरहोपासन का नाम है।

అహంగ్రహోపాసన : గ్రహమంటే పట్టుకోవటం. బ్రహ్మస్వరూపాన్ని సత్యజ్ఞాన ఆనందాలనే గుణాలతో చేర్చి అదే నేనని ధ్యానిస్తూ పోవటానికే అహంగ్రహోపాసన అని పేరు.

अहिंर्लवयानी: अहि सांप है। निर्लवयानी कुबूस है। सांप कुबूस छोड़ने के बाद खुद को नहीं समझता है। और न ही कुबूस जैसा शरीर काम से दूर होकर इसे अपना स्वरूप समझता है। यह दिखने के लिए अपनी कल्पना है, लेकिन उसका स्वरूप नहीं है। इसका अर्थ है।

అహినిర్ల్వయనీ : అహి అంటే సర్పం. నిర్ల్వయనీ అంటే కుబుసం. పాము కుబుసం విడిచిన తరువాత అది తానుగా భావించదు. అలాగే కుబుసం లాంటి శరీరమనే ఉపాధిని దూరం చేసుకొని దాన్ని తన స్వరూపంగా భావించడు జీవన్ముక్తుడు. కనిపిస్తున్నా అది తన ఆభాసే గాని తన స్వరూపం కాదతనికి. ఇది దీని అంతరార్థం.

और अखाया में कोई घिनौना नहीं, और कोई हतोत्साही नहीं, और कोई हतोत्साही नहीं, क्योंकि हम अपने स्वभाव के अनुसार हतोत्साहित हुए हैं।

అహేయ : హేయం కానిది. వదలుకో లేనిది. ఆత్మతత్త్వం. అది మన స్వరూపమే కనుక వదలుకున్నా వదలిపోయే ప్రశ్నలేదు.

व्यर्थः कुछ भी नहीं। इसलिये उनका तर्क व्यर्थ कहलाया गया है।

అహైతుక : ఏ హేతువూ లేనిది. ప్రపంచానికి పరమాత్మగానీ మరొకటిగానీ కారణం గాదని వాదిస్తారు నాస్తికులు. వారి దృష్టిలో కనిపించే కార్యం తప్ప మూలకారణం లేదు. కనుకనే వారి వాదానికి అహైతుకమని పేరు వచ్చింది.

अक्ष: इंद्रियों, अंगों, चकचराओं या ज्ञानेंद्रियों, या पणिपादों या कर्मेंद्रियों।

అక్ష : ఇంద్రియం. Organs. చక్షురాదులైన జ్ఞానేంద్రియాలైనా కావచ్చు పాణిపాదాదులైన కర్మేంద్రియాలైనా కావచ్చు.

अक्षय: संवेदी ज्ञान।

అక్షజ : ఇంద్రియ జన్యమైన జ్ఞానం.

अक्षर: अक्षय, अक्षय, अनन्त, परमात्मा, जादूगर भी अक्षर है।

అక్షర : క్షరం కానిది. నశించనిది. శాశ్వతమైన Eternal. పరమాత్మ, మాయాశక్తి కూడా అక్షరమే.

अक्षय: यह नहीं समाप्त होता है। कर्म ज्ञान तक अक्षय है। इसके बाद ज्ञान भी अक्षय है।

అక్షయ : క్షీణించనిది. జ్ఞానోదయమయ్యేవరకూ కర్మ అక్షయమే. అయిన తరువాత జ్ఞానం కూడా అక్షయమే.

क्षमा करना: क्षमा करना सक्षम है। Capable. Efficient। क्षमा करना अक्षम है। असमर्थ है। Incapable।

అక్షమ : క్షమ అంటే సమర్థం. Capable. Efficient. అక్షమమంటే అసమర్థం. అశక్తం. Incapable.

अक्षयपुरुष शिक्षाः शिक्षा का अर्थ है कार्य। उपनिषदों में ऐसी अनेक शिक्षाएं आती हैं। उनमें से एक यह है कि मनुष्य के दक्षिण में परमात्मा चेतना अच्छी तरह से व्यक्त होती है। उस कार्य में अपने स्वरूप को निर्देशित करते हुए और उस पर विचार करते हुए, साधक को एक समान परिणाम मिलता है। इसे अक्षयपुरुष शिक्षा कहा जाता है।

అక్షిపురుష విద్యా : విద్య అంటే ఇక్కడ ఉపాసన. ఉపనిషత్తులలో ఇలాంటి విద్యలు ఎన్నో వస్తాయి. అందులో ఇది ఒకటి. మానవుడి దక్షిణాక్షిలో పరమాత్మ చైతన్యం బాగా అభివ్యక్తమై కనిపిస్తుందట. ఆ ఉపాధిలో తన స్వరూపాన్ని దర్శిస్తూ తదాకారమైన చిత్తవృత్తితో ధ్యానిస్తూ పోతే తదనుగుణమైన ఫలితం సాధకుడికి లభిస్తుంది. దీనికి అక్షిపురుష విద్య అని పేరు.

अंकः चिन्ह, प्रतीक, छाप, सांसारिक गंध, सभी अंक हैं। सुषप्त में भी इसी गंध के मन से जीव परमात्मा से एक होता है, इसलिए वह उसी गंध के साथ फिर से आता है। सुषप्त में भी जैसे कल मृत्यु में भी यह गंध नहीं मिटता है, जब तक कि आत्मा का ज्ञान नहीं होता।

అంక : గుర్తు. చిహ్నం. ముద్ర. ప్రాపంచికమైన వాసనలన్నీ అంకములే. సుషుప్తిలో కూడా ఇలాంటి వాసనాంకితమైన మనస్సుతోనే జీవుడు పరమాత్మతో ఏకమవుతున్నాడు. కనుకనే మరలా ఆ వాసనలతోనే తిరిగి వస్తున్నాడు. సుషుప్తిలో ఎలాగో రేపు మరణంలో కూడా ఈ వాసనాంకితమైన మనసు తొలగిపోదు. ఆత్మజ్ఞాన ముదయించినప్పుడే దాని నివృత్తి.

अंगः शरीर। अंग। एक समूह का हिस्सा। व्यसनी भाग।

అంగ : శరీరం. అవయవం. సమష్టిలో ఒక భాగం. వ్యష్టి Part.

अंगीरस: सभी अंगों का रस। यह जीवंत है। इसका अर्थ है जीवन शक्ति।

అంగిరస్‌: అంగములన్నింటి తాలూకు రసం. సారభూతమైనది. ప్రాణశక్తి అని అర్థం.

अंगंगीभावाः संपूर्णता के लिए एक विशिष्ट संबंध संपूर्णता और उसके भागों के बीच संबंध।

అంగాంగిభావ : సమష్టికి వ్యష్టికి ఉన్న పరస్పర సంబంధం Inter relation between whole and its parts. ప్రధాన మంగి అయితే అప్రధానం దానికంగం.

अजनबीः बोना। अगर कुछ भी बोना है तो यह निरर्थक है। इसका अर्थ है आत्मा का स्वरूप।

అంజన : అంటటం. ఏదీ అంటనిదైతే అది నిరంజన. ఆత్మ స్వరూపమని అర్థం.

अंडाः अंड। अंडा की तरह तीन प्रकार के होते हैं। एक अंडिकाल। यह शरीर। दो अंडिकाल। यह पृथ्वी की तरह होता है। तीन ब्रह्मांड का अर्थ है मैक्रो कॉस्मो। यह तीनों भावनाओं के शिक्षक हैं। इन तीनों को कवर करता है। जो इनसे चलता है वह जीवित है। जो ऊपर है वह ईश्वर है।

అండ : గ్రుడ్డు. Oval shape. గ్రుడ్డులాంటివి మూడున్నాయి. ఒకటి పిండాండం. ఈ శరీరం. రెండు అండాండం. దీనిచుట్టూ ఉన్న భూగోళం లాంటిది. మూడు బ్రహ్మాండం Macro cosm. ఆకాశం అని అర్థం. ఇవి మూడే చైతన్యానికి ఉపాధులు. Covers. వీటికి లోబడ్డవాడు జీవుడు. పైబడ్డవాడు ఈశ్వరుడు.

अंडः अंडों से पैदा होने वाले - पक्षी, सरीसृप।

అండజ : గ్రుడ్డు నుంచి జన్మించేవి - పక్షులు, సరీసృపాలు.

अंतः कोस, सीमा, सीमा, अंत। जहां राष्ट्रवाद का विचार उत्पन्न होता है, वह राष्ट्रवाद है।

అంత : కొస, హద్దు Limit. End. విజాతీయ భావమెక్కడ ఏర్పడుతుందో అది సజాతీయాని కంతం. సజాతీయ విజాతీయాలు రెండూ లేని దాత్మతత్త్వం. కనుక అది ఎప్పుడూ అనంతమే.

अंतरालः अंदर का अर्थ है। Interior. यह भी बाएं का अर्थ है। 'ते यदंतरा तद्ब्रह्म' औरtimes; अंतरालः दो पदार्थों के बीच की जगह।

అంతర/అంతరా : లోపల అని అర్థం. Interior. ఎడమని కూడా అర్థమే. 'తే యదంతరా తద్బ్రహ్మ.' × అంతరాళ : రెండు పదార్థాలకు మధ్యనున్న ఖాళీ ప్రదేశం.

आंतरिक/अन्तर्इन्द्रियः Inner organ. मन. आंतरिक मन.

అంతఃకరణ/అంతరింద్రియ : Inner organ. మనస్సు. అంతరంగమన్నా మనస్సే.

आंतरिकः मन का एक अर्थ है. यह केवल हमारे भीतर ही होता है। यह बाहरी रूप से होता है।

అంతరంగ : మనస్సని ఒక అర్థం. మనలోపల మాత్రమే చేసే సాధన కూడా అంతరంగమే. దీనికి బాహ్యంగా జరిగేది బహిరంగ సాధన.

अन्तरिक्षः एक भावना को दूसरे से रोकना है तो वह पलट जाती है। यदि विविध व्यवसायों को दिमाग में लाया जाता है तो एक समान ब्रह्मकारिक व्यवसाय इसके द्वारा अंतःस्थापित होता है।

అంతరిత : ఒక భావానికి మరొకటి అడ్డు తగిలితే అది మరుగు పడటం. విజాతీయ వృత్తులు మనసులో ప్రవేశిస్తే సజాతీయమైన బ్రహ్మాకార వృత్తి దానిచేత అంతరితమవుతుంది. Eclipsed.

अंतर्य्यामीः वह ईश्वर की भावना है जो भ्रूण और ब्रह्मांड में प्रवेश करती है और सभी को अपने नियंत्रण में रखती है। बृहदान्तर का वर्णन इस प्रकार किया गया है कि 'यः पृथ्वीम स्थीरण '। अंतर्य्यामी ब्राह्मण का नाम है।

అంతర్యామి : పిండాండంలోనూ, బ్రహ్మాండంలోనూ సర్వత్రా ప్రవేశించి లోపల చోటు చేసుకుని వాటిని అన్నింటిని తన అదుపులో పెట్టుకునే ఈశ్వర చైతన్యం. 'యః పృథివ్యాం తిష్ఠన్‌' అని ఇలా ఎంతో దూరం వర్ణించింది బృహదారణ్యకం. దానికి అంతర్యామి బ్రాహ్మణమని పేరు. The inner controller of all the material world including our bodies and minds. ఈశ్వరుడే అంతర్యామి అంటే.

अंतिम प्रमाण. अंतिम प्रमाण. ब्रह्मकारिक पेशा. क्योंकि इससे कोई और कष्टकारी पेशा नहीं है, यह अंतिम है।

అంత్యం ప్రమాణం : చివరి ప్రమాణం. Final Proof. బ్రహ్మాకార వృత్తి. దానికి బాధకమైన వృత్తి మరొకటి లేదు గనుక అది అంత్యమైనది.

"अन्तकाल": अंतकाल का समय है, जिसके भीतर मनुष्य को ज्ञान प्राप्त करना चाहिए, और उस समय कोई काम नहीं हो सकता है। केवल तब ही पहले से किया गया कार्य पूर्ण हो जाएगा। "अन्तकाल तक हममेवे स्मरण" गीता में लिखा है।

అంతకాల : అవసాన సమయం. ఆ లోపలే మానవుడు జ్ఞానసాధనకు ఉపక్రమించాలి. ఆ సమయంలో కృషి చేసే అవకాశం లేదు. అంతకు ముందు నుంచి చేసిన సాధన అప్పుడే పరిపాకానికి వస్తుంది. 'అంతకాలేపి మామేవ స్మరన్‌' అని గీతా వచనం.

और यह कि पहले चेले जंगल में शिक्षकों के पास बैठे थे और ब्राह्मण शिक्षा में थे, और यह कि उपदेश का वचन हुआ है, इसलिए यह कि यह बहुत अधिक है, इसलिए यह कि यह पास बैठकर समझना चाहिए; और यह कि यह कि यह एक ऐसा चेले है, जिसे इस प्रकार की शिक्षा दी जाती है।

అంతేవాసి : దగ్గర కూర్చునే వాడని అర్థం. శిష్యులు పూర్వం అరణ్యాలలో ఆచార్యుల దగ్గరగా కూర్చుని బ్రహ్మవిద్యను అభ్యసించేవారట. ఉపనిషత్తనే మాట అలాగే ఏర్పడింది. అతిరహస్యం గనుక దగ్గర కూర్చుని గ్రహించవలసిన కర్తవ్యముంది. అంతేవాసి అంటే అలాంటి రహస్యోపదేశం అందుకునే శిష్య పరమాణువు.

अंधा तमः का अर्थ है अंधेरा। इस तरह के सूर्य का नाम है नरक की दुनिया का अंधा तमः क्योंकि यह नरक की अज्ञानता है।

అంధం తమః : కటిక చీకటి అని అర్థం. అలాంటి రౌరవాది నరక లోకాలకు అంధం తమః అని నామకరణం. అజ్ఞానమే నరకమని లక్ష్యార్థం.

अंधा परोपकारः एक अंधा आदमी को एक अंधे आदमी के साथ ले जाता है, और दूसरे अंधे आदमी को एक दूसरे के साथ ले जाता है, और फिर दोनों एक नट या एक गली में गिर जाते हैं, और भाग्य नहीं पहुंच सकता है। इसलिए यह कहावत जीवन के भाग्य को शामिल नहीं करने वाले सभी व्यर्थ तर्कों के लिए लागू होती है।

అంధ పరంపరాన్యాయ : ఒక గ్రుడ్డివాడిని పట్టుకుని మరొక గ్రుడ్డివాడు ప్రయాణం చేయటం. అలాచేస్తే ఎవడికీ దారి కనపడక ఇద్దరూ నూతిలోనో, గోతిలోనో పడతారు గాని గమ్యం చేరలేరు. కనుక జీవిత గమ్యం చేర్చలేని వితండ వాదాల కన్నిటికీ ఈ సామెత వర్తిస్తుంది.

अंधगज दृष्टान्तः अंधों के हाथी को देखने का मामला है। अदवायियों का तर्क है कि दृष्टि को किसी स्थान पर सीमित करने और परमात्मा को नामों के दायरे में सीमित करने जैसा है, यह एक समग्र नहीं है।

అంధగజ దృష్టాంత : గ్రుడ్డివాళ్ళు ఏనుగును చూచి వచ్చిన వ్యవహారం. ఎక్కడికక్కడే చూచి అది గజమని భావించినట్టే పరమాత్మను నామరూపాల పరిధికి దించి ఎక్కడికక్కడే పరిమితం చేసి చూచే దృష్టి ఇలాంటిదని, అది సమగ్రం కాదని అద్వైతుల వేళాకోళం.

गीता कहती है कि 'मईवांसो ज़िन्दगी में जीवभूताः सनातनः' परमात्मा तत्व जीवात्मा है। यह वास्तविक भाग है।

అంశ : భాగం. తునక అని అర్థం. 'మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూతః సనాతనః' అని గీత. పరమాత్మ అంశమే జీవాత్మ. ఇది వాస్తవమైన భాగమని ద్వైతులు. వాస్తవం కాదు ఆభాస అని అద్వైతులు అంటారు.

अंसंशिभाः विषय से विषय के संबंध में वैष्णव का सिद्धांत है कि जीव जगत ईश्वर का विषय है। यह माया है।

అంశాంశిభావ : అంశానికి అంశికి ఉన్న సంబంధం. జీవజగత్తులు అంశమని ఈశ్వరుడు అంశి అని వైష్ణవుల సిద్ధాంతం. ఇది మాయామయమని అద్వైతుల రాద్ధాంతం.

अलतशान्त: अलतमा कुरान है। यदि वह टकरा जाए तो वह गोल-गोल हो जाएगा। यदि वह लंबवत हो तो वह रेखांकित हो जाएगा। यदि वह आधा घुमा जाए तो वह आधा चंद्रमा होगा। अब सभी आकार कहां से आए? कुरान में। आखिर क्या होगा? कुरान में। इसी तरह आपस में मतभेद करने वाले धर्मों से एक दूसरे में मिलेंगे। इसके विपरीत नहीं। इसके विपरीत नहीं, बल्कि इसके विपरीत होना चाहिए। वहां सब कुछ शांति है। यह गंडुपादु की किताब में चौथा अध्याय है। हम यहां इस तरह के एकजुटता को देखते हैं।

అలాతశాంతి : అలాతమంటే కొరవి. అది త్రిప్పుతూపోతే మండలాకారంగా తిరుగుతుంది. నిలువుగా ఆడిస్తే రేఖాకారం. సగం తిప్పితే అర్ధచంద్రాకారం. ఇప్పుడీ ఆకారాలన్నీ ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి? కొరవిలోనుంచే. ఏమైపోతాయి చివరకు? కొరవిలోనే. అలాగే పరస్పర విరుద్ధ మతాలన్నీ అద్వైతంలోనుంచే వచ్చి అద్వైతంలోనే సమసిపోతాయి. దానికేదీ విరుద్ధంకాదు. అవి తమలో తాము విరుద్ధమైనా దాని కవిరుద్ధమే. అక్కడ అన్నీ శాంతించవలసిందే అని తాత్పర్యం. గౌడపాదులవారి మాండూక్యకారికా గ్రంథంలో ఇది నాల్గవ ప్రకరణం. ఇలాటి సమన్వయమే మనమక్కడ చూడగలం.

आकस्मिक: यदि किसी चीज़ से नहीं कहा जा सकता है तो यह आकस्मिक है। इस प्रकार अचानक होने के लिए आकस्मिक कहा जाता है। इसका अर्थ है कि आकस्मिक निश्चित है, और होने के रूप में होता है। भौतिकवादी कहते हैं कि दुनिया की सृष्टि इसी तरह हुई है।

ఆకస్మిక : దేనివలన కలిగిందో చెప్పలేకపోతే అది ఆకస్మాత్తు. అలా ఆకస్మాత్తుగా జరిగే దానికి ఆకస్మికమని పేరు. Accidental నిర్ణిమిత్తమని, ఉన్నట్టుండి జరిగేదని అర్థం. ప్రపంచ సృష్టి అలాగే జరిగిందంటారు భౌతికవాదులు. అలాకాదు అభౌతికమైన ఆత్మ స్వరూపంవల్లనే జరిగిందంటారు వేదాంతులు.

इच्छाः इसका क्या कारण है? इसका क्या कारण है? पूछना ज्ञान है। जानना है। खोजना है। दुनिया में सभी पदार्थों के लिए एक दूसरे के लिए एक समान इच्छा होनी चाहिए। सब कुछ सापेक्षता है। सापेक्ष अभाव एक आत्मवाद है। इच्छा के बिना ज्ञान समाप्त होता है। यही पूर्ण ज्ञान है।

ఆకాంక్షా : దీనికేమిటి కారణం. దీనికేమిటని అడుగుతూ పోవటం Enquiry జిజ్ఞాస. తెలుసుకోవాలనే కోరిక. అన్వేషించటం. లోకంలో పదార్థాలన్నింటికీ ఒక దానితో ఒకదానికి ఇలాంటి ఆకాంక్ష తప్పదు. ప్రతిదీ సాకాంక్షమే. Relative నిరాకాంక్షం Absolute ఒక ఆత్మతత్త్వమే. ఆకాంక్ష నివృత్తి అయితే జ్ఞానమక్కడికి సమాప్తమవుతుంది. అదే పరిపూర్ణ జ్ఞానం.

आकारः रूप। आकृति। आकार। नामों में दूसरे के समान। यदि आंतरिक नाम है, तो उसके अनुसार बाहरी सामग्री का रूप है। फलाना प्रकार का अर्थ भी है 'आवामाकारा पेशाः' इस प्रकार का विचार। एक विषय से संबंधित होने का भी अर्थ है। घरेलू। सुखकारी। घरों से संबंधित विचार।

ఆకార/ఆకృతి : రూపం. మూర్తి Form. Shape. నామరూపాల్లో రెండవదానికి పర్యాయం. లోపలిది నామమైతే, దానికనుగుణంగా బాహ్యమైన పదార్థం రూపం. ఫలానా విధమని కూడా అర్థమే 'ఏవమాకారా వృత్తిః' ఈ విధమైన ఆలోచన. ఒక విషయానికి సంబంధించినదని కూడా అర్థమే. గృహాకార. సుఖాకారా. గృహాదులకు సంబంధించిన ఆలోచన అని అర్థం.

आकाशः ब्रह्मांड में प्रथम है. लय क्रम में अंतिम है. अवसर देने वाली प्रकृति है space. इसका गुण ध्वनि है जो सुनाई नहीं दे सकती है। केवल एक प्रतिक्रियाशील कंपन है जो ध्वनि है। आपके और मेरे बीच आकाश के बिना कोई ध्वनि नहीं प्रसारित होती है। वायु से नहीं आती है। वायु का आधार है। आकाश है। आकाश का अर्थ है भौतिक अर्थ में Secondary Sence परमात्मा। हमारी शक्ति जो इन सभी पर निर्भर है, वह भी आकाश नहीं है।

ఆకాశ : పంచభూతాలలో ఒకటి. సృష్టిక్రమంలో మొదటిది. లయ క్రమంలో కడపటిది. అవకాశమిచ్చే స్వభావం కలది space. దీని గుణం శబ్దం sound అది వినపడేదే కానక్కరలేదు. కేవలం స్పందరూపంగా vibration ఉన్నదీ శబ్దమే. నీ, నా మధ్య ఆకాశమే లేకుంటే శబ్దం ప్రసరించదు. వాయువువల్ల కదా అంటావు. వాయువుకేది ఆధారం. ఆకాశమే. ఆకాశమంటే లాక్షణికార్థంలో Secondary Sence పరమాత్మ అని అర్థం. ఆ పరమాత్మ తాలూకు మాయాశక్తి కూడా ఆకాశమే. 'ఆ సమంతాత్‌' అంతటా 'కాశతే ప్రకాశతే' వ్యాపించినదేదో అది ఆకాశం. సర్వవ్యాపకత్వం నిరాకారత్వం సూక్ష్మత్వం వరకు ఆకాశానికి ఉన్న గుణాలే చైతన్యానికి చెప్పవచ్చు. కాని వీటికి అదనంగా నేననే స్ఫురణ Self awareness మాత్ర మాకాశానికి లేదు. అది చిదాకాశమైతే ఇది జడాకాశం. కనుకనే చిద్రూపమైన ఆత్మ ఈ జడమైన ఆకాశానికి కూడా కారణమయింది. × ఆకులత్వ : గందరగోళం Confustion అని అర్థం. శాస్త్రంలో ఇది ఒక పెద్ద దోషం. పూర్వాపరాలకు ఎక్కడా అందిక పొందిక లేకపోతే అది ఆకులం. దానివల్ల విషయం తాలూకు అవగాహన స్పష్టంగా ఏర్పడదు. సమర్థుడైనవాడు ఎక్కడికక్కడ సమన్వయించి వ్యాఖ్యానించినప్పుడే ఆకులత్వం తొలగిపోయి విషయం చక్కగా మనస్సుకు వస్తుంది. భాష్యకారులు చేసిన పని అదే. ఆకూత : అభిప్రాయం. మనస్సులో ఉన్న ఆంతర్యం Intention aim or Implication అని అర్థం. కవి హృదయమని మామూలుగా అనే మాట.

आंतरिकः बाहरी अर्थ से संतुष्ट नहीं होकर, यदि इस में छिपा हुआ विज्ञान का दिल क्या है, तो आंतरिक अर्थ भी उसी के साथ है।

ఆంతర/ఆంతర్య : బాహ్యమైన అర్థంతో తృప్తిపడక దీనిలోని దాగి ఉన్న శాస్త్ర హృదయం ఏమిటని తాపత్రయ పడితే దానికి తోచే భావమే ఆంతర్యం.

अंडजः अंडजम का अर्थ यहीं है। अंड से उत्पन्न हुआ पक्षी एक जीव है।

ఆండజ : అండజమనే దాని అర్థమేదో అదే. అండము నుండి జన్మించిన పక్షి సరీసృపాది ప్రాణిజాతం.

कथाओं का नाम Tale fable, Story. कहानी का अर्थ है कि कहानी का वर्णन करना।

ఆఖ్యాన/ఆఖ్యాయికా : వర్ణించటం. చెప్పటం అని అర్థం. అలా భావన చేస్తూ చెప్పిన కథలకు, గాథలకు ఆఖ్యాయికలని పేరు Tale fable, Story.

यह तो मध्यकाल की बात है, और नयी बात है, जो स्वाभाविक नहीं, जो कलात्मक नहीं, जो अनन्त नहीं, परन्तु जो वस्तुएं इस जगत के लिथे शपथ खाकर बनी हैं, वे तो स्वाभाविक हैं, और जो आत्मा से पहिले शपथ खाकर बनी है, वह स्वाभाविक नहीं।

ఆగంతుక : మధ్యలో వచ్చినది. క్రొత్తగా వచ్చి చేరినది. సహజం కానిది. కృత్రిమం, అనిత్యం. విషయ ప్రపంచమంతా ప్రమాణానికి గోచరించిన తరువాతనే ఏర్పడుతున్నది. కనుక ఇది ఆగంతుకమే. ప్రమాణాలకు ముందే సిద్ధించిన ఆత్మ ఇలా ఆగంతుకం కాదు సహజం.

अंतःपूर्व या नया होना चाहिए। जो कुछ भी आया है वह फिर से जाना चाहिए। यह जाने का खतरा है। अंतःपूर्व का अर्थ है विज्ञान। अंतःपूर्व का अर्थ है विज्ञान, विशेष रूप से वेद। इसके बाद कुछ विद्वानों ने इस तरह के अनुभव प्रदान करने के लिए तन्त्र ग्रंथ भी बनाए। इस तरह के तन्त्र ग्रंथों को भी आग जाना जाना जाना चाहिए।

ఆగమ : అంతకుముందు లేక క్రొత్తగా రావటం. ఏది వచ్చినదో అది మరలా పోక తప్పదు. ఆ పోవటానికి అపాయమని పేరు. ఆగమపాయాలు ప్రతి పదార్థానికి స్వభావికం. ఆగమమంటే శాస్త్రమని కూడా అర్థమే. ముఖ్యంగా వేదవాఙ్మయం. దానిని చూచి మరలా కొందరు ప్రజ్ఞావంతులు అలాంటి అనుభవాన్ని అందించే తంత్ర గ్రంథాలు కూడా సృష్టించారు. ఇలాంటి తంత్ర గ్రంథాలకు కూడా ఆగమమని పేరు వచ్చింది. వేదాంతుల అభిప్రాయంలో ఆగమమంటే పరోక్షజ్ఞానమిచ్చే ఉపనిషత్తుల లాంటి శాస్త్రాలు కాక అనుభవజ్ఞాన మందించే గురూపదేశమని అర్థం. Intution, or Experience.

आग्रहः दृढ़ता का अर्थ है। सत्याग्रह सत्य पर है। मिथ्याग्रह माते झूठ पर है। कोई भी आक्रोश है। आगामीः यह तीन प्रकार के कर्मों में से एक है। पहला संचित है। अतीत से संबंधित है। दूसरा लाभ है। अतीत के परिणाम के रूप में वर्तमान में अनुभव किया जाता है। तीसरा आगामी। वर्तमान में किया जा रहा है। भविष्य के लिए अनुभवः सिखाया जाता है। आचार / आचार एक कर्म का पालन करना। नहीं करना।

ఆగ్రహ : పట్టుదల అని అర్థం. సత్యాగ్రహమంటే సత్యం మీద. మిథ్యాగ్రహ మంటే అసత్యం మీద. ఏదైనా ఆగ్రహమే. ,br> ఆగామి : త్రివిధమైన కర్మలలో ఇది ఒకటి. మొదటిది సంచితం. గతానికి సంబంధించినది. రెండవది ప్రారబ్ధం. గతంలో చేసిన దానికి ఫలితంగా వర్తమానంలో అనుభవించేది. మూడవది ఆగామి. వర్తమానంలో చేస్తూ ఉన్నది. భవిష్యత్తులో అనుభవించ బోయేది. × ఆచార/ఆచార్య : ఒక కర్మ ఆచరించటం. అమలు పరచటం. Conduct, practice అలాంటి కర్మగాని, జ్ఞానంగాని తాను ఆచరిస్తూ మరి ఒకరిచేత ఆచరింప చేసేవాడు ఆచార్యుడు. గురువు. ముఖ్యంగా బ్రహ్మజ్ఞానమూ, జ్ఞాననిష్ఠా రెండూ కలవాడు. 'ఆచార్యవాన్‌పురుషో వేద' అలాంటి ఆచార్యుల సహాయంతోనే బ్రహ్మజ్ఞానం అందుకోవాలని పెద్దల సలహా. × ఆజవంజవ : సంసారమని అర్థం. జీవుని వదలకుండా అంటిపట్టుకొని కర్మ ఫలాన్ని అతనిచేత అనుభవింపచేసేది అని శబ్దార్థం.

अजानदेवतः जाना जन्म है, जन्म से ही दैवीयता प्राप्त प्राणी हैं, वे स्वर्ग के निवासी हैं। कर्मभूमि में सत्कर्म करने और उसके परिणामस्वरूप स्वर्ग में नहीं पहुंचे हैं, बल्कि स्वाभाविक रूप से देवताजन्म प्राप्त हुए हैं।

ఆజానదేవతా : జాన అంటే జన్మ. జన్మతోనే సహజంగా దివ్యత్వం పొందిన జీవులు. వారు స్వర్గ నివాసులు. కర్మభూమిలో సత్కర్మ లాచరించి తత్ఫలితంగా స్వర్గం చేరినవారు కారు. సహజంగానే దేవతాజన్మ ఎత్తినవారు.

आजीविकाः एक पर निर्भर रहने वाला। To live upon rupazyava. का अर्थ है रूप के आधार पर रहने वाला व्यक्ति।

ఆజీవ : ఒకదానిమీద ఆధారపడి జీవించేది. To live upon రూపాజీవా. రూపాన్ని ఆధారం చేసుకొని బ్రతికే వ్యక్తి అని అర్థం.

अताना/अताताः सर्वव्यापी। निरंतर फैलता है। Incesant pervasive. × आत्माः मैं का अर्थ है। भावना consciousness. भावना consciousness. एक ही रूप है अपने अता का सम्पूर्ण विश्व के लिए। इसलिए आत्मा का अर्थ है स्वरुप। आत्म या पदार्थ सशक्त होना। भावना होना। भावना होना। ये दो इसकी विशेषताएं हैं। ये आत्मा को ही नहीं बल्कि उस अता को भी दर्शाते हैं जो उसके भीतर घुसी जाती है। इसलिए अतावाद सिद्धांत है कि आत्माओं के रूप में दोनों ही सत्य हैं।

ఆతాన/ఆతత : అన్ని వైపులా వ్యాపించటం. ఎడతెగక సాగిపోయేది. Incesant pervasive. × ఆత్మా : నేను అనే భావం. స్ఫురణ consciousness. అదే స్వరూపమీ అనాత్మ ప్రపంచానికంతటికీ. కనుక ఆత్మ అంటే స్వరూపం. Self or substance సత్తు ఉండటం. చిత్తు ఉన్నట్టు స్ఫురించటం. ఇవి రెండే దీని లక్షణాలు. ఇవి ఆత్మకే కాక దానికి గోచరించే అనాత్మకు కూడా కన్పిస్తున్నాయి. కాబట్టి ఆత్మానాత్మలుగా భాసించే రెండూ నిజాని కాత్మేనని అద్వైత సిద్ధాంతం. దీనికే ఏకాత్మ, సర్వాత్మ అని పేరు. 'ఆ సమంతాత్‌తనోతీతి ఆత్మా.' సర్వవ్యాపకమని నిర్వచనం. 'యదాప్నోతి యదాదత్తే యచ్చాత్తి విషయనిహ యచ్చాస్య సంతతోభావః తదాత్మేతి ప్రకీర్త్యతే.' ఏది వ్యాపిస్తుందో, వ్యాపించి ఏది గ్రహిస్తుందో, గ్రహించి ఏది కబళించి తనలో కలుపుకుంటుందో, కలుపుకొని ఏది అవిచ్ఛిన్నంగా నిలిచిపోతుందో అది ఆత్మ అని ఆత్మశబ్దానికి పెద్దలు మరొక నిర్వచనం చెప్పారు. అది నేననే జ్ఞానమే. నావరకే అయితే అది స్వరూపం. సర్వత్రా వ్యాపిస్తే విభూతి Self and its expanstion. ఇది అద్వైతుల సిద్ధాంతం.

आत्मिक ज्ञान: आत्मा को कुछ अनात्म से अलग करके कुछ दो को जानने के लिए। शरीरेंद्रिय से लेकर बाहरी दुनिया तक इस अनात्म से एक हो गया है मूल आत्मा को इससे अलग करना चाहिए। इस अंतर को साम्य योग के नाम से जाना जाता है।

ఆత్మానాత్మ వివేక : ఆత్మ ఏదో అనాత్మ ఏదో రెండింటిని విభజించి తెలుసుకోవటం. దేహేంద్రియాదుల దగ్గర నుంచీ బాహ్యప్రపంచం వరకూ ఈ అనాత్మతో ఏకమై పోయింది అసలైన ఆత్మ. కనుక దానిని దీనినుండి వేరు చేయాలి. ఈ వేరు చేయటానికే సాంఖ్య యోగమని పేరు భగవద్గీతలో. సాక్షిగా భావిస్తే ఆత్మ. సాక్ష్యమైతే అనాత్మ. ఇది రెండింటికీ ఉన్న విభాగం.

आत्मकेंद्रित: आत्मिक ज्ञान का अर्थ है आत्मिक कार्य।

ఆత్మజ్ఞాన : ఆత్మ తాలూకు జ్ఞానం. ఆత్మాకార వృత్తి అని అర్థం.

आत्मिकः रूप से है. चेतना का अर्थ है कि चेतना ही अपना रूप रखती है।

ఆత్మక : స్వరూపంగా కలది. చిదాత్మక అంటే చైతన్యమే తన స్వరూపంగా కలిగినదని అర్థం.

आत्मिकः आत्मा मैं हूँ, आत्मिक मेरा है, अहं और मम्मा के नाम हैं। यह एक विशाल आत्मिक भावना में उत्पन्न हुआ एक ऐसा वर्ग है जो स्वयं भी हमारे अज्ञान के स्रोत से टूटता है। पहला एक जीव है जो सहज है, दूसरा एक सादभावपूर्ण संसार है। फिर शिक्षा के द्वारा दोनों भावनाओं का मिलन होता है और एक सच्चे अंत होता है।

ఆత్మీయ : ఆత్మ అంటే నేను. ఆత్మీయమంటే నాది. ఆహం, మమలని వీటికే మారుపేర్లు. అఖండమైన ఆత్మచైతన్యంలో ఏర్పడిన విభాగమిది. స్వతహాగా అది అఖండమైనా మన అవిద్య మూలంగా ఖండమై కనిపిస్తున్నది. మొదటిది చిదాభాసుడైన జీవుడైతే రెండవది సదాభాసమైన జగత్తు. మరలా విద్య ఉదయిస్తే ఆభాసలు రెండూ లయమై సచ్చిత్సామాన్యమైన అఖండాత్మగా దర్శనమిస్తుంది.

मेजबानः एक स्वर्गदूत जो मृत्यु के बाद उपवास को उनकी भूमिकाओं के माध्यम से दुनिया के बाहर ले जाता है।

ఆతివాహక : మరణానంతరం ఉపాసుని ఆయా భూమికల ద్వారా లోకాంతరాలకు తీసుకువెళ్ళే దేవదూత. Divine Conductor.

आत्मचरित्रः आत्मा की भावना और उसके मन में होने वाला विचार। आत्मा के बारे में जो कुछ भी वह सोचता है, उसके बारे में धारणा होना मन के मन पर एक महान विशेषता है। यह अनाम का व्यवसाय है जो मन को संज्ञान की ओर ले जाता है। आत्मा आत्मा को आत्मज्ञान में लाता है। आत्मदर्शन का यही प्रमाण है। यह अभ्यास है। बाहरी रूप से कुछ भी नहीं है।

ఆత్మాకారవృత్తి : ఆత్మ ఎలా ఉందో అలాగే సాధకుడి మనస్సులో కలిగే ఆలోచన. తాను భావించిన వస్తువు తాలూకు ముద్ర మనఃఫలకం మీద ఎప్పటికప్పుడు ఏర్పడటం మనస్సుకున్న ఒక గొప్ప లక్షణం. ఇది అనాత్మ తాలూకు వృత్తి అయితే సంసారం వైపు తీసుకెళ్లుతుంది. ఆత్మాకారమైతే ఆత్మ తత్త్వానుభవానికి తెస్తుంది. ఆత్మదర్శనానికి ఇదే ప్రమాణం. ఇదే సాధన. బాహ్యంగా మరేదీ లేదు. × ఆత్మసాక్షాత్కార : అద్వైతంలో ఈశ్వర సాక్షాత్కారమనే మాటకు అర్థంలేదు. ఆత్మచైతన్యానికి భిన్నంగా జగత్తు ఎలా లేదో అలాగే ఈశ్వరుడు కూడా లేడు. ఈశ్వరుడంటే అఖండ చైతన్యమే కనుక అది ఆత్మగానే అనుభవానికి రావాలి. అప్పటికి ఆత్మసాక్షాత్కారమంటే సమస్తమూ సత్య, జ్ఞాన, ఆత్మకంగా దర్శన మివ్వటమే. × ఆత్మహా : ఆత్మను చంపుకొన్నవాడు. దాని జ్ఞానం లేని వాడని అర్థం.

आत्म-असक्तिः यह एक गलती है. स्वयं ज्ञान. स्वयं ज्ञान के रूप में मानना। ऐसा कभी नहीं होगा। दोनों में अंतर होना चाहिए।

ఆత్మాశ్రయ : ఇది ఒక దోషం. తానే జ్ఞాత. తానే జ్ఞేయమని భావించటం. అలా ఎప్పటికీ జరగదు. రెంటికీ తేడా ఉండి తీరాలి.

अति: अति-वस्तु अति है। अंत से परे अनंत है। देश के वस्तुएं अंत हैं। सीमाएँ। ऐसी कोई सीमाएं नहीं हैं या कभी नहीं बनी हुई हैं। अति-वस्तु निरंतर है।

ఆత్యంతిక : అత్యంతమైన పదార్థం ఆత్యంతికం. అంతాన్ని దాటిపోయినది అనంతం. దేశకాల వస్తువులే అంతం. హద్దు. ఇలాంటి హద్దులేవీ లేక ఎప్పటికీ నిలిచి ఉండేది ఆత్యంతికం Constant.

अल्ट्राप्रलयः यदि दुनिया का लय विपरीत हो तो यह स्वाभाविक है। यह हमारे लिए समाधान नहीं है। यह फिर से संबंध लाता है। और यह अल्ट्राप्रलय है यदि एक साधक ब्रह्मकारिक पेशे से बुद्धिमानी से लय प्राप्त कर सकता है। इसके बाद कोई संबंध नहीं होगा। केवल सायुज्य तैयार हो जाएगा। × एक दूसरे को प्राथमिकता देना और जोर देना है।

ఆత్యంతికప్రళయ : ప్రపంచ లయం దానిపాటికది జరిగితే ప్రాకృతం. అది మనకు పరిష్కారం కాదు. మరలా సంసారబంధం తెచ్చి పెడుతుంది. అలాకాక సాధకుడు బ్రహ్మాకార వృత్తితో బుద్ధిపూర్వకంగా లయం చేసుకోగలిగితే దానికి ఆత్యంతికమని పేరు. ఇది కలిగిన తరువాత ఇక సంసార బంధమనేది ఉండదు. సాయుజ్యమే సిద్ధిస్తుంది. × ఆదర : ఒకదానికి ప్రాధాన్యమివ్వటం, నొక్కి చెప్పటం Emphasis, అదే ముఖ్యమని చూపటం. అలాంటప్పుడే ఆ విషయం పదేపదే వర్ణిస్తుంది శాస్త్రం. ఇందులో పునరుక్తి దోషం లేదు. మీదుమిక్కిలి సాధకుడి దృష్టి ప్రధానమైన అంశం మీదనే పడుతుంది.

आदर्शः दर्पण का अर्थ है दर्पण बाहरी रूप से। हर जगह स्पष्ट रूप से दिखाई देने वाला व्युत्पत्ति। विशेष रूप से विचार और ज्ञान के रूप में भी कहा जा सकता है।

ఆదర్శ : అద్దమని Mirror బాహ్యార్థం. అంతటా స్పష్టంగా కనిపించేదని వ్యుత్పత్తి. లక్షణికంగా వేదాంతంలో మనస్సని, జ్ఞానమని కూడా చెప్పవచ్చు. × ఆదాన : చేతికి తీసుకోవటం. పట్టుకోవటం. గ్రహించటం. దీనికి వ్యతిరేకం ప్రదానం ఇవ్వటమని అర్థం.

आरम्भ, आरंभ, सृष्टि, आरम्भ न होने वाली वस्तुएँ संसार की हैं और आरंभ न होनेवाली वस्तुएँ आत्मिक हैं। दोनों ही निरर्थक हैं; एक का अंत होता है, और एक का अन्त होता है; और दूसरी का अन्त भी होता है।

ఆది : మొదలు. ఆరంభం. సృష్టి. ఆది లేనిది ఈ సంసారం. ఆదిలేనిది ఆత్మతత్త్వం. రెండూ అనాదే. కాని ఒకటి జ్ఞానముదయిస్తే అంతమవుతుంది. మరొకటి జ్ఞానముదయిస్తే అనాదే కాక అనంతమని కూడా బోధపడుతుంది.

आदेशः आदेश Command. यह भी कहना है कि इस बात को फिर से नहीं किया गया है। Conclusion, 'एश आदेशः' एक शब्द है जो एक महान रहस्य को अनूठा रूप से प्रकट करता है। एक दृष्टान्त के माध्यम से इसे सिखाता है। 'उता तमादेश मप्रक्षाः' आप आदेश को जानते हैं? ' चंदोग्य में उत्तलता साधक श्वेता होगा। क्या उन्होंने आपको सब कुछ बताया है?

ఆదేశ : ఆజ్ఞ Command. ఈ చెప్పిన విషయానికి ఇంక తిరుగులేదని చెప్పటం కూడా ఆదేశమే. Conclusion, 'ఏష ఆదేశః' అంతేకాక ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని అపురూపంగా బయటపెట్టే మాట. ఒక ఉపమానం ద్వారా దాన్ని బోధించటం. 'ఉత తమాదేశ మప్రాక్ష్యః' నీవా ఆదేశ మడిగి తెలుసుకొన్నావా? అని అడుగుతాడు ఛాందోగ్యంలో ఉద్దాలకుడు శ్వేతకేతువును. అన్నింటికన్నా రహస్యమైన విషయం వారు నీకు చెప్పారా? అని దీని తాత్పర్యం. ఆదేశమంటే అప్పటికి అన్నింటికన్నా విలువైనది, అపూర్వమైనది Secret knowledge అని అర్థం. × ఆధాన : ఉంచటం. Placing. లేనిదాన్ని ఆపాదించటం. కలిగించటమని కూడా అర్థమే. గుణాధానమంటే అంతకుముందు లేని గుణాన్ని తెచ్చిపెట్టటం. సమాధానమంటే అక్కడా ఇక్కడా చెదిరిపోకుండా దృష్టిని ఒకచోట చక్కగా నిలపటం.

आधार: शरण. घर. श्रेष्ठता. आधार है जिस पर दूसरे का आरोप लगाया जाता है। आधार है चरित्र का आधार। आधार पर वस्तु है। बाकी सब वस्तु नहीं है।

ఆధార : ఆశ్రయం. నిలయం. అధిష్ఠానమని Basis అర్థం. దేనిమీద మరొకటి ఆరోపితమౌతుందో ఆది ఆధారం. నేతికి పాత్ర ఆధారం. ఆద్వైతంలో ఆధారమే వస్తువు. మిగతాదంతా వస్తువు కాదు ఆభాస.

आधारः आधार पर आरोप लगाया गया पदार्थ। अनिवार्य content. आधार है तो आधार सभी धारणाओं में है। वस्तु दूसरे रूप में होती है तो यह धारणा है। वस्तु पर आरोप लगाया गया वस्तु है कि यह धारणा है। पानी ही तरंग के रूप में पानी पर आरोप लगाया जाता है। तब दोनों आधार आधार एक ही तत्व है। × आदिः मानसिक रोग। × आध्यात्मिक/आध्यात्मिक/आध्यात्मिक/आध्यात्मिक/आध्यात्मिक/आध्यात्मिक: पहला शरीर के लिए, दूसरा शरीर के आसपास की दुनिया के लिए, तीसरा दो-आधारित ब्रह्मांड के लिए। इन प्रणालियों का नाम हैः

ఆధేయ : ఆధారంమీద ఆరోపితమైన పదార్థం. Imposed content. ఆధారం వస్తువైతే ఆధేయమంతా ఆభాసే అద్వైతంలో. వస్తువే మరో రూపంలో భాసిస్తే అది ఆభాస. వస్తువుమీద ఆరోపితమయ్యేది వస్తువే నన్నమాట. జలమే తరంగ రూపంగా జలంమీద ఆరోపిత మౌతున్నది. అప్పటికి ఆధార ఆధేయాలు రెండూ ఒకే ఒక తత్త్వం. × ఆధి : మనస్సుకు సంబంధించిన రుగ్మత Mental disease. × ఆధ్యాత్మిక/ఆధిభౌతిక/ఆధిదైవిక : మొదటిది శరీరానికి, రెండవది శరీరం చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచానికి, మూడవది రెంటికీ ఆధారమైన బ్రహ్మాండానికి సంబంధించిన సమస్యలు. వీటికే తాపములని పేరు. మూడింటవల్లా మనకు ఎక్కడలేని ఆందోళన ఏర్పడుతున్నది. తాపత్రయమంటే ఇదే. మొత్తం సంసారం తాపత్రాయాత్మకమే. దీని నివారణకోసమే శాంతి పాఠంలో మూడుమార్లు శాంతిని ఉచ్చరిస్తారు పెద్దలు. × ఆధ్యాన : నిరంతరమూ తైలధారగా ఒకే ఒక్క లక్ష్యం మీద దృష్టి పెట్టి కూర్చోవటం Meditation, Reflection. ద్వైతంలో అయితే ధ్యేయం ధ్యానించే ధ్యాతకు వేరుగా ఉంటుంది. ఆద్వైతంలో అది తన స్వరూపమే.

और जो कोई उस पर अधिकार रखता है, वह उस पर अधिकार रखता है, और जो कुछ उस आत्मा के द्वारा दिया जाता है, वह उस पर अधिकार रखता है।

ఆధికారికపురుష : అధికారమంటే Deputation. అది ఉన్న వ్యక్తి ఆధికారిక పురుషుడు. అంటే ఒక పని చేయమని పరమాత్మ జీవన్ముక్తుడికి అప్పగిస్తే దానికి అధికారమని పేరు. జీవన్ముక్తులు రెండు విధాలు. ఆత్మారాముడొకడు. ఆధికారిక పురుషుడొకడు. దేనితోనూ సంబంధం పెట్టుకోక తనలో తాను రమించేవాడు ఆత్మారాముడు. తనపాటికి తాను నిష్ఠలో ఉంటాడు. రెండోవాడు లోకానుగ్రహార్థం నలుగురికీ జ్ఞానబోధ చేస్తూ తిరుగుతుంటాడు. అదే అతని అధికారం. Duty. ప్రారబ్ధం తీరేవరకు అది సాగించి తరువాత విదేహముక్తుడై పోతాడు.

और वह जीवित प्राणियों में से पहला था, और वह अज्ञानता से अलग होकर और संसार से अलग होकर, और अपने आप को दूर से दूर करके, और अपने आप को दूर से दूर करके, अपने आप को दूर से दूर रखता था।

ఆత్మారామ : ఇంతకుముందు చెప్పినట్టుగా జీవన్ముక్తులలో ఇతడు మొదటి వర్గానికి చెందినవాడు. ఆత్మజ్ఞాన నిష్ఠ తప్ప అనాత్మ ప్రపంచంతో ఏ మాత్రమూ సంబంధం లేక దూరప్రాంతాలలో ఒంటరిగా మసలుతూ తనలో తాను రమిస్తూ కాలం గడిపేవాడు.

अनन्तता: अनन्तता। अनन्तता। "यदि सत्य अनंतता प्राप्त हो। " क्योंकि जीवित व्यक्ति भी ईश्वर के समान ही छोटा है। इसलिए वह अपने स्वरूप को जानता है और अनन्तता के लिए अपना मुंह खोल सकता है।

ఆనంత్య : అనంతభావం. ఎప్పటికీ అంతం లేకుండా నిలిచి ఉండటం. 'సచ ఆనంత్యాయ కల్పతే.' జీవుడు కూడా ఈశ్వరుడిలాగే చిన్మాత్రుడు గనుక తన స్వరూపాన్ని తాను గుర్తిస్తే అనంతత్వానికే నోచుకోగలడని శాస్త్రవచనం.

आनंदः आनंद से आनंद का अर्थ सुख है। यह भौतिक जन्म नहीं है, बल्कि आत्म-जन्म है। तैतिर्य में आनंद के बारे में आपका मांस अधिक होता है। मानव स्तर से लेकर इब्राहीम स्तर तक अनेक आनंद भूमिकाओं का वर्णन किया गया है। सभी में अंतिम ब्रह्मण है। पंचकोषों में आनंद का एक अंग है, जिसमें कोई आनंद नहीं है। 'ब्राह्मपूचम प्रतिष्ठा' शब्द के अनुसार ब्रह्मण है वास्तविक आनंद का समाधान।

ఆనంద : నందమన్నా ఆనందమన్నా సుఖమని అర్థం. ఇది విషయ జన్యం కాదు. విషయి రూపమైన ఆత్మజన్యం. తైత్తిరీయంలో ఆనందాన్ని గూర్చిన మీమాంస ఎక్కువగా వస్తుంది. మనుష్యుడి స్థాయినుంచి పరబ్రహ్మ స్థాయివరకు ఎన్నో ఆనంద భూమికలు వర్ణించారు. అన్నింటికీ కడపటిది బ్రహ్మానందమే. పంచకోశాలలో ఆనందమయకోశ మొకటున్నది. దానిలో కలిగే ఆనందం కాదిది. 'బ్రహ్మపుచ్ఛం ప్రతిష్ఠా.' అనే మాటను బట్టి బ్రహ్మానందమే అసలైన ఆనందం అని పరిష్కారం.

आनंदमयाकोषः पंचाकोष में अन्नमया से आनंदमया तक आत्मा-चैतन्य को उर्ध्वाधर यात्रा करनी होती है। विज्ञान है कि अगर यह भी पार हो जाए तो ब्रह्मसायुष प्राप्त होता है। आनंदमया कोष में सुख सुख सुख में मिलने वाली कोई सुख-शांति नहीं है। यह जोड़ा गया तो ब्रह्म का कर्म सुख है। इसलिए इससे भिन्न है। इसलिए यह दुखद है। यह दुखद है।

ఆనందమయకోశ : పంచకోశాలలో అన్నమయ దగ్గరినుంచి ఆనందమయం వరకు ఆత్మచైతన్యం ఊర్ధ్వముఖంగా ప్రయాణం చేయవలసి ఉంది. అది కూడా దాటిపోతే బ్రహ్మసాయుజ్యం లభిస్తుందని శాస్త్రం. ఆనందమయ కోశంలో ఉన్న ఆనందం సుషుప్తిలో కలిగే విషయ సుఖమేకాని నిత్యసుఖం కాదు. ఇది జడమైతే బ్రహ్మానందం దాని కతీతమైన చేతనానందం. కనుక దీనికి దానికి తేడా ఉన్నది. కనుకనే ఇది కోశమైనది. అది కోశాతీతమైనది.

आनुपूरीः अनुक्रम. क्रम. एक के बाद एक आने वाली पंक्ति. सबसे पहले बड़ा और बाद में छोटा। यदि इस पंक्ति का पालन किया जाना है तो इसे आनुपुरी कहा जाता है।

ఆనుపూర్వి : పరిపాటి క్రమం. అనుక్రమం. order. ఒకదాని తరువాత ఒకటి రావటం. వరుస. మాములుగా మొదట పెద్దది తరువాత చిన్నది. ఈ వరుస పాటించవలసి ఉంటే దానికి ఆనుపూర్వి అని పేరు.

नृत्यांश: नृत्यांश का अर्थ है हत्यारा, हिंसा करने वाला। ऐसे घातक कार्यों और जैविक हिंसा के बिना एक अच्छा आदमी नृत्यांश है।

ఆనృశంస్య : నృశంసుడంటే నరఘాతకుడు. హింసాపరుడు. అలాంటి ఘాతుక కృత్యాలు, జీవహింస తలపెట్టని సత్పురుషుడు అనృశంసుడు. వాడికుండే స్వభావం ఆనృశంస్యం Unharmful nature. దైవగుణాలలో ఇది ఒక ప్రధాన గుణం.

आपत्तिः बनना, आना और रुकना. अदवायत में धन और आपत्ति दो शब्द आते हैं। धन का अर्थ है कि यह माना जाता है कि ब्रह्मा स्वयं नहीं है। फिर भी आपत्ति का अर्थ यह नहीं है कि यह नहीं है। फिर भी आपत्ति का अर्थ है कि यह नहीं है कि यह नहीं है। फिर भी यदि कोई व्यक्ति यह भूल जाता है कि ब्रह्मा नहीं है और फिर से यह जानता है कि मैं ब्रह्मा हूं, तो यह है कि यह ब्रह्म है। यह है कि यह प्राप्त करना नहीं है जो संपत्ति नहीं है, लेकिन इसे याद रखना है। धन का तरीका है कि यह विचार है, आपत्ति ज्ञान का तरीका है।

ఆపత్తి : ఏర్పడటం. వచ్చిపడటం. ఆపన్నం కావడం. అద్వైతంలో సంపత్తి, ఆపత్తి అని రెండు మాటలు వస్తాయి. సంపత్తి అంటే బ్రహ్మం తాను కాకపోయినా అయ్యానని భావించటం. పోతే ఆపత్తి అంటే అలా కానిదాన్ని భావించటం కాదు. బ్రహ్మమే అయికూడా కానేమోనని మరచినవాడు మరలా నేనా బ్రహ్మమే కదా అని గుర్తించి బ్రహ్మభావం పొందితే అది ఆపత్తి. ఇది సంపత్తిలాగ కానిదాన్ని పొందటం కాదు. అయిన దాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోవటం. సంపత్తి ఉపాసనమార్గమైతే Reflection, ఆపత్తి జ్ఞానమార్గం Realisation.

उपः: पंचाभूतों में से नीचे से दूसरे से ऊपर से चौथे। इसका अर्थ है पानी। एक बार न केवल पानी को, बल्कि सभी प्राणियों को भी इसका लाभ मिलता है।

ఆపః : పంచభూతాలలో క్రింది నుంచి రెండవది పైనుంచి నాల్గవది. జలమని అర్థం. ఒక్కొక్కప్పుడు కేవల జలానికే కాక అన్ని భూతాలకు కూడా దీన్ని ఉపలక్షణంగా తీసుకుంటారు.

अपोमायाः यह सिद्धांत है कि शरीर में मन का भोजन करने से जीवन समाप्त हो जाता है। पानी जीवन का सबसे छोटा तत्व है। इसलिए पानी पीने से जीवन तुरंत समाप्त हो जाता है।

ఆపోమయ : శరీరంలో మనస్సు అన్నమయమైతే ప్రాణం ఆపోమయమని సిద్ధాంతం. అంటే జలం తాలూకు అతిసూక్ష్మమైన అంశమే ప్రాణం. కనుకనే నీరు త్రాగకపోతే వెంటనే ప్రాణం పోయే ప్రమాదముంది.

उपराः उपरा: उपरा: उपरा: उपरा: उपरा से देखने के बजाय एक चीज को गहराई से देखने के लिए ऊपर से देखने के लिए। यह ऊपर से देखने के लिए एक समय में महसूस करने के लिए भी है। यह पुराना रमण है। ऊपर से देखने के लिए रमण हो सकता है। नीचे से देखने के लिए विपरीत हो सकता है।

ఆపాత : పైపైన Superficial ఒక విషయాన్ని లోతుగా దిగి చూడక పైపైన చూచి చెప్పేమాట. అంతేకాక పైకి చూడగానే అప్పటికప్పుడు స్ఫురించటమని కూడా అర్థమే. ఆ పాత రమణీయం. పైకి చూడగానే రమ్యమనిపించవచ్చు. లోతుకు దిగితే దానికి విరుద్ధంగా తేలిపోవచ్చు. ప్రపంచ వ్యవహారం ఇలాంటిదే. ఇది అవిచారిత రమణీయమని అంటారు ఆద్వైతులు.

आपिः चार प्रकार के कर्मों में से दूसरा है। कर्म का अर्थ है शास्त्रशास्त्र नहीं, यहाँ एक सामान्य क्रिया है। चार में से पहला उत्पाद है आपि, दूसरा संस्कृति, चौथा विकृति। एक वस्तु यदि नई बनाई गई है तो वह उत्पादन है। यह खरीदी गई है तो वह उत्पादन है। इसे घर लाया गया है तो वह समाप्त हो जाती है। इसे साफ किया गया है तो वह संस्कृति है। कुछ समय बाद ओडोमोसी टूट जाती है तो विकृति। इसमें से पहला निर्माण है, दो, तीन स्थिति। चार लय। क्रियाकलाप को चौथे में समाहित किया जाना चाहिए।

ఆప్తి : నాలుగు విధములైన కర్మలలో ఇది రెండవది. కర్మ అంటే ఇక్కడ శాస్త్రోక్తం కాదు, మామూలుగా జరిగే క్రియ. నాల్గింటిలో మొదటిది ఉత్పత్తి రెండవది ఆప్తి, మూడవది సంస్కృతి, నాల్గవది వికృతి. ఒక ఘటం క్రొత్తగా తయారయితే అది ఉత్పత్తి. అది కొని ఇంటికి తెస్తే ఆప్తి. దాన్ని తుడిచి శుభ్రం చేస్తే సంస్కృతి. కొన్నాళ్ళకది ఓడుమోసి పగిలిపోతే వికృతి. ఇందులో మొదటిది సృష్టి, రెండు, మూడు స్థితి. నాలుగు లయం. క్రియాకలాపమతా ఈ నాల్గింటిలో సమసి పోవలసిందే. ఇప్పుడీ నాలుగు ఉన్న దనాత్మ అయితే ఇందులో ఏదీ లేనిదాత్మ. కనుకనే కర్మసాధనం కాదు ఆత్మానుభవానికి. ఇంతకూ ఆప్తి అంటే నాలుగు క్రియలలో రెండవది.

और जो कुछ भी है, वह सब से बड़ा प्रमाण है, क्योंकि वह सब से बड़ा प्रमाण है, क्योंकि वह सब से बड़ा प्रमाण है, क्योंकि वह सब से बड़ा प्रमाण है, क्योंकि वह सब से बड़ा प्रमाण है।

ఆప్త : ఆప్తి కలవాడు. ఆప్తి అంటే పొందటం. సాక్షాత్కారం. అనుభవం. అది కలిగినవాడు ఆప్తుడు. అలాంటి వాడి మాట ఎప్పుడూ ప్రమాణమే. కారణం అనుభవం కనుక. వేదవాఙ్మయం ఆప్తులైన మహర్షుల వాక్యాలే కాబట్టి అది అన్నిటికన్నా ప్రబలమైన ప్రమాణమని ప్రసిద్ధికి వచ్చింది.

वस्तु का रूपः वस्तु का रूप या रूप है उपस्थिति। यदि वस्तु रजजू है तो पदार्थ सांप उसका रूप है। पदार्थ उसके विपरीत है। पदार्थ सत्य है। वस्तु समान है। यह वस्तु रूप से झूठा है। यह वस्तु रूप से सत्य है। इसलिए इसे अपरिभाषित कहा जाता है।

ఆభాస : వస్తువే మరోరూపంలో భాసించటం లేదా కన్పించటం Appearance. రజ్జువు వస్తువైతే Substance సర్పం దాని ఆభాస. ఆభాస దానిపాటికది అబద్ధం. వస్తువుగా అదే సత్యం. ప్రపంచ మలాంటిది. ఇది నామరూపాత్మకంగా అసత్యం. సచ్చిదాత్మకంగా సత్యం. కనుకనే అనిర్వచనీయ మన్నారు దీన్ని వేదాంతులు. సత్తుగాదిది అసత్తుగాదు. స్వతహాగా అసత్తు. వస్తురూపంగా సత్తు. ఇదీ ఆభాస అనే దాని లక్షణం.

आंतरिकः आंतरिक का अर्थ है आंतरिक। आंतरिक भी कहा जा सकता है।

ఆభ్యంతర : లోపలి భాగమని అర్థం. లోపల ఉన్నదేదో అది అభ్యంతరం. Internal. అంతరమని కూడా అనవచ్చు.

आलोचनाः आलोचना का अर्थ है। Scruitiny. Reference. शिवादि धर्म में प्रकाश की आलोचना दो ही वस्तुओं में से एक है। प्रकाश शिवास्वरूप है। आलोचना या आलोचना शक्तिस्वरूप है। दोनों के लिए एक अभाज्य संबंध है।

ఆమర్శ : విమర్శ అనే అర్థం. Scruitiny. Reference. శివాద్వైతుల మతంలో ప్రకాశ ఆమర్శలని రెండే పదార్ధాలు. ప్రకాశం శివస్వరూపం. ఆమర్శ లేదా విమర్శ అనేది శక్తిస్వరూపం. రెండింటికీ అవినాభావ సంబంధం.

अमूश्मिक: इस संसार के विपरीत। यदि यह ईश्वरीय है तो यह स्वर्गिक है। Related to the other world. अर्थशास्त्रों में यह है। धर्म मोक्षों में यह है।

ఆముష్మిక : ఐహికానికి వ్యతిరేకం. ఇహానికి చెందిన దైహికమైతే పరానికి చెందినది ఆముష్మికం. Related to the other world. అర్థకామాలు ఐహికం. ధర్మమోక్షాలు ఆముష్మికం.

अमुसियाना: एक महान परिवार में पैदा हुआ, प्रसिद्ध। ऐसा ही एक अधिकारी शिक्षा के लिए है। शिक्षक का मतलब है कि दोनों जन्म से पवित्र होना चाहिए।

ఆముష్యాయణ : గొప్ప వంశంలో జన్మించినవాడు. ప్రసిద్ధి కెక్కినవాడు. అలాంటి వాడే అధికారి విద్యకు. ఆచార్యుడు శిష్యుడు ఇద్దరూ జన్మతః పరిశుద్ధులై ఉండాలి అని అంతరార్థం.

अमाया: रोग, दोष, दोष। यदि ऐसा नहीं है तो गुमनाम या निरमया शुद्ध दोषहीन। × अमाया/अमाणाः अमाया एक बात का उल्लेख करना है Mention.

ఆమయ : వ్యాధి, దోషం, లోపం. అలాంటిది లేకుంటే అనామయ లేదా నిరామయ Pure defectless. × ఆమ్నాయ/ఆమ్నాన : ఆమ్నానమంటే ఒక విషయాన్ని పేర్కొనటం Mention. అలా ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని పేర్కొనేది ఆమ్నాయం. వేదవాఙ్మయమని అర్థం.

'चंद्रमावा अपा मायातन' का अर्थ है पानी से मिलने वाला चंद्रमा। इसका अर्थ है किसी चीज का मूल या स्रोत। यदि कोई ऐसा चीज ढूंढता है तो वह स्वयं बन जाता है। सभी वस्तुओं का प्रतीक ब्रह्मचर्य है। यदि उसे प्राप्त किया जाए तो वह वास्तव में जीवित है।

ఆయతన : ఆశ్రయం. ఆధారం Abode. Base. 'చంద్రమావా అపా మాయతనం' చంద్రుడు జలానికి ఆయతనమట. ఒకదాని మూలకారణం లేదా మూలస్థానమని భావం. అలాంటిదాన్ని వెతికి పట్టుకొంటే వాడు ఆయతనవాన్‌అవుతాడు. అన్నిటి ఆయతనం బ్రహ్మచైతన్యం. అది పొందగలిగితే జీవుడు నిజమైన ఆయతనవాన్‌.

उत्तरः एक के अधीन है।

ఆయత్త : ఒకదానికి అధీనమైనదని అర్థం Dependent. లోబడినది.

अरजाविक्र: वेद का एक हिस्सा है, जब वह जंगल में अकेले बैठे हुए शिष्यों को ब्रह्मविद्या सिखाता है।

ఆరణ్యక : వేదంలో ఒక భాగం. అరణ్యాలలో కూర్చొని ఏకాంతంగా శిష్యులకు బ్రహ్మవిద్యను బోధించిన సందర్భం. బృహదారణ్యకం ఇలాంటిదే.

आर्थः चार प्रकार के भक्तों में से एक है। गीता में 'आरतो ज्ञानसू रर्धार्थी' कहा जाता है। आर्थ का अर्थ है कि कोई भी मुसीबत होने पर भगवान को याद करने वाला भक्त।

ఆర్త : చతుర్విధ భక్తులలో ఆర్తుడొకడు. 'ఆర్తో జిజ్ఞాసు రర్ధార్థీ' అని గీతావచనం. ఆర్తుడంటే ఏదో ఆపద సంభవించినపుడే భగవంతుని స్మరించే భక్తుడు.

अर्जुनः इसका अर्थ है कि सच्चाई।

ఆర్జవ : ఋజుత్వం అని అర్థం. Uprightness. దైవగుణాలలో ఇదికూడా చాలా ముఖ్యమైన గుణం.

अरबद: शाब्दिक रूप से आरंभ किया गया है। यदि अतीत में किया गया कर्म इस जन्म में परिपक्व अनुभव में आता है तो इसे अरबद कहा जाता है। इसे लाभ भी कहा जा सकता है। यह शब्द सामान्य रूप से किसी भी आरंभ किए गए काम के लिए लागू होता है।

ఆరబ్ధ : ఆరంభింపబడినదని అక్షరార్థం. గతంలో చేసిన కర్మ ఈ జన్మలో పక్వమై అనుభవానికి వస్తే దానికి ఆరబ్ధమని పేరు. ప్రారబ్ధమని కూడా పేర్కొనవచ్చు. ఆరంభింపబడిన ఏ పనికైనా ఈ మాట సర్వసామాన్యంగా వర్తిస్తుంది.

आरंभवादः The theory of creation. तर्क का तर्क है. एक पदार्थ पहले नहीं है। तत्व के द्वारा यह नया बनाया जाता है। इसे आरंभवाद कहा जाता है क्योंकि पहले नहीं हुआ शुरू होता है। इसे असथ कार्यवाद भी कहा जाता है। इसका नाम इसलिए आया क्योंकि कार्य पहले नहीं हुआ है। इस दृष्टि में कारण सत्य है। कार्य सत्य है। दोनों दो सत्य हैं। दार्शनिकों में द्वैतवादियों ने इस तर्क को स्वीकार किया है।

ఆరంభవాద : The theory of creation. తార్కికుల వాదమిది. ఒక పదార్థం అంతకుముందు లేదు. కారక సామగ్రిచేత అది క్రొత్తగా తయారవుతుంది. అంతకుముందు లేనిది ఆరంభమౌతుంది కనుక దీనికి ఆరంభవాదమని పేరు. అసత్‌కార్యవాదమని కూడా దీనికి నామాంతరముంది. కార్యం అంతకుముందు లేకుండా క్రొత్తగా సృష్టి అయిందని చెబుతారు కనుక ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ దృష్టిలో కారణమూ సత్యమే. కార్యమూ సత్యమే. రెండూ రెండు సత్యాలు. వేదాంతులలో ద్వైతమతస్థులు ఈ వాదాన్నే అంగీకరిస్తారు. × ఆరాత్‌: దూరంగా సూటిగా గాక చాటుగా Indirect. ఒకదాన్ని వర్ణించేటప్పుడు సాక్షాత్తుగా వర్ణించవచ్చు లేక దేనిమీదనో నెపంపెట్టి దూరంగా సూచించవచ్చు.

आराग्रः संस्कृत में आरा नाम है। किसी के लिए एक सांधा बनाने वाले का एक उपकरण है। इस तरह के एक शीर्ष का अर्थ है मुना। इस तरह के एक मुनादेरी है आराग्र। इस तरह की जीवनी है। यह भावना है कि यह इतना सूक्ष्म और निर्दोष है। 'आराग्र केवल हैरो-पी दृश्यः' आराग्र के साथ तुलना करने के लिए भौतिक दर्शन के रूप में भ्रमित नहीं होना चाहिए। सबसे सूक्ष्म को समझना चाहिए। यह सब कुछ है।

ఆరాగ్ర : ఆరెకు సంస్కృతంలో ఆరా అని పేరు. చెప్పులు కుట్టేవాడికుండే ఒకానొక పనిముట్టు. అలాంటి దాని అగ్రం అంటే మొన. మొనదేరి ఉన్నది ఆరాగ్రం. అలాంటిదే జీవచైతన్యం. అంత సూక్ష్మమైనది, నిరాకారమైనది అని భావం. 'ఆరాగ్ర మాత్రో హ్యవరో-పి దృష్టః' ఆరాగ్రంతో పోల్చి చెప్పిన మాత్రాన భౌతికమైన తత్త్వమని భ్రమపడరాదు. అతి సూక్ష్మమని అర్థం చేసుకోవలసి ఉంటుంది. అంత మాత్రమే.

और जो आत्मा में काम करता है वह आत्मा है।

ఆరామ : అందులోనే రమించటం. విశ్రమించటం. ఆత్మలోనే రమిస్తే వాడు ఆత్మారాముడు. 'తత్త్వీభూతః తదారామః' అని గౌడపాద శ్లోకం.

और यह कि वह जो ऊपर चढ़ता है, और अंतिम स्थान पर चढ़ता है, और वह जो पहुंचने की जगह पर पहुंच जाता है, वह पुरूष है।

ఆరూఢ : ఆరోహించిన వాడు. చివరి భూమిక ఎక్కికూర్చున్నవాడు. చేరవలసిన గమ్యం చేరినవాడు. మ్తుపురుషుడని అర్థం. Accomplished.

छछरक्षकः वह व्यक्ति जो उस तक पहुंचने के लिए चढ़ाई के मार्ग पर उन चरणों में से एक है।

ఆరురుక్షు : అలా చేరక ఆరోహణ మార్గంలోనే ఆయా దశలలో పయనిస్తున్న వాడు ఆరురుక్షుడు. Asperent.

आरोपः आरोप लगाना। एक वस्तु पर एक वस्तु को लगाना। यह एक अध्ययनोपा भी हो सकता है। इम्पोजीशन. इसका अर्थ है वस्तु पर वस्तु को लाया जाना।

ఆరోప : ఆరోపించటం. ఒకదాని మీద మరొక దానిని ఉంచటం. అధ్యారోప మని కూడా వ్యవహరించవచ్చు. Imposition. వస్తువుమీద ఆ వస్తువును తెచ్చిపెట్టట మని అర్థం.

आरशः ऋषिप्रोक्त है। ऋषि से संबंधित है। आरशदर्शन दो प्रकार के हैं। एक ब्रह्मदर्शन है। दो धर्मदर्शन है। पहला दार्शनिक है और दूसरा केवल वेद है।

ఆర్ష : ఋషిప్రోక్తమైనది. ఋషులకు సంబంధించినది. ఆర్షదర్శనం రెండు విధాలు. ఒకటి బ్రహ్మదర్శనం. రెండు ధర్మదర్శనం. మొదటిది వేదాంతమైతే రెండవది కేవలం వేదమే.

आलंकारः एक मनिता. आधार. आश्रय. Support or Aid. ब्रह्मत्व एक विशेषता है इसलिए मध्यस्थ इसे धारण नहीं करता है और इसके बारे में सोचता है। ये गुण उसके लिए आलंकार हैं।

ఆలంబన : ఒక నిమిత్తం. ఆధారం. ఆశ్రయం. Support or Aid. బ్రహ్మతత్త్వం నిర్గుణం కాబట్టి దానిని అలాగే పట్టుకొనలేక గుణాలు కల్పించి దానిని ధ్యానం చేస్తాడు మధ్యమాధికారి. ఆ గుణాలే అతనికి ఆలంబనం.

आरंभः पशुधन में पशु को स्तंभ पर बांधकर बलि करना।

ఆలంభ : పశుయజ్ఞంలో పశువును యూపస్తంభానికి కట్టి వధించటం. Animal sacrifice.

देरी: थकान। आलस्य। Lethargy indolence। यह अभ्यास के मार्ग में एक बड़ा बाधा है। अभ्यास को मूल रूप से प्राप्त नहीं किया जा सकता है। यह योग पथ में होने वाले बाधाओं में से एक है।

ఆలస్య : అలసత్వం. సోమరితనం. Lethargy indolence. సాధన మార్గంలో ఇది గొప్ప అంతరాయం. సాధనకే అసలు ఉపక్రమించలేడు. యోగమార్గంలో కలిగే అంతరాయాలలో ఇది ఒక పెద్ద అంతరాయం.

मंदिर विज्ञानः सभी व्यवसायों के लिए आश्रय का मंदिर है। इसे महत्वाकांक्षा भी कहा जाता है। इसमें अतीत के जन्मों के गंधों का एक असंख्य संग्रह है जो समय-समय पर व्यवसायों में बदलते हैं। इस ज्ञान को बौद्धों द्वारा मंदिर विज्ञान कहा जाता है। यह वैज्ञानिकों का विज्ञान है।

ఆలయ విజ్ఞానం : అన్ని వృత్తులకు ఆశ్రయమైన మనస్సు ఆలయం. ఆశయమని కూడా దీనికే నామాంతరం. ఇందులో గత జన్మల తాలూకు వాసనలు ఎన్నో అసంఖ్యాకంగా పేరుకొని ఉంటాయి. అవే ఎప్పటికప్పుడు వృత్తులుగా మారుతుంటాయి. ఈ విజ్ఞాన పరంపరకే ఆలయ విజ్ఞానమని పేరు పెట్టారు బౌద్ధులు String of ideas or thoughts. ఇదే వైజ్ఞానికుల విజ్ఞానవాదం.

प्रकाश का अर्थ है प्रकाश, दृष्टि। प्रकाश के बिना दृष्टि नहीं दिखाई जा सकती है। प्रकाश के बिना ही दृष्टि दिखाई जा सकती है। प्रकाश ही प्रकाश है। वही रूप को प्रकाश देता है। इसके लिए प्रकाशक मन है। इसके लिए प्रकाश आत्मा है क्योंकि प्रकाश आध्यात्मिक चेतना है। प्रकाश कुछ और नहीं है। यह आत्म-प्रकाश है। प्रकाश का अर्थ है कि यह सूर्य की तरह नहीं है। केवल संज्ञान। भावना का अर्थ है जागरूकता।

ఆలోక : కాంతి అని, దృష్టి అని అర్థం. కాంతి లేనిదే దృష్టికి దృశ్యం కనిపించదు. ప్రకాశముంటేనే చూపు. చూపుకూడా ప్రకాశమే. అదే ప్రకాశింపజేస్తున్నది రూపాన్ని. దానికి ప్రకాశకం మనస్సు. దానికి కూడా ప్రకాశ మాత్మచైతన్యం కనుక ఆలోకమన్నా, ప్రకాశమన్నా ఆత్మే. మరేదీ కాదు. అది స్వయంప్రకాశం. ప్రకాశమంటే సూర్యాలోకం లాంటిదని కాదు. కేవలం స్ఫురణ. స్ఫూర్తి Awareness అని అర్థం.

आश्रमः वरणम का अर्थ है ढकना, ढकना। यदि चारों ओर से ढकना है तो यह आश्रय है। यह पहले दो चेहरे में से एक है जो जादु शक्ति से ग्रस्त है। यह सुषूपती में दिखाई देता है। माया ने आत्मा की भावना को वहां बिल्कुल दिखाई नहीं देने से ढक लिया है। यह अनादी है। इसका नाम अन्धे का शरीर है क्योंकि शरीर का कारण शरीर है। आश्रय के बिना अज्ञानता के विपरीत विखंडन से अनात्म जगत का खुलासा होता है। पहला संकुचन है। दूसरा Distraction।

ఆవరణ : వరణమంటే కప్పటం. చుట్టివేయటం. అన్ని వైపుల నుంచీ కమ్ముకుంటే అది ఆవరణం. మాయాశక్తి కున్న రెండు ముఖాలలో ఇది మొదటిది. సుషుప్తిలో కనిపిస్తుంటుంది. ఆత్మచైతన్యాన్ని అక్కడ బొత్తిగా కనపడకుండా కప్పివేసింది మాయ. ఇది అనాది. అవిద్య వాసనా శరీరమని కారణ శరీరమని దీనికే పేరు. ఆవరణ ఆత్మజ్ఞానాన్ని లేకుండా చేస్తే దీనికి భిన్నంగా విక్షేపమనేది అనాత్మ జగత్తును బయటపెడుతుంది. మొదటిది Contraction. రెండవది Distraction. జీవభావాని కొకటి జగద్భావాని కొకటి దారి తీస్తాయి.

आवर्तनः- आवर्तन का अर्थ है घूमना। आवर्तन का अर्थ है फिर से घूमना या फिर से घुमा जाना। जब हम एक मंत्र को जपते हैं तो इसे बार-बार महसूस करते हैं या कहते हैं।

ఆవర్త/ఆవృత్తి : వృత్తి అంటే తిరగటం. ఆవృత్తి అంటే మళ్ళీ మళ్ళీ తిరగటం లేదా త్రిప్పుతూ పోవటం ఒక మంత్రాన్ని జపించేటప్పుడు అది పదేపదే భావిస్తాము. లేదా ఉచ్చరిస్తాము. Rotation. ఇదే ఆవృత్తి. ఆత్మజ్ఞానం కూడా ఇలాంటిదే నన్నారు. అదీ వృత్తిరూపమే. ఆత్మాకార వృత్తి. దాన్నికూడా వడ్ల దంపకంలాగా వృత్తి చేస్తూ పోవాలి. అప్పుడే సాక్షాత్కారమని అద్వైతుల మాట. ఆవృత్తి అంటే పునరావృత్తి అని కూడా అర్థమే. అంటే మరణించిన వ్యక్తి మరలా కర్మభూమిలో వచ్చి జన్మించట మని అర్థం.

अवस्थः निवास स्थान. रहने की जगह. अवस्थः राज्य या स्टेज त्रयः सपनाः त्रय अवस्थः हमारे पास तीन निवास स्थान हैं। एक जाग्रत, दो सपना। तीन सुषुप्ति। तीनों तीन अवस्थ हैं जो हमें मिलते हैं। इनमें से एक में से तीन में से एक मार्च में एक घूमता है। × आवस्थः आश्रय। आश्रय का अर्थ स्थान है। यह भी रखा जाना है।

ఆవసథ : నివాసస్థానం. నివసించే చోటు. అవస్థ State or Stage త్రయః స్వప్నాః త్రయ అవసథాః మనకు మూడున్నాయి నివాస స్థానాలు. ఒకటి జాగ్రత్‌, రెండు స్వప్నం. మూడు సుషుప్తి. మూడూ మనకు కలిగే మూడు అవసథాలుఅంటే నివాస స్థానాలు. వీటి మూడింటిలోనే ఒకటి మార్చి ఒకటి తిరుగుతుంటాడుజీవుడు. × ఆవాప : ఆశ్రయం. ఆస్పదం location అని అర్థం. ఉంచటమని కూడా. ఆవాపోద్వాపాలు అంటారు శాస్త్రంలో. అంటే ఒకటి పెట్టడం. మరొకటి అక్కడి నుంచి ఎత్తివేయటం అని భావం. × ఆవిర్భావ : ప్రాదుర్భావమని కూడా అనవచ్చు. బయటపడటం, కనిపించటం, Exposition అని అర్థం. మరుగుపడిన సత్యం బయటపడితే అది ఆవిర్భావం లేదా సాక్షాత్కారం.

अवीत: निषेधात्मक दृष्टिकोणः एक सत्य का उपदेश देना। नकारात्मक दृष्टिकोण। अज्ञान को दूर करके आत्मा को दिखाना। अप्रत्यक्ष विरोध में विपरीत दृष्टिकोण। विज्ञान में सभी अन्य तर्क एक दूसरे के साथ टूटते हैं और सभी निष्कर्ष समाप्त होते हैं। अवीतों ने सिद्धांत रूप में कहा कि अंततः बाकी अपने तर्क हैं। यह एक भाग्य का चेहरा नहीं होने के कारण एक सत्य है।

ఆవీత : ప్రతిషేధముఖంగా Negative ఒక సత్యాన్ని బోధించటం. Negative approach. అనాత్మను కొట్టివేస్తూ తద్ద్వారా ఆత్మను చూపటం. అన్వయ వ్యతిరేకాలలో వ్యతిరేక విధానమిది. శాస్త్రంలో మిగతా వాదాలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి పేచీపడి అన్నీ తేలిపోతే చివరకు మిగిలేది తమ వాదమేనని సిద్ధాంతీకరించారు అద్వైతులు. ఇది విధి ముఖంగా చెప్పకుండానే ఫలించిన సత్యం కనుక దీనిని ఆవీతన్యాయమని వారు వర్ణిస్తారు.

आवेशः सभी तरफ से प्रवेश करना और भरना। शिवतात्वाद को जीव अपने भीतर ऐसा महसूस करता है तो शिवविष्ट हो जाता है। इसका अर्थ है शिव प्राप्त हुआ। इसी तरह हर कदम पर जब ब्रह्मा ही अपने स्वरूप के भाव से भर जाता है तो यह ब्रह्मविष्णु है। शंकरों ने कहा कि यह एक ग्रह की तरह मानव मन को पकड़ने के लिए है, यही एक अनूठा भक्ति है।

ఆవేశ : అన్ని వైపులా ప్రవేశించి నిండిపోవటం. శివతత్త్వాన్ని జీవుడు తనలో అలా భావిస్తే శివావిష్టుడౌతాడు. శివావేశం పొందినవాడని అర్థం. ఇలాగే ప్రతి కదలికలో బ్రహ్మమే తన స్వరూపమని ఆభావంతో నిండిపోతే అది బ్రహ్మావేశం. శంకరులవారు అది ఒక గ్రహంలాగ మానవుడి బుద్ధిని పట్టుకొని ఉండాలని, అదే అనన్యమైన భక్తి అని అసలైన ఆత్మజ్ఞానమని సెలవిచ్చారు. × ఆశయ : నిలయమని, స్థానమని Abode అర్థం. అన్ని ఆలోచనలకూ నిలయం మానవుడి మనస్సు. దానికే వేదాంతులు ఆశయమని పేరుపెట్టారు. 'సర్వభూతాశయ స్థితః' అని పరమాత్మను వర్ణించారు, సకల భూతాల ఆశయంలోనూ ఈశ్వరుడే చోటు చేసుకొని ఉన్నాడని భావం.

आशंका: शंका अन्ना आशंका अन्ना संदेह का अर्थ है। Doubt. किसी से उत्तर प्राप्त करने के लिए प्रश्न भी है। 'अत्रिया माश्का' यहाँ एक छोटा सा संदेह है। इसका उत्तर विज्ञान का एक मामला है।

ఆశంక : శంక అన్నా ఆశంక అన్నా సందేహమని అర్థం. Doubt. ఒకరి వల్ల సమాధానం రాబట్టడానికి కల్పించుకొనే ప్రశ్నకూడా ఆశంకే. 'అత్రేయ మాశంకా.' ఇక్కడ ఒక చిన్న సందేహం. దీనికేమిటి జవాబు అని శాస్త్రంలో నడిచే వ్యవహారం. ఆశంకా సమాధానాలన్నా, ప్రశ్నోత్తరాలన్నా రెండూ ఒకటే.

आश्रय: आधार. आशा का अर्थ है आधार. एक दूसरे के सामने एक दूसरे की दृष्टि रखना। गुण के लिए धन आश्रय है।

ఆశ్రయ : ఆధారం. ఆస్పదం Base అని అర్థం. ఒకదాన్ని మరొకటి అంటి పెట్టుకోవడం. గుణానికి ద్రవ్యం ఆశ్రయం.

आश्रम: रहने का स्थान Station. जीवन के चार चरण हैं। इन चारों को आश्रम कहा जाता है। इन चारों को ब्रह्मचर्य, गर्हस्थि, वानाप्रस्थान कहा जाता है। ये सभी आश्रम हैं। ये नहीं हैं, लेकिन यदि एक मठ कुछ भी बांधकर रहता है तो यह आश्रम है। गौडपाद ने ऐसा कुछ नहीं कहा। उन्होंने कहा कि आश्रम मनुष्य के लिए है। उन्होंने कहा कि आश्रम सबसे अच्छे मध्यवर्ती अधिकारियों के दृश्यों से आश्रम है।

ఆశ్రమ : నివసించే స్థానం Station. జీవితంలో ఈలాంటి దశలు నాలుగున్నాయి. వాటికే ఆశ్రమాలని పేరు. బ్రహ్మచర్యం, గార్హస్థ్యం, వానప్రస్థం. సన్యాసం అని ఈ నాలుగూ ఆశ్రమాలు. ఇవి కాక ఒక చోట ఒక మఠమో ఏదో కట్టుకొని నివసిస్తే అదీ ఆశ్రమమే. గౌడపాదులు ఇవి ఏవీ చెప్పలేదు. మానవుడి దృష్టికే ఆశ్రమమని ఆయన పేరు పెట్టారు. ఉత్తమ మధ్యమ మంద అధికారుల దృష్టులే ఆశ్రమాలని ఆయన మతం.

आरामः यह भी कहा जा सकता है कि यह आराम, आराम, संतुष्टि, आराम है।

ఆశ్వాస : ఊరడింపు, ఓదార్పు, తృప్తి, విరామమని కూడా చెప్పవచ్చు.

आकांक्षाः का अर्थ है कि कर्म समाप्त हो गया है। शिवादिवैत ली ने बताया कि पूरी दुनिया शिवचैतन्य के रस में जमे हुए है और इस तरह ज्ञान के रूप में हमारे ज्ञान में प्रवेश कर रही है। आकांक्षा उनकी अभिव्यक्ति है। × आस्तिक 'अस्ती स्वर्गः' इहमैगःः एक और पर भी एक है। Theist. वेद को प्रमाण मानते हैं और यह भी मानते हैं कि जीवों के लिए एक विशिष्ट भगवान है। × आस्थाः गंभीर, लालसा, इच्छा।

ఆశ్యాన : కరుడు గట్టినదని ఘనీభవించినదని అర్థం. శివాద్వైతు లీ ప్రపంచమంతా శివచైతన్య రసమే ఘనీభవించి ఇలా జ్ఞేయరూపంగా మన జ్ఞానానికి భాసిస్తున్నదని వర్ణిస్తారు. ఆశ్యానమనేది వారి పరిభాష. × ఆస్తిక : 'అస్తి పరలోకః' ఇహమేగాక పరంకూడా ఒకటి ఉన్నదని నమ్మేవాడు. Theist. వేదమే ప్రమాణమని భావించేవాడు. అంతేగాక జీవజగత్తులకు విలక్షణంగా ఈశ్వరుడొకడున్నాడని విశ్వసించేవాడు. × ఆస్థా : తీవ్రమైన ఆసక్తి, కాంక్ష, కోరిక. ఇంకో అర్థం కూడా ఉంది. ఒక విషయంలో గట్టిగా నిలబడటం కూడా ఆస్థే.

अस्थिता: एक भावना को धारण करके उसमें दृढ़ रहने वाला कर्मज्ञ, भक्त, योगी, कर्मज्ञ, और केवल तभी वह वांछित परिणाम का अनुभव कर सकता है।

ఆస్థిత : అలా ఒక భావాన్ని పట్టుకొని అందులో గట్టిగా నిలిచేవాడు. వాడు కర్మిష్ఠుడు కావచ్చు. భక్తుడు కావచ్చు. యోగి కావచ్చు. కడకు జ్ఞాని కూడా కావచ్చు. అప్పుడే వాంఛితమైన ఫలితాన్ని చవిచూడగలడు.

आधार का अर्थ है आधार, श्रेष्ठता। सर्प का रजस्वय का अर्थ है आशा। सर्वनाम रूपों के लिए भी सचद्रूप परमात्मा ही अंततः आशा करता है। यही अदवायत का दर्शन है।

ఆస్పద : ఆధారం, ఆధిష్ఠానమని Basis అర్థం. సర్పానికి రజ్జువే ఆస్పదం. ప్రతినామ రూపాలకూ సచ్చిద్రూపమైన పరమాత్మే చివరకు ఆస్పదమవుతున్నాడు. ఇదే అద్వైతుల దర్శనం.

आशुराः आशुरा गुणों के लिए एक Devilish से संबंधित सृष्टि या प्रवृत्ति।

ఆసుర : ఆసుర గుణాలకు Devilish సంబంధించిన సృష్టి లేదా ప్రవృత్తి.

यह शब्द शब्द शब्दशः भोजन को अंदर ले जाने का अर्थ है। यह भौतिक रूप से भोजन है। यह मानसिक रूप से भौतिक है। यह एक भौतिक दुनिया है। यह हमारे दिमाग में हमेशा रहता है। इसलिए यह हमारे लिए भोजन है। यह हमारे लिए भोजन है। यह हमारे लिए जीवन से अधिक है। यह हमारे जीवन को रोकता है। इसलिए गीत हमें चेतावनी देते हैं कि 'सभी चीजें सुनने के लिए भूख है।'

ఆహార : లోపలికి తీసుకోవటమని అక్షరార్థం literal sense. శారీరకంగా అయితే భోజనం. మానసికంగా చెబితే విషయ ప్రపంచం. Food to mind దాని తాలూకు వృత్తులెప్పుడూ మనస్సులో ప్రవేశిస్తుంటాయి. కనుక ప్రపంచమే మనకు ఆహారం. ఇది అన్నమని, మనకన్నాదుడని ఇందుకే పేరు వచ్చింది. ఇది మన జీవితగమ్యాన్ని చేరకుండా అడ్డగిస్తున్నది. కనుకనే 'విషయా వినివర్తతంతే నిరాహారస్య' అని గీత మనలను హెచ్చరిస్తున్నది.

"अः आरम्भ" या "अः समाप्त" के दो अर्थ हैं। "अगर्भा" का अर्थ जन्म से है। "अब्राहम" का अर्थ है ब्रह्मा तक। "असप्तेः अमृतः काल नैत वैधानिक चिंतनया" है। "अपना समय सोते समय तक वैधानिक चिंतन में बिताना है। इसका अर्थ है कि हर तरफ एक ही है। "पूराण" का अर्थ है कि हर तरफ भरा हुआ है। "अब्राहम" का अर्थ भी विपरीत है। "अपनापन" का अर्थ त्याग करना है। "स्वीकार" का अर्थ पहनना है।

ఆ : ఆది మొదలుకొని లేదా అంతవరకని దీనికి రెండర్థాలు ఉన్నాయి. ఆగర్భ అన్నప్పుడు పుట్టుక మొదలుకొని అని అర్థం. ఆబ్రహ్మ అన్నప్పుడు బ్రహ్మవరకు అని అర్థం. 'ఆసుప్తేః ఆమృతేః కాలం నయేత్‌వేదాంత చింతయా.' నిద్రపోయేవరకూ మరణించేవరకూ వేదాంత చింతనతో కాలం గడపాలట. ఆ అంటే అన్నివైపుల అనీ అర్థమే. ఆపూర్యమాణం అన్నివైపులా నిండి ఉన్నదని అర్థం. ఆ అనే మాటకు వ్యతిరేకార్థం కూడా కనిపిస్తుంది. మోచనమంటే వదలుకోవటం. ఆమోచనమంటే ధరించటం.

इति: ऐसा ही है, ऐसा ही है, यह तीनों का अर्थ है। इतिवेव का अर्थ है कि यह ऐसा है। इतिवेव का अर्थ है कि यह ऐसा दिखता है। इति विज्ञान में एक चीज का अंत है। इतिवेव का अर्थ है कि यह शुरू होता है और यह अंत है।

ఇతి : ఇలాగ. ఇంతే. అని ఈ మూడూ దీనికర్థాలే. ఇత్యేవం అంటే ఇది ఇలాగ అని అర్థం. ఇతీవ అంటే ఇలా ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్నదని భావం. ఇతి అనేది శాస్త్రంలో ఒక విషయం సమాప్తం కావటాన్ని తెలుపుతుంది. అథ ఆరంభాన్ని సూచిస్తూ ఇతి దాని ముగింపును సూచిస్తుంది.

कथाः यह पहले से ही इस तरह से था। यह पहले से ही हुआ है। कहानियों, कथाओं और विषयों के सभी समान हैं। Historical Event. Story. Tradition.

ఇతిహాస : ఇతి ఈ విధంగా హ పూర్వం ఆస ఉండెను. ఇలా జరిగింది పూర్వమని అక్షరార్థం. కథలూ ఆఖ్యానాలూ ఇతివృత్తాలూ అన్నీ దీనికి పర్యాయాలే. Historical Event. Story. Tradition.

इस तरह से। इस तरह से

ఇత్థమ్‌: ఇలాగా. ఈ ప్రకారంగా

इदमिथमः यह ऐसा है जब आप समझते हैं कि यह फलाना है।

ఇదమిత్థం : ఇది ఇలాగ. ఇది ఫలానా అని గ్రహించే సందర్భంలో వచ్చే మాట.

इदमः इसका मतलब है कि यह है. हम कहते हैं कि यह है जो कुछ भी सामने है. इसलिए इसका मतलब है कि यह दुनिया है. इसके अलावा. मन के विचार और हमारे ज्ञान के बारे में है. इसलिए ज्ञान के बारे में ज्ञान का सारा संसार The objective world है.

ఇదం : ఇది అని వాచ్యార్థం. ఎదుట కనిపించేదంతా ఇది అనే అంటాము. కాబట్టి ఇదమంటే ఈ ప్రపంచమంతా అని అర్థం వచ్చింది. అంతేకాదు. మనసులో కలిగే ఆలోచనలూ మన జ్ఞానానికి విషయమే. కనుక జ్ఞానానికి విషయమైన జ్ఞేయ ప్రపంచమంతా The objective world. అహం The self కానిదేదో అది ఇదం. Non-self. Known as opposed to the knower.

यह सबः यह एक अर्थ है यह एक अर्थ है, यह एक अर्थ है, यह एक अर्थ है।

ఇదంతా : ఇదం తాలూకు భావం This ness. దీనికి వ్యతిరేకిపదం అహంతా. The I ness.

इंद्रः इंद्र का अर्थ है यह, द्र्रा का अर्थ है वह जो इस संसार को अपने विषय में देखता है इंद्र है इंद्र ही इंद्र है उपनिषत् इंद्र के शब्द का बहुत ही मजेदार अर्थ है इंद्र का अर्थ है वह देवेंद्र नहीं है, वह जीवित है और वह जीवित है क्योंकि वह दुनिया को देखता है। इसलिए जीव का नाम है जो अदवायतन का है। इंद्र का अर्थ है परमात्मा। वास्तव में, वह परमात्मा के रूप में भी रहता है। वह इस संसार को अपने रूप में ज्ञान के साथ खुद को देखता है। इसलिए इंद्र शक्ति शब्द उसी आत्मा को लागू करता है।

ఇంద్ర : ఇదంద్ర అంటే దీనిని. ద్ర అంటే చూచేవాడు. ఈ ప్రపంచాన్ని తనకు విషయంగా చూచేవాడెవడో వాడు ఇదంద్రుడు. ఇదంద్రుడే ఇంద్రుడు. ఉపనిషత్తు ఇంద్ర శబ్దానికి చాలా చమత్కారంగా చెప్పిన వ్యుత్పత్త్యర్థం. ఇంతకూ ఇంద్రుడంటే దేవేంద్రుడు కాడు. జీవుడు. జీవుడే గదా చూస్తున్నాడీ జగత్తును ఇదమిదమని. కనుక జీవుడికి అద్వైతులు చేసిన నామకరణమిది. ఇంద్ర అంటే పరమాత్మ అని కూడా ఒక అర్థముంది. వాస్తవంలో పరమాత్మే కదా జీవరూపంగా శరీరంలో భాసిస్తున్నాడు. అతడు కూడా ఈ ప్రపంచాన్ని అజ్ఞానంతో కాకపోయినా జ్ఞానంతో తన స్వరూపంగానే చూస్తుంటాడు. కనుక ఇంద్రుడనే మాట పరమాత్మకు కూడా వర్తిస్తుంది. ఇంద్రో మాయాభిః పురురూప ఈయతే అని ఉపనిషద్వచనం. తన మాయాశక్తితో అనేక రూపాలు ధరించి ఈశ్వరుడే నటిస్తున్నాడట.

इन्द्रियः इन्द्रिय से संबंधित जीव है, जो जीव जगत को समझने में सहायता करने वाला उपकरण या साधन है। ज्ञान का साधन। इस के लिए प्रमाण के नाम से Instrument of knowledge। यह दो प्रजातियां हैं। एक प्रत्यक्ष है। दूसरा संदेह। प्रत्यक्ष चन्द्रमाइंड्रिय है। संदेह मन का आंतरिक है। पहला Perceptual है। दूसरा Ceptual है। प्रत्यक्ष में फिर से ज्ञानेंद्रिय हैं। कर्मेंद्रिय हैं। आंखें ज्ञानेंद्रिय हैं। भाषी कर्मेंद्रिय हैं।

ఇంద్రియ : ఇంద్రుడైన జీవుడికి సంబంధించినదేదో అది ఇంద్రియం. అంటే జీవుడీ ప్రపంచాన్ని గ్రహించటంలో తోడ్పడే పరికరం లేదా సాధనం. జ్ఞాన సాధనం. దీనికే ప్రమాణమని Instrument of knowledge నామాంతరం. ఇది రెండు జాతులు. ఒకటి ప్రత్యక్షం. మరొకటి అనుమానం. ప్రత్యక్షం చక్షురాది ఇంద్రియాలు. అనుమానం మనస్సనే అంతరింద్రియం. మొదటిది Perceptual. రెండవది Ceptual. ప్రత్యక్షంలో మరలా జ్ఞానేంద్రియా లున్నాయి. కర్మేంద్రియాలున్నాయి. చక్షురాదులు జ్ఞానేంద్రియాలు. వాగాదులు కర్మేంద్రియాలు.

इंद्रयादित्यः यदि सारी दुनिया इन्द्रिय गोचर होती तो कोई भी आत्मा-भावना जो इसे देखती है, किसी भी इन्द्रिय को नहीं देखती। यह इनकी क्रिया है, क्योंकि यह इनकी साक्षी है, लेकिन साक्ष्य नहीं।

ఇంద్రయాతీత : ప్రపంచమంతా ఇంద్రియ గోచరమైతే దీనిని దర్శించే ఆత్మచైతన్యం మాత్రం ఏ ఇంద్రియానికీ గోచరించదు. అది వీటి కతీతం. కారణం అది వీటికి సాక్షియే గాని సాక్ష్యం కాదు.

इंधाः इंधा शब्द का अर्थ इंद्रधनुष जीव है। लेकिन जीव-जन्मा का प्रभाव दक्षिण की दृष्टि में बहुत अधिक दिखाई देता है, जबकि यह पूरे शरीर में फैलता है। यह दुनिया के उपयोग में भी कुछ हद तक स्पष्ट नहीं है। लेकिन यह स्पष्ट नहीं है।

ఇంధ : ఇంధ అనే మాటకు కూడా ఇంద్రుడైన జీవుడనే అర్థం. అయితే జీవచైతన్యం శరీరమంతా వ్యాపించినా దక్షిణమైన నేత్రంలో అది చాలా ప్రబలంగా వ్యక్తమై కనిపిస్తుందట. ఇది లోకుల వాడుకలో కూడ కొంత కద్దు. కాని అంత స్పష్టంగా తెలియదు లౌకికుడికి. అక్షి అంటే దక్షిణాక్షి. అందులో ప్రకటమైన ఆత్మచైతన్యాన్ని స్పష్టంగా దర్శించగలుగుతాడట ఉపాసకుడు. అతడు పాసించే ఈ విద్యకు అక్షిపురుష విద్య అని పేరు వచ్చింది. ఇంధ అంటే దేదీప్యమానంగా వెలిగేదని అర్థం. చైతన్యం అలాంటి ఒక అభౌతికమైన వెలుగు. దానిని అక్షిలో దర్శిస్తారు కనుక ఇంధ అంటే అక్షి పురుషుడైన జీవుడు.

जो कुछ चाहा गया है, वही पाया गया है और जिस चीज़ को चाहता है वह उसी की तलाश में है। अतः ये दोनों कर्म हैं। इसके अलावा यह भी कि जो कुछ किया गया है वह पूजा की गई इच्छा है। इसका अर्थ है ज्ञानवान।

ఇష్ట : కోరబడే విషయం. వెతకబడేది కూడా. ఏది కోరుతాడో మానవుడు దానినే వెతుకుతూ పోతాడు. కనుక రెండూ దీని కర్థాలే. అంతేకాదు. యజింపబడేది కూడా Worshipped ఇష్టమే. యజ్ఞయాగాదులని అర్థం.

इच्छादेवताः वह देवता जिसका वह उपासना करता है उसका नाम है। विज्ञान का वादा है कि अंतिम रूप से इच्छादेवता उपासक को मृत्यु के बाद प्राप्त होगा।

ఇష్టదేవతా : తాను ఏ దేవతను అభిమానించి ఉపాసిస్తాడో ఆ దేవతకు పేరు. చివరకు మరణానంతరం ఉపాసకుడికి ఇష్టదేవతా సాయుజ్యమే లభిస్తుందని శాస్త్రమిచ్చే హామీ.

इश्चीः यज्ञ का अर्थ है। इस शब्द में पुत्रकमेशी आदि में देखा जा सकता है। एक शब्द अंतेश्य है जिसका अर्थ है अंतिम कार्य जो मनुष्य करता है।

ఇష్టి : యజ్ఞమని అర్థం. పుత్త్రకామేష్టి మొదలైన మాటలలో చూడవచ్చు. అంత్యేష్టి అని ఒక మాట ఉన్నది. చివరిసారిగా మానవుడికి చేసే ఉత్తరక్రియలు అని అర్థం.

इशिता: इच्छामने. 'केनेशतम पडाती प्रेषित हमः' उपनिषद का अर्थ है कि मन किसी वस्तु पर चढ़ रहा है और उसे पीछे की ओर किस महाशक्ति द्वारा चलाया जा रहा है।

ఇషిత : ఇష్టమనే అర్థం. 'కేనేషితం పతతి ప్రేషితం మనః' అని ఉపనిషత్తు దేనిని కోరి మనస్సు ఒక పదార్థంమీద పోయి వాలుతున్నదో దానిని ఏ మహాశక్తి వెనకాల జేరి నడుపుతున్నదో అని అక్కడ భావం.

स्वीकृतिः एक पक्ष जब किसी तर्क में प्रतिवादी के निर्णय का उत्तर देता है तो एक पक्ष यह स्वीकार करता है कि वह सहमत नहीं है। Acceptance. स्वीकृति है जब वह कहता है कि वह चाहता है कि वह ठीक है। उदाहरण के लिए, जीवन के लिए वैदिक कर्म लागू नहीं होते हैं, इसलिए अदवायोती उत्तर देते हैं कि हमें यह पसंद है कि वेद का प्रमाण उसके संबंध में दिया जाए या नहीं। अज्ञानता के लिए कर्म लागू होते हैं। जहां विज्ञान का प्रमाण मान्य है। ज्ञान के लिए नहीं। यह हमारा स्मरण है।

ఇష్టాపత్తి : ఒక వాదనలో ప్రతివాది చేసే వికల్పానికి జవాబు చెప్పేటప్పుడు ఒక పక్షం కాదని చెప్పినా మరొక పక్షం తమకు సమ్మతమేనని ఒప్పుకోవటం. Acceptance. తమకిష్టమైనది ఎదటివాడు చెప్పినప్పుడు సరే అని ఆపన్నమయితే అది ఇష్టాపత్తి. ఉదాహరణకు జీవన్ముక్తుడికి వేదచోదితమైన కర్మలు వర్తించవు గనుక వేదానికి ప్రామాణ్యం అతని విషయంలో చెల్లదుగదా అని ఆక్షేపిస్తే అంతవరకు మాకు ఇష్టమేనని అద్వైతులు సమాధానమిస్తారు. అజ్ఞానికి కర్మలు వర్తిస్తాయి. అక్కడ శాస్త్రానికి ప్రామాణ్యం చెల్లుతుంది. జ్ఞాని విషయంలో చెల్లదు. ఇది మాకిష్టాపత్తే.

इच्छापूर्ति: इच्छा का अर्थ है ज्ञान। पूर्ण का अर्थ है वापीकुपा तटाकदी। दोनों एक साथ इच्छापूर्ति हैं। यह एक धर्मकर्म है। यह एक उज्ज्वल समृद्धि का परिणाम है। इसमें इच्छा श्राद्ध कर्म और पूर्ण स्मृति कर्म शामिल हैं।

ఇష్టాపూర్త : ఇష్టమంటే యజ్ఞం. పూర్తమంటే వాపీకూప తటాకాదులు. రెండూ కలిసి ఇష్టాపూర్తం. ఇది ఒక ధర్మకార్యం. అభ్యుదయమనే Prosperity ఫలితమిస్తుంది ఇది. ఇందులో ఇష్టం శ్రౌత కర్మ. పూర్తంస్మార్త కర్మ.

इमामात्राः यह हमारा वर्तमान संसार है। इमामात्रा हम स्वर्ग में प्रवेश करने के लिए है। एक जन्म से लेकर हिलाव तक अनुभव किया जाता है, दूसरा जन्म से लेकर फिर से जन्म तक अनुभव किया जाता है। दोनों नीचे आते हैं। इसलिए शास्त्रियों ने हमें चेतावनी दी है कि हम इन पर ध्यान न दें।

ఇహాముత్ర : ఇహమంటే మనమున్న ఈ లోకం. అముత్ర అంటే మనం చేరబోయే పరలోకం. ఒకటి పుట్టుక నుంచి గిట్టేవరకు అనుభవానికి వచ్చేది. మరొకటి గిట్టినప్పటి నుండి మరలా పుట్టేవరకు అనుభవానికి రాబోయేది. రెండూ మొత్తానికి అనాత్మ క్రిందికే వస్తుంది కాబట్టి మనకు సంసార బంధాన్ని తెచ్చిపెట్టేవే. కాబట్టి వీటిమీద మమకారం వదలుకోమని వేదాంతుల హెచ్చరిక.

इसहाक: एक पत्ती के बीच में एक ऐतिहासिक पौधा है. एक पत्ती के मध्य की पसली. घास नहीं हो सकती है। एक पत्ती को लपेटकर उसके अंदर छिपे हुए पौधे को खींचने की तरह, हमारे आत्मा को शरीर से बाहर निकालने के लिए अदवाइड्स का सिद्धांत है।

ఇషీకా : ఒక ఆకు నడుమ చారికలాగా కనిపించే ఈనెపుల్ల. Mid rib of a leaf. గడ్డిపోచకూడ కావచ్చు. ఆకు మడచి దానిలో గుప్తంగా ఉన్న ఈనెను లాగినట్టు మన ఆత్మచైతన్యాన్ని శరీరాదుల నుంచి బయటికి లాగుకోవాలని అద్వైతుల బోధ.

इच्छाः इच्छा। ज्ञान की इच्छा ज्ञान है। ज्ञान के लिए इच्छा होना चाहिए। इच्छा के बिना कोई कार्य नहीं किया जा सकता। यदि इच्छाशक्ति शिव के रूप में है तो इच्छाशक्ति देवी का रूप है। ईश्वर की इच्छा से ही इस संसार की सृष्टि हुई है। यह ईश्वरकी इच्छा है। यदि वह ज्ञान से दुनिया को फिर से लय करना चाहता है तो यह मनुष्य की इच्छा नहीं है। तब मनुष्य ईश्वर बन जाता है, क्योंकि मनुष्य ईश्वर हो सकता है।

ఇచ్ఛా : కోరిక. జ్ఞాతుమిచ్ఛా జిజ్ఞాసా. Desire to know. తెలుసుకోవాలనే కోరిక. అర్థిత్వమని కూడా అంటారు దీన్ని. జ్ఞానమున్నందుకు ఇచ్ఛ ఉండాలి. ఇచ్ఛ ఉంటేనేగాని క్రియ చేయలేవు. క్రియ చేస్తేనే గాని ఫలం లేదు. జ్ఞానశక్తి శివస్వరూపమైతే ఇచ్ఛాశక్తి దేవీ స్వరూపం. ఈశ్వరునికి కలిగిన సంకల్పమే ఈ ప్రపంచసృష్టికి కారణం. ఇదే ఈశ్వరేచ్ఛ. జ్ఞానంతో మరలా ఈ ప్రపంచాన్ని లయం చేసుకోవాలని కోరితే అది మానవేచ్ఛ. అప్పుడు మానవుడు ఈశ్వరుడే అవుతాడు కాబట్టి మానవేచ్ఛ ఈశ్వరేచ్ఛగానే మారగలదు.

इंगेटः इंगेट करना है, उठना है, उठना है, पंगना है, मन में आने वाले पंगना का नाम है। इस दुनिया में कोई भी ज्ञान नहीं है। इसका मतलब है कि दूसरे के मन में क्या विचार हो रहा है, यह नहीं पता है। ज्योतिरिंगन एक चमकदार कीट है। एक ज्योति के साथ हमेशा चलता है। इसलिए इसका नाम आया है।

ఇంగిత : ఇంగనమంటే చలించటం. పైకి లేవటం. పొంగటం. మనసులో కలిగే పొంగుకే ఇంగితమని పేరు. ఇంగిత జ్ఞానం ఏ మాత్రమూ లేదని లోకంలో వాడుక. అంటే ఎదుటివాడి మనస్సులో ఏ భావ మేర్పడుతున్నదో తెలియకపోవటమని భావం. జ్యోతిరింగణమంటే మిణుగురు పురుగు. ఒక జ్యోతితో ఎప్పుడూ కదులుతూ పోతుంది. అందుకే ఆ పేరు దానికి వచ్చింది. మనసులో దాగి ఉన్న అభిప్రాయమే ఇంతకూ ఇంగితమనే మాటకర్థం. The intent.

इक्षा/विचयः देखना, दृष्टि का अर्थ है। इच्छा का भी अर्थ है। परमात्मा तुरंत क्रियाशील हो गया और दुनिया बन गया। तदीक्षा बहुक्रिया है। इस क्षण में, इच्छा अन्ना, इच्छा अन्ना, दृष्टि सब का एक ही अर्थ है। The vision or the will of God which intends to create the world by multiplying itself।

ఈక్షా/ఈక్షణ : చూపు, దృష్టి అని అర్థం. ఇచ్ఛ అని కూడా అర్థమే. పరమాత్మ ఈక్షణమే క్రియారూపంగా సాగి ప్రపంచంగా అవతరించింది. తదైక్షత బహుస్యాం అని ఉపనిషత్తు. ఈక్షణమన్నా, ఇచ్ఛ అన్నా, సంకల్పమన్నా, దృష్టి అన్నా అన్నిటికీ ఒకే అర్థం. The vision or the will of God which intends to create the world by multiplying itself.

इप्सा: इच्छा. इच्छा. इच्छा. इच्छा. इच्छा. इच्छा. यह चीज जो माँगी जाती है। यदि यह सांसारिक नहीं बल्कि पारस्परिक रूप से होती है, तो मनुष्य धन्य है।

ఈప్సా : ఆప్తుమిచ్ఛా. ఒకటి పొందాలనే కోరిక. కోరబడిన పదార్థం ఈప్సితం. The desire thing. ఇది ప్రాపంచికంగా కాక పారమార్థికంగా సాగితే మానవుడు ధన్యుడు.

ईश/ईश/ईश्वरः सब का एक ही अर्थ है। ईश एक चीज को पकड़ने के लिए है। एक चीज को उठाने के लिए। आदेश देने के लिए। नियंत्रित करने के लिए। यह ईश्वर है जो अनात्म जगत में बाहरी और आंतरिक रूप से प्रवेश करता है और इसे अपने हाथ में रखता है। इसका नाम अंतरायमी भी है। गीता 'ईश्वरः सर्वभूताम हड़दय' है। यह वह है जो अपनी जादू शक्ति को नियंत्रित करता है और सृष्टि की स्थिति को नियंत्रित करता है। यह ईश्वर है जो इस संसार में आश्रित है। इसलिए हम इस भावना को देखते हैं कि यह परमात्मा है या यह है कि यह ईश्वर है। यदि हम इसे प्रकट करते हैं तो यह ईश्वर है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है। यह ईश्वर है जो इस संसार में है।

ఈట్‌/ఈశ/ఈశ్వర : అన్నిటికీ అర్థమొకటే. ఈశన అంటే ఒక విషయాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవటం. పెత్తనం చలాయించటం. To command. To control. అనాత్మ జగత్తుకు బాహ్యంగా, ఆంతర్యంగా చేరి దాన్ని తన వశంలో ఉంచుకొని నడుపుతున్నది ఈశ్వరుడే. అంతర్యామి అని కూడా ఆయనకే నామధేయం. 'ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశే' అని గీతా వచనం. తన మాయాశక్తిని అధీనంలో ఉంచుకుని సృష్టి స్థితి లయాదులు చేస్తున్న వాడెవడో వాడు ఈశ్వరుడు. ఈశావాస్య మిదం. ఇదంతా ఈశ్వరుని చేతనే వాసితం అయి ఉన్నది. కనుక మనం దీనిని ఈశ్వర భావనతోనే చూడాలంటున్నది ఉపనిషత్తు. పరమాత్మ వేరు. ఈశ్వరుడు వేరు. నిర్గుణమైన తత్వమైతే అది పరమాత్మ లేదా బ్రహ్మం. అది సగుణమై జగన్నాటకం నిర్వహిస్తే ఈశ్వరుడు. మాయాశక్తి నిర్గుణంలో గుప్తమై ఉంటుంది. ఈశ్వరుడిలో ప్రకటమై అతనికి అధీనమై సృష్ట్యాదులు సాగిస్తుంది. ఇదీ మనం గ్రహించవలసిన రహస్యం.

ईदियाः ईश्वर ही पूज्य है।

ఈడ్య : పూజింపదగినవాడు ఈశ్వరుడు.

ईश्वसयंः यह दस उपनिषदों में से पहला है। यह भी ईश्वसयं कहा जाता है। ईश्वसयं यह शब्द से शुरू होता है। इसलिए इसका नाम भी आया है। सब कुछ दैवीय है। लेकिन मनुष्य भूल गया है। इसलिए गुरुत्वाकर्षण के साथ इसे फिर से पहचानने और दुनिया को दैवीय रूप से देखने के लिए इसका सारांश है।

ఈశావాస్యం : పది ఉపనిషత్తులలో ఇది మొదటిది. ఈశోపనిషత్తు అని కూడా పేర్కొంటారు. ఈశావాస్యమని ఈట్‌శబ్దంతో ప్రారంభమౌతుందిది. కనుక దీనికీ పేరు వచ్చింది. సర్వమూ ఈశ్వరాత్మకమే వాస్తవంలో. కానీ మానవుడది మరచిపోయాడు. కనుక గురూపదేశంతో మరలా దానిని గుర్తించి ఈశ్వరాత్మకంగానే జగత్తును దర్శిస్తే ముక్తుడౌతాడని సంగ్రహంగా ఇందులోని విషయం.

ईशानः भगवान का अर्थ है। और ईशान पूर्व का देवता भी है। लेकिन पांच चेहरे के बीच में एक नाम है ईशान।

ఈశాన : ఈశ్వరుడనే అర్థం. అంతేగాక ఈశాన్య దిక్కుకు అధిపతి అయిన దేవత కూడా ఈశానుడే. పోతే పంచముఖుడైన రుద్రుని అయిదు ముఖాలలో ఈశానమని ఒక ముఖానికి పేరు.

इसिशिव: यह एक सिद्धि है जो अष्टसिद्धियों में से एक है। इसिशिव का अर्थ है अंडा भ्रूण ब्रह्मांडों पर सत्ता का प्रसार करना। Weilding power over all the energy and matter। यह योगी के लिए आसान है। जो लोग ज्ञान नहीं मांगते हैं, उन्हें भी आसानी से सिद्धियां मिलेंगी।

ఈశిత్వ : అష్టసిద్ధులలో ఇది ఒక సిద్ధి. ఈశిత్వమనగా అండ పిండ బ్రహ్మాండాదుల అన్నింటిమీదా అధికారం చెలాయించటం. Weilding power over all the energy and matter. యోగసిద్ధి పొందిన వారికి ఇది వశమవుతుంది. జ్ఞానులు కోరకపోయినా వారికీ అప్రయత్నంగా సిద్ధులన్నీ లభిస్తాయి.

ईहाः इच्छा। इच्छा।

ఈహా : వాంఛ. కోరిక.

ईशाः काम करना, संयम करना, मन को नियंत्रित करना, मनीषा। ऐसा मनीशा है मनीष। यह एक महान सिद्धांत है जिसे विशेष रूप से अभ्यास के रास्ते में अपनाया जाना चाहिए। जब तक मन को मजबूर नहीं किया जाता है, तब तक एकाग्रता तैयार नहीं की जाती है। तभी लक्ष्य को अलग कर सकते हैं और पकड़ सकते हैं।

ఈషా : ఈశనం చేయటం. అదుపుచేయటం. మనస్సును అదుపుచేస్తే మనీషా. అలాంటి మనీషా కలవాడు మనీషి. ఇది సాధన మార్గంలో ముఖ్యంగా అవలంభించ వలసిన గొప్ప సూత్రం. మనస్సు వశమైతేగాని ఏకాగ్రత సిద్ధించదు. అప్పుడే లక్ష్యాన్ని భేదించి పట్టుకోగలం.

निः शुल्कः उपयुक्त। उपयुक्त। Proper. Befitting. वैज्ञानिकता का अर्थ है विज्ञान के अनुरूप होना।

ఉచిత : యుక్తమైనది. తగినది. Proper. Befitting. శాస్త్రోచితమంటే శాస్త్రానికి అనుగుణమైనదని భావం.

उचाया: जोड़ना, जोड़ना। समूह, राशि, ढेर का भी अर्थ है। संचयन से यह पता चलता है। ज्ञान कर्म संचय, ज्ञान और कर्म दोनों को एक साथ पकड़ने की भावना है। एक कहावत भी है कि अभ्यास करना। अच्छी तरह से जोड़ने का अर्थ है Gather।

ఉచ్చయ : పోగుకావటం. పోగు. సమూహం. రాశి Heap. అధికమవటం అని కూడా అర్థమే. సముచ్చయమనే మాటలో తెలుస్తుంది ఈ విషయం. జ్ఞాన కర్మ సముచ్చయ. జ్ఞానమూ కర్మ రెడూ కలిపి పట్టుకోవటమని భావం. అభ్యుచ్చయమని కూడా ఒక మాట ఉంది. బాగా కలుపుకుంటూ రావటం Gather అని భావం.

उष्णता: उष्णता का अर्थ है अच्छा, अव्यक्तता का अर्थ है बुरा, उछाल का अर्थ है घटता है, सभी भावनाओं का संभोग करने का अर्थ है Secondary sense.

ఉచ్చావచ : ఉచ్చమంటే మేలు. అవచమంటే కీడు. హెచ్చు తగ్గులని శబ్దార్థం. అన్ని భావాల కలగాపులగమని గౌణార్థం. Secondary sense.

प्रवृत्ति / प्रवृत्तिः टूटना। टूटना। टूटना। टूटना। नष्ट करना। नाश करना। उदाहरण के लिए, यदि नींद में आत्मज्ञान अनुभव नहीं होता है तो यह स्वाभाविक रूप से लगता है कि यह वहां टूट गया है। लेकिन वास्तव में यह वहाँ है। हम इसे प्रवृत्ति के रूप में गलत मानते हैं क्योंकि यह एक वस्तु है जो बुद्धि के लिए तैयार नहीं है।

ఉచ్ఛిత్తి / ఉచ్ఛేద : తెగిపోవటం. విచ్ఛిన్నం కావటం. వినాశం. Break. Destruction. ఉదాహరణకు నిద్రలో ఆత్మజ్ఞానం అనుభవానికి రాకపోతే అది అక్కడికి ఉచ్ఛిన్నమైందని భావించడం సహజం. కాని వాస్తవంలో అది అక్కడ ఉంది. వస్తుసిద్ధమైనా బుద్ధి సిద్ధం కాలేదు గనుక దానికి ఉచ్ఛేదమని భ్రాంతి చెందుతున్నాము.

सांस: सांस है जो अंदर से आती है. इसका नाम है अशुद्धता. इसके विपरीत, इसे बाहर से निकालना है सांस. इसका दूसरा नाम है जीवन.

ఉచ్ఛ్వాస : లోపలికి పీల్చే గాలి. దీనికే అపానమని నామాంతరం. దీనికి భిన్నంగా బయటికి వదిలేగాలి నిశ్వాసం. ప్రాణమని దానికి మరొకపేరు.

उत्कर्षणः ऊपर खींचना। आगे बढ़ना। अधिक। प्राथमिकता कई अर्थों में है। इसके विपरीत शब्द निकर्षा या अपकर्षण है।

ఉత్కర్ష : పైకి లాగటం. ఆధిక్యం. ఎక్కువ. ప్రాధాన్యం అని అనేకార్థాలు ఉన్నాయి. దీనికి వ్యతిరేక పదం నికర్ష లేదా అపకర్ష.

उत्थानः ऊपर चढ़ना, पार करना, प्राणोत्थान का अर्थ है शरीर से बाहर निकलना। शास्त्र में कहा गया है कि यदि यह गर्भाशय के माध्यम से किया जाता है तो सबसे अच्छी दुनिया प्राप्त होती है, जबकि अन्य शरीर के छिद्रों से अंधेरे दुनिया तक पहुंच जाती है।

ఉత్క్రమ : పైకి పోవటం. దాటిపోవటం. ప్రాణోత్క్రమమంటే ప్రాణ వాయువు శరీరాన్ని విడిచి నిష్క్రమణ చెందటం. అది కపాలరంధ్రం ద్వారా జరిగితే ఉత్తమ లోకాలు లభిస్తాయని, మిగతా శరీర రంధ్రాల ద్వారా అయితే అధో లోకాలు ప్రాప్తిస్తాయని శాస్త్రవచనం.

विसर्जनः छोड़ना, बनाना, सृजन। सामान्य नियम का भी एक अर्थ है।

ఉత్సర్గ : వదిలేయటం. సృష్టిచేయటం. Creation. సామాన్య సూత్రమని General rule కూడా ఒక అర్థముంది.

उत्तरः पार करना। To pass by। To transcand। पारण भी इसका एक और नाम है। दो पदार्थों में से सबसे अच्छे का भी उत्तर Better between the two है।

ఉత్తర : దాటిపోవటం. To pass by. To Transcand. ఉత్తరణమని కూడా దీనికే మరొకపేరు. రెండు పదార్థాలలో మేలైన దానికి కూడా ఉత్తరమని పేరు Better between the two.

उत्तर्णा: मुख्य अर्थ पार हो गया है। विशेष अर्थ में सिद्धपुरुष जो किसी भी सागर को पार कर गया है। यह भी कहा जा सकता है कि एक न्याय है 'स्वय तय्यारणः परन तारयती' जो स्वयं को और दूसरे को दूर करने के लिए है। इस तरह के सिद्धपुरुष को भी तीर्थकर कहा जाता है।

ఉత్తీర్ణ : దాటిపోయినవాడని ముఖ్యార్థం. లక్షణార్థంలో సంసార సాగరాన్ని దాటిపోయిన సిద్ధపురుషుడని భావం. తీర్ణుడని కూడా పేర్కొనవచ్చు. 'స్వయం తీర్ణః పరాన్‌తారయతి' అని ఒక న్యాయముంది. తాను తరించి మరొకరిని తరింపచేయాలట. అలాంటి సిద్ధపురుషుడికి తీర్థంకరుడని కూడా పేరు పెట్టారు.

श्रेष्ठ: सर्वव्यापी, श्रेष्ठ, सर्वोच्च, मध्यमवर्गीय अधिकारियों से ऊपर का प्रैक्टिशनर, आशावादी।

ఉత్తమ : అన్నింటిని దాటిపోయినది. శ్రేష్ఠమైనది. Supreme. మంద మధ్యమ అధికారుల కంటే పైస్థాయి నందుకొన్న సాధకుడు. Aspirant.

उठनाः उठना, बाहर आना।

ఉత్థాన : పైకి లేవటం. బయట పడటం.

उथथथथ: इस तरह उठने वाला व्यक्ति The person who has risen above is feeling that he has fallen out of whatever.

ఉత్థిత : అలా పైకి లేచినవాడు The person who has risen above సంసారంలో పడకుండా బయట పడ్డవాడని భావం.

उत्पादनः जन्म, जन्म, निर्माण, उत्पादन विनाश जन्म मृत्यु है। चतुर्विध क्रियाओं में पहला चरण है।

ఉత్పత్తి : పుట్టుక, జన్మ, సృష్టి, ఉత్పత్తి వినాశాలంటే జనన మరణాలు. చతుర్విధ క్రియలలో మొదటి దశ.

उपजाऊता: कल्पना, धारणा, कल्पना, तर्क। यह केवल कल्पना नहीं है कि परमात्मा दर्शन को अभ्यास करके स्वयं को देख सकता है या नहीं कर सकता है। उपजाऊता की कोई संभावना नहीं है। अंततः यह दुनिया के मामले में नहीं है जो हम जानते हैं। इसलिए इसे अपरिभाषित कहा गया है।

ఉత్ప్రేక్ష : ఊహ. భావన. Imagination. Inference. పరమాత్మ తత్త్వాన్ని సాధనచేసి స్వయంగా దర్శించాలేగాని చేయకుండా కేవలం ఇలాగలాగని ఊహించేది కాదు. ఉత్ప్రేక్షకు అవకాశం లేదక్కడ. తుదకు ప్రపంచ వ్యవహారమే మనమూహించి తెలుసుకునేది కాదు. కనుకనే అనిర్వచనీయ మన్నారు దీన్ని. ఉన్నదున్నట్టు గ్రహించాలంటే ఉత్ప్రేక్షకాదు. ఉపదేశం కావాలి మానవుడికి.

सूत्र: किसी सूत्र के बिना उसके दायरे से परे अर्थ बताएं। सूत्रकार के दिल के आधार पर व्याख्याकर्ता कभी-कभी सूत्र के शब्दों को छोड़ देता है और वैज्ञानिक रूप से इसका अर्थ हमें बताता है। इसे उसुत्र भाष्य कहा जाता है।

ఉత్సూత్ర : ఒక సూత్రాన్ని అనుసరించక దాని పరిధిని మించి అర్థం చెప్పటం. సూత్రకారుని హృదయాన్ని బట్టి భాష్యకారుడప్పుడప్పుడు సూత్రంలోని శబ్దాలను వదిలేసి శాస్త్రానుసారంగా దాని అర్థాన్ని వివరించి మనకు చెబుతుంటారు. దీనికి ఉత్సూత్ర భాష్యమని పేరు.

सवेराः उठना, ऊपर आना, उठाना, जुड़ना, जन्म लेना।

ఉదయ : ఉదయించటం. పైకి రావటం. To rise. కలగటం. జన్మించటమని కూడా అర్థం చెప్పవచ్చు.

पेटः पेट का मुख्य अर्थ है. कुशी का प्रतीकात्मक अर्थ है. इन दोनों का अर्थ है उथ + अरा = पेट. अराम का अर्थ है थोड़ा। उथ का अर्थ है कुछ भी। उपनिषद में कहा गया है कि बृहदान्तर में एक शब्द है 'उत्तरमंतर कुरूते'। ब्रह्मास्वरूप में पेट का अर्थ है कि यदि कोई भी अंतर देखें तो यह हमारे लिए उपयोगी है।

ఉదర : కడుపు. కుక్షి అని ముఖ్యార్థం. లోపలి భాగమని లాక్షణికార్థం. ఇవి రెండూగాక ఉత్‌+అర = ఉదర. అరమంటే కొంచెం. ఉత్‌అంటే ఏ కొంచెమో అని అర్థం చెప్పారు ఉపనిషత్తులో. బృహదారణ్యకంలో 'ఉదరమంతరం కురుతే' అని ఒక మాట ఉంది. బ్రహ్మస్వరూపంలో ఉదరం అంటే ఏ కొంచెమైనా అంతరం తేడా చూస్తే అది మనకు భయోత్పాదకమేనట.

और चौथा प्राणी जो शरीर से जीव को उठाता और जीवित रहने के समय में जीव उत्पन्न करता था।

ఉదాన : పంచవాయువులలో నాలుగవది. శరీరంలోనుంచి జీవుణ్ణి అవసానంలో పైకి తీసుకుపోయేది. అంతేగాక బ్రతికివున్న కాలంలో ఎక్కిళ్ళు మొదలైనవి సృష్టించేది.

उदासीनाः उपवास करना, ऊपर बैठकर देखना। उपवास अध्यक्ष के लिए पर्यायवाची है। गीता परमात्मा को 'उदासीनाव दासीना' के रूप में दर्शाता है। उदासीना की तरह बैठने वाला परमात्मा है। इसका अर्थ है कि वह बिना किसी काम के बिना फल का अनुभव करता है। इसमें यह भावना छिपी है कि मुक्ति तभी मिलेगी जब मनुष्य भी अपने कर्तव्य के भोक्तृत्व को त्याग दे और ईश्वर की तरह उदासीना करता है।

ఉదాసీన : ఊరక ఉండిపోవటం. పైన కూచుని చూస్తూ ఉండటం. Supervision అధ్యక్ష అనే మాటకిది పర్యాయపదం. 'ఉదాసీనవ దాసీనః' అని పరమాత్మను వర్ణిస్తుంది గీత. ఉదాసీనుడిలాగ కూచునేవాడే పరమాత్మ అట. అంటే ఏ పనీచేయక ఏ ఫలమూ అనుభవించక సాక్షిగా ఉన్నవాడని భావం. మానవుడు కూడా తన కర్తృత్వ భోక్తృత్వాలను వదలుకొని ఈశ్వరుడిలాగా ఉదాసీనుడై ఉంటేనే మోక్షం ప్రాప్తిస్తుందని ఇందులో దాగి ఉన్న భావం.

उदाहरण: यदि वर्तमान विषय को अच्छी तरह से पढ़ाया नहीं जाता है तो इसे स्पष्ट करने के लिए एक और चीज लाया जाता है। उदाहरण को एक और स्थान से लाया जाता है। उदाहरण को Illustration। तर्क के रूप में अर्थ। उदाहरण का उल्लेख करने का एक अन्य अर्थ है। Mention. जगदीश्वरों के साथ संबंध रजस सांपों के साथ संबंध की तरह है। ऐसे उदाहरणों से हमें भगवान की सच्चाई और विश्व मिथक की जानकारी मिलती है।

ఉదాహరణ : ప్రస్తుత విషయం బాగా బోధపడకపోతే దానిని చక్కగా వివరించటానికి తీసుకువచ్చే మరొక విషయం. ఉత్‌ఆ హరణ మరొక చోటునుంచి తేవటమని అక్షరార్థం. దృష్టాంతం Illustration. తార్కాణమని భావం. Example పేర్కొనటమని కూడా ఒక అర్థముంది. Mention. జగదీశ్వరులకున్న సంబంధం రజ్జు సర్పాలకున్న సంబంధం లాంటిదే. ఇలాంటి ఉదాహరణల ద్వారా ఈశ్వరుని సత్యత్వం, ప్రపంచ మిథ్యాత్వం మనకు చక్కగా తెలిసిపోతుంది.

उज्जिता: गाने को उठाकर गाने का प्रयोग करना। उज्जिता उज्जिता एक चिकित्सा प्रयोग है। उज्जिता उज्जिता का नाम है। इस विषय की शिक्षा उज्जिता शिक्षा और प्राणोपैसन के नाम से जानी जाती है।

ఉద్గీథ : గొంతు పైకెత్తి గానం చేయటం. ఉద్గీతే ఉద్గీథ. వైదికమైన ప్రయోగమిది. ఉద్గానం చేయబడినది ఉద్గీతం. ఓంకారానికి ఉద్గీథమని పేరు. దీనికి సంబంధించిన విద్య ఉద్గీథ విద్య. ప్రణవోపాసన అని నామాంతరం.

न्यायशास्त्र में न्याय की परिभाषा है कि उद्देश्य, गुण और परीक्षण है। एक बात को पहले उदाहरण दिया जाता है और फिर उसे परिभाषित किया जाता है और फिर यह साबित किया जाता है कि क्या यह परिभाषा मान्य है। तभी न्यायिक शब्द में विज्ञान के लिए पूर्णता है।

ఉద్దేశ : నిర్దేశించడం. పేర్కొనడం Mention. ఉద్దేశమూ, లక్షణమూ, పరీక్షా అని న్యాయశాస్త్రంలో న్యాయానికి నిర్వచనం చెప్పారు. ఒక విషయాన్ని ముందు ఉదాహరించి తరువాత దానికి నిర్వచనం చేసి ఆ తర్వాత ఆ నిర్వచనం చెల్లుతుందో లేదోనని నిరూపించవలసి ఉంటుందట. అప్పుడే శాస్త్రానికి పరిపూర్ణత అని నైయాయికుల మాట. ఉద్దేశమంటే అభిప్రాయం Aim అని కూడా అర్థమే.

अर्थः यह क्या है। The intended. वाक्य में उद्देश्य और आज्ञा के दो भाग हैं। सोने के बारे में सुनने का अर्थ है। यह है कि हम इसके बारे में कुछ कहना चाहते हैं। यह है कि हम इसके बारे में कुछ कहना चाहते हैं। यह है कि यह है। यह है कि आज्ञा के बारे में। यह है कि यह है कि गुण है। इन सब को अंग्रेजी में Subject कहा जाता है Predicate. यह खंड हमें महान शब्दों के अर्थ में बहुत मदद करता है।

ఉద్దేశ్య : ఏది ఉద్దేశిస్తామో అది. The intended. వాక్యంలో ఉద్దేశ్యమని, విధేయమని రెండు భాగాలుంటాయి. బంగారం పచ్చగా ఉంటుందనే వాక్యంలో బంగారమనేది ఉద్దేశ్యం. అంటే దానిని గూర్చి ఏదో మనం చెప్పదలచాము. ఏమిటా చెప్పదలచినది. పచ్చగా ఉండటం. దీనికి విధేయమని పేరు. అంటే ఆ గుణం దానికి విధించి చెబుతున్నాము. వీటినే ఆంగ్లభాషలో Subject అని Predicate అనీ పేర్కొంటారు. మహావాక్యాలకు అర్థం చెప్పటంలో ఈ విభాగం ఎంతో మనకు తోడ్పడుతుంది.

उद्धाराः एक जगह से निकालना, अलग करना, ऊपर उठाना, और बिना किसी अंत के चुप रहना। 'उद्धाराः कृतार्थः' का अर्थ है कि एक पुस्तक से उद्धृत किया गया है या सिर्फ चुप किया गया है।

ఉద్ధార : ఒక చోటినుంచి తీసి ప్రక్కన పెట్టడం. పైకెత్తడం. ఆఖరుకు పలకకుండా మౌనం వహించటం కూడా అని అర్థం చెప్పవచ్చు. 'ఉద్ధారః కృతః' అంటే ఒక పుస్తకంలో నుంచి తెచ్చి ఉదాహరించబడినది అని గాని కేవలం మౌనం వహించ బడిందని గాని అర్థం చెప్పవచ్చు.

भावः ऊपर लाएं। कल्पना करें। जोर से सोचें। बाहर लाएं।

ఉద్భావన : పైకి తేవటం. ఊహించటం To think aloud. To bring out.

और चार में से एक ऐसा था, जो जैतून था, और दूसरा अंडज था, और तीसरा जैतून था, और चौथा जैतून था।

ఉద్భిజ్జ : నేల చీల్చుకుని పైకి వచ్చినది. లతా వృక్ష గుల్మాదులు. నాలుగు భూతరాసులలో ఇది ఒకరాశి. మొదటిది జరాయుజం. రెండవది అండజం. మూడవది స్వేదజం. నాలుగవది ఉద్భిజం.

उत्पत्ति/उत्पत्तिः ऊपर आकर दिखाई देने वाला Formed manifest. जन्म हुआ Born. घोषित किया गया।

ఉద్భవ/ఉద్భూత : పైకి వచ్చి కనపడేది Formed manifest. జన్మించినది Born. ప్రకటమైనది.

काम/प्रयासः प्रयास प्रयास. उदय. To come up. काम मुक्ति के मार्ग में सबसे महत्वपूर्ण है। इसके बिना कोई प्रयास नहीं कर सकता। कोई लक्ष्य नहीं प्राप्त कर सकता।

ఉద్యోగ/ఉద్యమ : ప్రయత్నం Effort. పైకి రావటం. To come up. మోక్షమార్గంలో ఉద్యోగమనేది చాలా ప్రధానమైన విషయం. అది లేకుంటే కృషి చేయలేడు. గమ్యం చేరలేడు మానవుడు.

उत्थान/उत्थानः ऊपर उठाना, कल्पना करना, महसूस करना। इस तरह की कल्पना की उच्चता का नाम Inferred है। पहले शरीर में एक चेतना कला है और प्राप्त करने वाले को दुनिया भर में फैलने के लिए यह दर्शन देखना चाहिए। हर जगह छिपे हुए सत्य को ऊंचा करना चाहिए, जिसका अर्थ है ऊपर उठना और देखना।

ఉన్నయ/ఉన్నీత : పైకి తెచ్చుకోవటం. ఊహించటం. భావించటం. అలా ఊహించబడ్డ విషయానికి Inferred ఉన్నీతమని పేరు. ముందు శరీరంలో ఒక చైతన్యకళ ఉందని గుర్తించి సాధకుడైనవాడు ఆ తత్త్వాన్నే ప్రపంచమంతటా వ్యాపింప జేసుకుని చూడాలట. ప్రతిచోటా దాగివున్న సత్యాన్ని ఉన్నయం చేయాలి. అంటే పైకి తెచ్చుకొని దర్శించాలి అని భావం.

मनः मन से परे है. मन से परे है. यह एक योग भूमिका है। इसे अमानस भी कहा जाता है। धर्मशास्त्रियों द्वारा कहा गया आत्मा चेतना है।

ఉన్మనస్‌: మనస్సుకు అతీతమైనది. దాటిపోయినది. Beyond mind. ఇది ఒక యోగ భూమిక. అమనస్కమని కూడా అంటారు. వేదాంతులు చెప్పే ఆత్మ చైతన్యమిదే. Supramental consciousness. అది కూడా మనోభూమికకు అతీతమైన తత్వమే. యోగులది వృత్తి రూపమైతే జ్ఞానులది సాక్షిరూపం.

दानः सहायता करना। सहायता करना। योगदान करना। बृहदान्त्र का कहना है कि दुनिया दान के साथ ही जी रही है। यह मधु ब्राह्मण का पूरा मामला है। यह एक जीवन यात्रा है जिसमें एक दूसरे की मदद की जाती है। दुनिया में कोई सापेक्ष या सापेक्ष अवांछित नहीं है। यह एक अवांछित परमात्मा दर्शन है। यह सापेक्ष दुनिया हमें बताती है कि ऐसी एक दर्शन है।

ఉపకార : తోడ్పడటం. Help. contribute.లోకమంతా ఉపకార్యోపకారక సంబంధంతోనే జీవిస్తున్నదని బృహదారణ్యకం చాటుతున్నది. మధు బ్రాహ్మణమనే ఘట్టమంతా ఇదే. పరస్పరం తోడ్పడటం మూలాన జీవయాత్ర సాగుతున్నది. సాపేక్షమేగాని Relative నిరపేక్షమైనదేదీ లేదు లోకంలో. నిరపేక్షమైన దొక పరమాత్మ తత్త్వమే. అలాంటి తత్త్వమున్నదని మనకు ఈ సాపేక్ష ప్రపంచమే సూచిస్తున్నదంటారు మహర్షులు.

उपक्रमाहारः उपक्रमाहार का अर्थ है शुरुआत उपक्रमाहार का अर्थ है अंत उपक्रमाहार का अर्थ है आरम्भ और अंत उपक्रमाहार का अर्थ है अंत। विज्ञान में एक चीज को इस तरह से सिद्ध करने के लिए हमें छह आधार चाहिए। इनका नाम है तात्पर्य लिंग। उनमें से पहला उपक्रमाहार का अर्थ है उपक्रमाहार। लिंग का अर्थ है कि एक चीज फलदायी अर्थ बताती है। इसमें से एक है। उपक्रमा में जो भी उल्लेख किया गया है वह उसी उपक्रमाहार में भी दिखाई देना चाहिए। अन्यथा दोनों में कमी नहीं होगी। दोनों को समन्वयित करने से पहले ही वैज्ञानिक यह निष्कर्ष निकाल सकता है।

ఉపక్రమోప సంహార : ఉపక్రమమంటే ఆరంభం. ఉపసంహారమంటే అంతం. Beginning and End. శాస్త్రంలో ఒక విషయాన్ని ఇదమిత్థమని నిరూపణ చేయాలంటే ఆరు విధాలైన ఆధారాలుండాలి మనకు. వీటికే తాత్పర్య లింగమని పేరు. అందులో మొదటిది ఉపక్రమోప సంహారాలు. లింగమంటే ఒక విషయం ఫలానా అర్థమే చెబుతుందనే సూచన. అందులో ఇది ఒకటి. ఉపక్రమంలో ఏది ప్రస్తావిస్తామో అదే ఉపసంహారంలో కూడా కనపడాలి మనకు. లేకుంటే రెండింటికి అందిక పొందిక లేకపోతుంది. రెంటికీ సమన్వయ మున్నప్పుడే ఆ విషయం శాస్త్రజ్ఞుడు ఉద్దేశించి నదేనని నిర్థారణ చేయవచ్చు. తత్త్వమసి మహావాక్యంలో మొదట ప్రపంచమంతా సద్రూపమేనని, జీవరూపంగా ఈశ్వరుడే ప్రవేశించాడని వర్ణించబడింది. ఇది ఉపక్రమం. మరలా చివరకు 'ఐతదాత్మ్య మిదం సర్వం స ఆత్మా' అని వర్ణించబడింది. ఇది ఉపసంహారం. దీన్నిబట్టి జగత్తూ, జీవుడూ ఇద్దరూ ఈశ్వర స్వరూపమే అనే అద్వైత సిద్ధాంతానికి బలమేర్పడున్నది.

उप-क्षेत्र शिक्षाः चंदोगी में अनेक उपक्रमों के नाम हैं। इन उपदेशों में से एक शिक्षा है। इसका वर्णन चंदोगी में किया जा सकता है। कामलयन ने जबला से सीखा है।

ఉపకోసల విద్య : ఛాందోగ్యంలో ఎన్నో ఉపాసనలు చెప్పబడ్డాయి. వాటికి విద్యలని పేరు. ఆ విద్యలలో ఇది ఒకటి. దీని వివరణ ఛాందోగ్యంలో చూడవచ్చు. కామలాయనుడనేవాడు జాబాల వద్ద నేర్చుకొన్నదిది. కమ్‌బ్రహ్మ-ఖమ్‌బ్రహ్మ కేవల సుఖం కాదు. కేవల ఆకాశం కాదు. ఆకాశంలాగా అంతటా విస్తరించిన ఆనందమే బ్రహ్మమని భావించాలట.

उपसर्गः दृष्टिकोण। प्राप्त करना। जोड़ना।

ఉపగమ : Approach. అందుకోవటం. చేరటం.

उपकारः गुण Secondary sense. गौण भी कहा जाता है. मुख्य अर्थ के बजाय उद्देश्य के लिए दावा करना। इसलिए इसे औषधिक नाम दिया जाता है। 'सिंहोमानवकः' जब यह कहा जाता है कि यह ब्रह्मचारी सिंह है तो वह वास्तव में सिंह नहीं है। लेकिन सिंह के गुणों के साथ दृढ़ता और उत्साह का मतलब हो सकता है। यही उपकार है।

ఉపచార : లక్షణ Secondary sense. గౌణమని కూడా అంటారు. ముఖ్యార్థం కాకుండా లక్ష్యార్థం చెప్పుకోవటం. అలా చెబితే దానికి ఔపచారికమని పేరు. 'సింహోమాణవకః.' ఈ బ్రహ్మచారి సింహమే అని అన్నప్పుడు అతడు వాస్తవంగా సింహం కాదు. కాని సింహ గుణాలైన పట్టుదల, ప్రతాపమూ ఉన్నవాడని అర్థం చెప్పుకోవచ్చు. ఇదే ఉపచారమంటే.

उपकारः पाप के विरुद्ध। अधिक का अर्थ है। अधिक का अर्थ है।

ఉపచయ : అపచయానికి వ్యతిరేకి. ఎక్కువ. అధికం అని అర్థం. పోగు కావటమని కూడా అర్థమే.

उपजनः गुप्त, एकांत में।

ఉపజన : రహస్యంగా, ఏకాంతంగా. In privacy.

उपदेशः निकट बैठे दिखाएं। संकेत करें। प्रत्यक्ष या अकेले में प्रशिक्षित करें। गुप्त रूप से एक सत्य प्रस्तुत करें। ब्रह्म उपदेश का अर्थ है कि ब्रह्मत्व बहुत मूल्यवान है और इसलिए उसे गुप्त रूप से नहीं बल्कि गुप्त रूप से एक अधिकारी को इसके ज्ञान का उपदेश देना चाहिए। यहाँ ज्ञान का अर्थ अनुभव भी है। इसलिए Transmission of secret knowledge का अर्थ है गुप्त ज्ञान को शिष्य के अनुभव में लाने का तरीका।

ఉపదేశ : దగ్గరగా కూర్చుని చూపటం. సూచించటం. To Direct or Instruct in solitude. రహస్యంగా ఒక సత్యాన్ని అందజేయడం. బ్రహ్మోపదేశం అంటే బ్రహ్మతత్త్వం చాలా విలువైనది గనుక బాహాటంగా కాక అధికారియైన వాడికి దాని జ్ఞానాన్ని రహస్యంగానే బోధించవలసి ఉంటుంది. ఇక్కడ జ్ఞానమంటే అనుభవం కూడా. కనుక Transmission of secret knowledge రహస్య విజ్ఞానాన్ని శిష్యుని అనుభవానికి తెచ్చే విధానమని భావం.

उपपद/रोजगारः एक दूसरे के बीच रखना। ये दोनों वस्तुएं हैं। लोग और अन्य वैज्ञानिक। टेबल पर किताब रखी है तो ब्ला असली है। किताब भी असली है। यहाँ टेबल पर आधारित किताब रोजगार है। लेकिन अदवायती इसे स्वीकार नहीं करते। उनके धर्म में आधार वस्तु है। उस पर लाया गया रोजगार कोई अन्य वस्तु नहीं है। इसके लिए एक आदर्श रूप। उदाहरण के लिए, जो लहरें पानी पर दिखाई देती हैं वह पानी से अलग स्वतंत्र पदार्थ नहीं है। पानी के रूप में ही सापेक्ष है। इसलिए पानी को रोजगार के रूप में जाना चाहिए। यदि रोजगार के रूप में पानी का रूप है तो पदार्थ का रूप इसका अर्थ है। क्योंकि पदार्थ के रूप में काम करने वाले लोग इसका अर्थ है कि उनका रूप कभी भी काम नहीं करता है।

ఉపధాన/ఉపాధి : ఒక దానిలో మరొకదాన్ని ఉంచటం. ఇవి రెండూ వస్తువులే నంటారు లోకులు, మిగతా శాస్త్రజ్ఞులు. బల్లమీద పుస్తకం ఉంచామంటే బల్లా వాస్తవమే. పుస్తకమూ వాస్తవమే. ఇక్కడ బల్ల ఆధారమైతే దానిమీద పెట్టిన పుస్తకం ఉపాధి. కాని అద్వైతులు దీని నంగీకరించరు. వారి మతంలో ఆధారమే వస్తువు. దానిమీద తెచ్చిపెట్టిన ఉపాధి మరొక వస్తువుగాదు. దాని తాలూకు ఆభాసే Form. ఉదాహరణకు జలంమీద తరంగం కనిపిస్తున్నదంటే తరంగం జలానికి వేరుగా స్వతంత్రమైన పదార్థం కాదు. జలమే తరంగంగా భాసిస్తున్నది. కనుక జలంమీద ఉపాధిగా ఆరోపితమైనది జలమేనని చెప్పవలసి ఉంటుంది. జలం ద్రవ్యమైతే Substance తరంగం దాని రూపం Form. రూపం ద్రవ్యానికెప్పుడూ వేరుకాదని వారి సిద్ధాంతం. కనుక ఉపాధి అంటే ఆభాస అని అర్థం చేసుకోవలసి ఉంది. ఉపాధి అనే మాటకు ద్వారమని, Medium ప్రణాళిక అని కూడా అర్థమే. నామరూపాలు చైతన్యానికి ఉపాధులు. దేహేంద్రియాదులు ఆత్మకు ఉపాధులు అని అంటే అర్థం లోపలి చైతన్యం వీటిద్వారా ప్రసరిస్తున్నదని. వస్తువు ప్రసరించే సాధనమే ఉపాధి అనే మాట కర్థం.

उपनायनः गुरु के पास ले जाना, जोड़ना, गुरु के पास ले जाना और सुधारना। इसे गुरुपसंद भी कहा जाता है। यदि सुधार प्राप्त होता है तो वह नीचाँ हो जाता है। बपतिस्मा दिया गया। पवित्र धागे के साथ निवेशित। इसके अलावा तर्कशास्त्र में एक पंचावयी वाक्यांश प्रयोग है। इसमें चौथे अंग का उपनायन है। आवेदन। इसका अर्थ है कि प्रतिज्ञा किए गए विषय को तर्क के उदाहरण से मजबूत करना और फिर से इसके मूल के बारे में बताना।

ఉపనయన : దగ్గరకు తీసుకుపోవటం. చేర్చటం. గురువు దగ్గరకు వటువును తీసుకెళ్ళి సంస్కారం చేయించటం. దీనికే గురూపసదనమని కూడా పేరు. సంస్కారం పొందితే వాడు ఉపనీతుడౌతాడు. Baptised. Invested with the holy thread. ఇంతేగాక తర్కశాస్త్రంలో పంచావయవ వాక్య ప్రయోగమని ఒకటి ఉంది. అందులో నాలుగవ అవయవానికి ఉపనయమని పేరు. Application. అంటే ప్రతిజ్ఞ చేసిన విషయాన్ని హేతువు ఉదాహరణతో బలపరిచి మరలా దాని నసలు విషయానికి ముడిపెట్టి చెప్పటం.

उपनिषदः उप-अभी, निषद का अर्थ है बैठना। जंगल में शिष्य गुरु के पास बैठकर गुप्त रूप से ब्रह्मविद्या का अभ्यास करते थे। इसलिए ब्रह्मविद्या को उपनिषद कहा गया। गुप्त विज्ञान का भी एक अर्थ है।

ఉపనిషద్‌: ఉప-దగ్గరగా, నిషద్‌కూర్చోవటం అని అర్థం. అరణ్యాలలో శిష్యులు గురువు దగ్గర కూర్చుని రహస్యంగా బ్రహ్మవిద్య నభ్యసించేవారట. కనుక బ్రహ్మవిద్యకు ఉపనిషద్‌అని పేరు వచ్చింది. రహస్య విజ్ఞానమని కూడా ఒక అర్థం చెప్పారు Secret doctrine భాష్యకారులు. వేదంలో ఇది చివరి భాగం. కనుక వేదాంతమని కూడా దీనికి పేరు వచ్చింది. వేదం కర్మకాండ అయితే వేదాంతం జ్ఞానకాండ.

व्याख्यानः पहले रखना. To place before. उदाहरण देना. उल्लेख करना.

ఉపన్యాస : ముందు పెట్టటం. To place before. ఉదాహరించటం. ప్రస్తావించటమని అర్థం.

तर्कः तर्क। तर्क। तर्क। तर्क के लिए एक विषय को सही कारण से निर्धारित करना। यदि उपसर्ग है तो यह उपसर्ग है। इसका मतलब है कि यह मान्य है।

ఉపపత్తి : హేతువు Argument. Reason. ఒక విషయం ఇదమిత్థమని నిర్ణయించటానికి తగిన కారణం చూపటం. ఉపపత్తి ఉంటే అది ఉపపన్నమవుతుంది. చెల్లుతుందని అర్థం.

उपसर्गः एक शब्द के निकट एक और शब्द है। इस शब्द का अर्थ निष्क्रिय होना चाहिए। इस प्रकार सहायक शब्द उपसर्ग है। शीर्षक का अर्थ भी है।

ఉపపద : ఒక పదానికి దగ్గర ఉన్న మరొక పదం. ఈ పదానికి అర్థం నిష్కర్షగా చెప్పాలంటే ఆ పదం తోడ్పాటు ఉండాలి. అలా తోడ్పడే పదం ఉపపదం. బిరుదమని కూడా Title అర్థమే.

उपभोजगः कर्म का अनुभव करना, ज्ञान का अनुभव करना। पहला, संसार का, दूसरा, सऊज का।

ఉపభోగ : కర్మఫలాన్ని అనుభవించటం. అంతేగాక జ్ఞానఫలాన్ని అనుభవించినా అది ఉపభోగమే. మొదటిది సంసారంలోనైతే రెండవది సాయుజ్యంలో.

उपग्रहः बल देना, बल देना, बल देना, मिथक के साथ वैदिक को बल देना, वेद-ब्रह्मण कहा जाता है। इस शब्द का एक अर्थ भी है समापन। ब्रह्मत्व सबसे बड़ा है, लेकिन इसलिए ब्रह्मण है क्योंकि वह सब कुछ समापन कर सकता है।

ఉపబృంహణ : బలపరచటం. గట్టి చేయటం. ఇతిహాస పురాణాలతో వేదార్థాన్ని బలపరిస్తే దానికి వేదోపబృంహణమని పేరు. అలాగే ఇముడ్చుకోవటమని కూడా ఒక అర్థముంది ఈ శబ్దానికి. బ్రహ్మతత్త్వం అన్నిటికంటే పెద్దదనే గాక అన్నింటిని తనలో బృంహణం అంటే ఇముడ్చుకోగలిగేది గనుక బ్రహ్మమని పేరు వచ్చిందట.

उपमर्दा: अच्छा करने का अर्थ है। अदवायोती सिद्धांत है कि आत्मज्ञान से कर्म को उपमर्दा किया जाता है।

ఉపమర్ద : బాగా నలగగొట్టటమని అర్థం. ఆత్మజ్ఞానంతో కర్మకు ఉపమర్ద మేర్పడుతుందని అద్వైతుల సిద్ధాంతం. అంటే కర్మ నిష్కర్మగా మారిపోతుందని భావం.

दृष्टान्तः यदि वर्तमान में एक बात अच्छी तरह से ज्ञात नहीं है तो इसी तरह की एक और बात लाकर तुलना करना है। एनालॉग। यह अदवायोती मानदंडों में से एक मानदंड है। 'गो सदृशो गवयाः' गवया का क्या अर्थ है, यह बहुत से लोगों को पता नहीं हो सकता है। यह एक जानवर है जो गाय के समान होता है।

ఉపమాన : ప్రస్తుతాంశం బాగా తెలియకపోతే అలాంటిదే మరొక అంశాన్ని తెచ్చి దానితో పోల్చి చెప్పటం. Analogy. అద్వైతులు చెప్పే ప్రమాణాలలో ఇది ఒక ప్రమాణం. 'గో సదృశో గవయః' గవయమంటే ఏమిటో చాలామందికి తెలియక పోవచ్చు. అది గోవులాగే ఉండే ఒక జంతువు. గోవుతో పోల్చి చెబితే అర్థమవుతుంది మనకు. ఇప్పుడీ గోవు ఉపమేయమైతే గవయమనేది దానికి ఉపమానం. తెలిసినది ఉపమేయం. తెలియనిది ఉపమానం. తెలియనిదాన్ని తెలుసుకోవాలంటే తెలిసిన దానితో పోల్చి చెప్పటమే సరియైన మార్గం కనుక ప్రత్యక్షాదుల లాగే ఉపమానం కూడా ఒకగొప్ప ప్రమాణమైంది.

उपयोगः उपयोग का अर्थ Utility है। उपयोग का अर्थ उपयोग भी है।

ఉపయోగ : వినియోగం Utility అని అర్థం. వాడటమని కూడా Use అర్థమే.

उपग्रहः सूर्य और चंद्रमा के लिए ग्रहण। ग्रहण। एक दूसरे के लिए एक विशेषता भी है।

ఉపరాగ : సూర్యచంద్రులకు పట్టే గ్రహణం. Eclipse. ఒకదాని గుణం మరొకదానికి బాగా పట్టటం కూడా. తాదాత్మ్యం Identity.

उपरोक्तः हमारे पास जो पदार्थ है उसका नाम है Tinged. Coloured. Totally overpowered.

ఉపరక్త : అలా మమేకం చెందిన పదార్థానికి పేరు Tinged. Coloured. Totally overpowered.

एक विशेषता है परिभाषा. एक भावना को दर्शाता है. एक भावना को दर्शाता है। यदि एक व्यक्ति को गोली दी जाए और यह इंगित किया जाए कि बाकी सभी प्रजातियां समान हैं, तो Indicate यह विशेषता है। एक अप का मतलब है पानी। अन्य चार प्राणियों को भी यह विशेषता होगी।

ఉపలక్షణ : లక్షణమంటే నిర్వచనం. Definition. ఒక భావాన్ని సూచించేది. అందులో ఒకదాన్ని మాత్ర ముదాహరించి మిగతా ఆ జాతివన్నీ అలాగే ఉంటాయని సూచన చేస్తే Indicate అది ఉపలక్షణం. ఒక అప్‌అంటే జలాన్ని చెబితే చాలు. మిగతా నాలుగు భూతాలకూ అది ఉపలక్షణ మవుతుంది Representative. Inclusive.

उपभोग/उपयोगः किसी चीज को जानना, पहचानना, उसे पकड़ना, किसी चीज को प्राप्त करना या प्राप्त करना, उपलब्धता, अन्यथा उपलब्धता, अनुपस्थिति।

ఉపలంభ/ఉపలబ్ధి : ఒక విషయాన్ని తెలుసుకోవటం. గుర్తించటం. అది మనకు పట్టుబడటం. ఒక విషయం మనకు లభించటం లేదా దొరకటం. Availability. అలా కాకుంటే అనుపలబ్ది Non-availability. Absence.

विज्ञान ने परमात्मा को विश्व की शांति के रूप में वर्णित किया है। जहां विश्व की भावना पूरी तरह से समाप्त हो जाती है, वहां परमात्मा का स्वरूप है।

ఉపశమ : ఉపశమించటం. తగ్గిపోవటం. విరమించటం. ఆగిపోవటం. ప్రపంచోపశమమని పరమాత్మను వర్ణించింది శాస్త్రం. ప్రపంచమనే భావం ఎక్కడ పూర్తిగా తొలగిపోతుందో అదట పరమాత్మ స్వరూపం. తాపత్రయం జీవుడికి తొలగిపోవటం కూడా ఉపశమమే.

उपसदन/ उपसदनः पास जाना Approach. पास होना. विशेष रूप से शिष्य गुरु के पास जाकर उनसे भेंट करना।

ఉపసదన/ఉపసత్తి : దగ్గరకు వెళ్ళడం Approach. సమీపించటం. ముఖ్యంగా శిష్యుడు గురువుగారిని సమీపించి వారి దర్శనం చేసుకోవటం. దీనినే గురూపసదన మంటారు.

उप-उत्पाद: मुख्य तत्व के अलावा मुख्य तत्व भी इसके सहायक तत्व है।

ఉపసర్జన : ప్రధానమైన అంశంకాక Main దానికి తోడ్పడే అప్రధానమైన అంశం. Subsidiary. Accessary.

उपकारः मूल वस्तु का उपयोग करना, सहायक होना, सजावटी मूल्यवान होना।

ఉపస్కార : అసలు విషయానికి ఉపకరించేది. తోడ్పడేది. దానికి అలంకార ప్రాయమైనది.

उपपद: गोपेंद्रिया. यह दोनों स्त्रियों और पुरुषों से संबंधित है। यह कर्मेंद्रियों में से पांचवां है।

ఉపస్థ : గోప్యేంద్రియం. స్త్రీ పురుషులకు ఇద్దరికీ సంబంధించినది. కర్మేంద్రియాలలో ఐదవది. దీని గుణం ఆనందమన్నారు శాస్త్రంలో.

उपस्थानी/उपस्थानीः निकटता। निकटता। निकटता Presence। इस तरह के निकटता का अर्थ उपस्थानी है Present। उपस्थानी का अर्थ है उपस्थानी। उपस्थानी का अर्थ है उपस्थानी।

ఉపస్థాన/ఉపస్థిత : దగ్గరకు వెళ్ళి ఉండటం. సామీప్యం. సన్నిధి Presence. అలాంటి సన్నిహితుడైనవాడు ఉపస్థితుడు Present. ఉపస్థానమంటే ఉపాసన. ఉపస్థితుడంటే ఉపాసకుడు అని కూడా అర్థమే.

उपेक्षाः एक कार्य में शामिल होने से मध्यम के रूप में समाप्त हो जाता है। यह सीमित है। यह मन में शामिल होने से सीमित जीवविज्ञान है। इसे उपेक्षा चेतना कहा जाता है।

ఉపహిత : ఒక ఉపాధిలో Medium చేరి ఆ మేరకే ఆగిపోయినది. పరిమితమైనది. మనస్సులో చేరి అక్కడికే పరిమితమైన జీవచైతన్యం. దీనికి ఉపహిత చైతన్యమని పేరు.

कार्यः छिपा हुआ है, छिपा हुआ है, नामों से पता चलता है कि यह भावना को ढककर और कम करता है, भावना उनके माध्यम से प्रसारित होती है। यह आवरण भी द्वार है, कार्य है। यह शरीर की तरह है। वस्तु का संरक्षण कार्य है। यह इसे ढककर और उजागर करता है। यह ढककर और उजागर करता है। आवरण। यह दरवाजा है।

ఉపాధి : ఆవరించినది. కప్పివేసినది. నామరూపాలు చైతన్యాన్ని కప్పి తగ్గించి చూపుతున్నాయి. చైతన్యం వాటిద్వారా ప్రసరిస్తుంటుంది. ఈ ఆవరణమూ ద్వారమే ఉపాధి. శరీరాదులిలాంటివే. వస్తువు కాభాస ఉపాధి. అదే దాన్ని కప్పుతుంది. అదే దాన్ని విప్పిచూపుతుంది. కప్పితే ఆవరణం. విప్పితే ద్వారం.

युक्तिः जोड़ना। जोड़ना। रास्ता। साधन। सहायक। अर्थ। इससे अलग है खतरा। अलग होने का अर्थ है।

ఉపాయ : కలవటం. కలిపేది. మార్గం. సాధనం. Helper. Means. దీనికి భిన్నమైనది అపాయం. విడిపోవడమని అర్థం.

उपेयः यदि उपेक्षा की जाती है तो उपेक्षा का लक्ष्य है। अंत में जो उपेक्षा की जाती है वह उपेक्षा है। ज्ञान प्राप्त होता है। ज्ञानी ब्रह्मत्व प्राप्तकर्ता के लिए उपेक्षा है।

ఉపేయ : ఉపాయం సాధనమైతే ఉపేయం గమ్యం. End. చేర్చేది ఉపాయమైతే చేరేది ఉపేయం. జ్ఞానముపాయం. జ్ఞేయమైన బ్రహ్మతత్త్త్వం ఉపేయం సాధకుడికి.

उपंगः अंग मुख्य अंग का समर्थन करता है, जो इसके लिए पुनः समर्थन करता है।

ఉపాంగ : అంగమంటే ప్రధానమైన అంగికి తోడ్పడేది. దానికి మరలా తోడ్పడేది ఉపాంగం.

उछुनः ऊपर उड़ा हुआ है. यह पूरी दुनिया शिवता से ऊपर उड़ा हुआ है. इसे फिर से शिवस्वरूप माना जाए। फिर यह पठनीय शिवत्व बन जाता है। वही शिवसायुज्य शिवविद्या कहते हैं।

ఉచ్ఛూన : పైకి ఉబ్బినది. ఈ ప్రపంచమంతా శివతత్త్వం నుంచి ఇలా పైకి ఉబ్బి కనిపిస్తున్న పదార్థమే. దీనిని మరలా శివస్వరూపంగా భావించాలి మనం. అప్పుడిది చదునై శివాత్మకంగా మారుతుంది. అదే శివసాయుజ్య మంటారు శివాద్వైతులు.

उज्ज्वलनः शिवता के शरीर में प्रवेश करने के लिए एक जीव को एक विसर्जन में मिला दिया गया है। यह एक ऐसा जीव है जो किसी भी समुद्र से एक विसर्जन में बदल सकता है।

ఉన్మజ్జన : శివతత్త్వం దేహంలో ప్రవేశించి ఇక్కడ నిమజ్జన Merge మయి కూచుంది. మరలా దీన్ని శివభావనతో చూస్తే సంసార సాగరంలో నుంచి మరల ఉన్మజ్జన Emerge మయి శివాత్మకంగా మారగలడీ జీవుడని తాంత్రికుల సిద్ధాంతం.

प्रज्ञाः एक दूसरे से गुप्त रूप से बात करना, केवल एक दूसरे के लिए, लेकिन केवल एक दूसरे के लिए।

ఉపాంశు : బిగ్గరగా కాకుండా పక్కవాడికి మాత్రమే తెలిసేలాగా ఉచ్చరించటం. రహస్యంగా ఒకరికొకరు మాటాడుకోవటం. Between two only. The preceptor and the disciple. నాలుగు విధాలైన యజ్ఞాలలో జపయజ్ఞం తరువాతిది ఉపాంశు యజ్ఞం. మంత్రోపదేశాలన్నీ ఇలాంటి విధానంలోనే జరుగుతుంటాయి.

उपदानः निकटता से लेना। इसके विपरीत नुकसान। यह तीन प्रकार के कारणों में से एक है। Cause. इसे प्रकृति भी कहा जाता है। इसे अदवाइट्स Material Cause कहा जाता है। यह है कि एक कार्य किस मूल सामग्री से बनता है।

ఉపాదాన : దగ్గరకు తీసుకోవటం. దీనికి వ్యతిరేకి అపాదానం. మూడు విధాలైన కారణాలలో ఇది ఒక కారణం. Cause. ప్రకృతి అని కూడా పేర్కొంటారు దీన్ని అద్వైతులు Material cause. ఒక కార్యం ఏ మూలపదార్థం నుంచి ఏర్పడుతుందో అది. కుండ అనే కార్యం మట్టిలోనుంచి వస్తున్నది. మట్టి కుండకు ఉపాదానం. అద్వైతుల దృష్టిలో కార్యం దాని ఉపాదానం కంటే వేరుకాదు. మట్టే కుండగా రూపుదిద్దుకొని కనిపిస్తున్నది. నుక ఉపాదానమూ దాని ఉపాదేయమూ రెండూ అభిన్నమే.

उपसनः उपसन, उपसन, उपसन। किसी भी देवता को याद करने के लिए जब उसके प्रतिमा को ध्यान में रखा जाता है तो इसका नाम उपसन है। ध्यान या पूजा। यह योग और निर्गुण के दो तरीके हैं। पहला ध्यान का मार्ग है और दूसरा ज्ञान का मार्ग है।

ఉపాసన : ఉప దగ్గరగా, ఆసన కూచోటం. ఏ దేవతను మనసా స్మరిస్తామో దాని మూర్తికి మనసు దగ్గర పడితే దాని కుపాసన అని పేరు. Meditation or worship. ఇది సగుణం, నిర్గుణమని రెండు విధాలు. మొదటిది ధ్యానమార్గమైతే రెండవది జ్ఞానమార్గం.

उपेक्षाः इच्छा के विरुद्ध उपेक्षा करना, इच्छा नहीं है, उपेक्षा करना, उपेक्षा करना, त्याग करना, हानि करना, दोनों के बीच की स्थिति को भूलना, उपेक्षा करना, जो न तो चयन और न ही अस्वीकृति है, यही एक महान कार्य है।

ఉపేక్షా : అపేక్షకు వ్యతిరేకి. అక్కరలేదని ఉదాసీనంగా చూడటం. తీసుకుంటే ఉపాదానం. వదిలేస్తే హానం. రెండూ కాని మధ్య స్థితి ఉపేక్ష. హానోపాదానాదులు Selection and Rejection రెండూ లేని ఉదాసీనత. ఇదే అద్వైత సాధనలో చేయవలసిన గొప్ప కృషి.

उबलानाः एक चीज को ठीक से खड़े करने के लिए और अधिक कहने के लिए बहुत मजबूत करना। To strengthen. To contribute. To support. Urwarik Miv: जब खीरा उगता है तो उसका तख्ता उसी के ऊपर उछाला जाता है। Urwarik का मतलब है कि नहीं लूटना।

ఉపోద్బలక : ఒకదాన్ని సహేతుకంగా నిలబెట్టడానికి ఇంకా అవీ ఇవీ చెప్పి బాగా బలపరచటం. To strengthen. దోహదం చేయటం. To support. ఉర్వారుక మివ : దోసకాయ పండిపోతే దాని తొడిమ దానిపాటికదే ఊడిపోతుంది. ఉర్వారుకమంటే దోసపండని అర్థం. దోసపండు తొడిమలాగే జీవన్ముక్తుడి శరీరం కూడా వాడి స్వరూపం నుంచి పక్కకు తొలగిపోతుంది. ప్రారబ్ధం కొద్దీ అంటి పట్టుకున్నా వాడి దృష్టిలో దేహాత్మాభిమానం లేదు గనుక తొలగిపోయినట్టే భావిస్తాడు.

उद्धरण/उल्लिंगनाः फलाणा को पहचानना, उदाहरण देना, इंगित करना, केवल वाक्यांश के रूप में नहीं बल्कि मन में समझना, अनुभव को प्राप्त करना, किए गए सिद्धांत को अपने आप में संचालित करना।

ఉల్లేఖన/ఉల్లింగన : ఫలానా అని గుర్తించటం, ఉదాహరించటం, ఎత్తిచూపటం, వాగ్రూపంగానే కాక మనసా భావించటం. అనుభవానికి తెచ్చుకోవటం. చేసిన సిద్ధాంతాన్ని తన కన్వయించుకోవటం. తాంత్రికుల భాషలో దీనికి ఉల్లేఖనమనే గాక ఉదాహరణమని కూడా పేరున్నది.

उद्धरण / उपदेशः उपदेश कहना है। उपदेश कहना है। उपदेश कहना है। उपदेश कहना है। यह अच्छा शब्द है। यह एक उद्धरण है।

ఉక్తి / ఉక్త : ఉక్తి అంటే చెప్పటం. మాటాడటం. ఉక్తమంటే చెప్పబడిన విషయం. అది మంచి మాట అయితే సూక్తి. లేదా సూక్తం. Wellsaid statement. Great utterance.కాకపోతే దురుక్తం Ill పనికిరాని మాట. 'ఉక్తానుక్త దురుక్త చింతనం వార్తికం' అని వార్తికానికి నిర్వచనం చేశారు పెద్దలు. అక్కడ దురుక్త మంటే చెడ్డమాట అని కాదు అర్థం. కొరతపెట్టి చెప్పినమాట అని.

कल्पना करना. कल्पना करना. तर्क में एक क्षण के आधार पर तर्क को समझना. कुछ टोकन या प्रतीक की मदद से तथ्य को निर्धारित करना.

ఊహ : ఊహించటం. Imagination. Inference. తర్కంలో ఒక నిమిత్తాన్ని బట్టి నైమిత్తికాన్ని అర్థం చేసుకోవటం. Determining the fact with the help of some token or symbol.

उर्जुसः शक्ति, वीर्य, शक्ति, भोजन और इसके द्वारा उत्पन्न क्षमता दोनों के लिए लागू होता है।

ఊర్జస్‌: బలం. వీర్యం. Strength. ఆహారమూ దానివల్ల కలిగే సామర్థ్యమూ రెండింటికీ వర్తిస్తుంది ఇది.

उर्णानाभीः तंतुकट का अर्थ है, जो नहीं बहता है। यह एक नाली के रूप में अपने मुंह में ललाजल है जो उसके आधार पर नीचे उतरता है और फिर इसे अंदर ले जाता है और ऊपर जाता है। इसी तरह परमात्मा अपने नाम के बल से दुनिया को बनाने और फिर इसे अपने अंदर जोड़ने और इसे अद्वितीय बनाने के लिए नीचे उतरता है।

ఊర్ణనాభి : తంతుకీటమని, సాలెపురుగని అర్థం. అది తన నోటిలోని లాలాజలాన్నే ఒక దారంగా పేని దాని ఆధారంతోనే క్రిందికి దిగి వస్తుంది. మరలా దాన్ని లోపలికి తీసుకుంటూ పైకి వెళ్లి పోతుంది. అలాగే పరమాత్మ తనలోని నామరూపాల బలంతోనే ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తూ క్రిందికి దిగివచ్చాడు. మరల దీన్ని తనలోకే చేర్చుకుంటూ అద్వితీయంగా నిలిచి పోతాడని అద్వైతులు వర్ణించే ఉపమానమిది.

उर्ध्वामूलाः गीता श्लोक उर्ध्वामूला मध्यशाखा है। जो भी अश्वत्था वृक्ष का स्रोत उर्ध्वादिश है। यह किसी जादुई शक्ति से परिपूर्ण आत्मा है। इस प्रकार असीम शस्त्र से तोड़कर साधक को उर्ध्वामुख यात्रा करनी होगी और उस आत्म तक पहुंचना होगा।

ఊర్ధ్వమూల : ఊర్ధ్వమూల మధశ్శాఖమని గీతా శ్లోకం. సంసారమనే అశ్వత్థ వృక్షానికి మూలం ఊర్థ్వదిశగా ఉందట. అది ఏదోగాదు మాయాశక్తితో కూడిన పరమాత్మ చైతన్యమేనని భాష్యం చెప్పారు భగవత్పాదులు. కనుక అసంగ శస్త్రంతో దీనిని ఛేదించి సాధకుడు ఊర్ధ్వముఖంగా ప్రయాణంచేసి ఆ తత్వాన్నే చేరవలసి ఉంటుంది అని దీని ఆంతర్యం.

उर्ध्वाश्शाः इसका अर्थ है सांस लेना। उदाहरण के लिए, गैस अवसान के दौरान ऊपर जाती है और अंततः शरीर से बाहर निकल जाती है। इसे सामान्य रूप से सांस लेना कहा जाता है।

ఊర్ధ్వోచ్ఛ్వాస : ఎగశ్వాస అని అర్థం. ఉదానవాయువు ఆగకుండా అవసాన కాలంలో పైపైకి వెళుతూ చివరకు శరీరాన్ని వదిలేసి పోతుంది. దీనికే వాడుకలో ఎగశ్వాస అని పేరు.

और जो कोई अच्छा काम करता है और बुराई करता है, वह पिता है, और भक्ति ही स्वर्ग का मार्ग है।

ఊర్ధ్వగతి : అథోగతికి వ్యతిరిక్తం. సత్కర్మలు, ఉపాసనలు ఆచరించినవారు పితృయానం, దేవయానం చేసి పరలోకాలకు వెళ్ళే మార్గం.

उर्ध्वालोक: कर्म करने वाले और कर्म करने वाले लोग सबसे अच्छे संसार में प्रवेश करते हैं और वहां सबसे अच्छे भोगों का आनंद लेते हैं। ऐसे संसारों का नाम उर्ध्वालोक है। स्वर्ग।

ఊర్ధ్వలోక : కర్మిష్ఠులు, ఉపాసకులు అంతకంతకూ ఉత్తమ లోకాలు చేరి అక్కడ ఉత్తమ భోగాలు అనుభవిస్తారు. అలాంటి లోకాలకు ఊర్ధ్వలోకాలు అని పేరు. స్వర్గాదులు.

उर्मिः अल. तरंग. शडुरों का एक वैदिक परिभाषा है जिसका अर्थ है कि वे तरंगों की तरह आते थे। वे छह हैं। उनमें से दो मृत शरीर के हैं। यदि दोनों क्षुद्रपित्तों को सूक्ष्म शरीर में डाल दिया जाता है तो दोनों मोहाशोक शरीर के कारण दोष हैं। ये शडुर हैं। यदि उन्हें हमारे चेतना के सागर में डाल दिया जा सकता है तो वे सभी आध्यात्मिक रूप से अनुभव किए जा सकते हैं।

ఊర్మి : అల. తరంగం. షడూర్ములని వేదాంతుల పరిభాష ఒకటి ఉంది. తరంగాలలాగా వస్తూ పోతూ ఉండేవి అని అర్థం. అవి ఆరు. అందులో జరామరణాలు రెండు స్థూలదేహానికి చెందినవి. క్షుత్పిపాసలు రెండూ సూక్ష్మదేహానికి పోతే మోహశోకాలు రెండూ కారణ దేహానికి సంబంధించిన దోషాలు. ఇవే షడూర్ములు. వీటిని నిశ్చలమైన సాగరంలాంటి మన చైతన్య సాగరంలో అదిమి వేయగలిగితే అంతా ఆత్మాకారంగా అనుభవానికి రాగలదు.

ऋषि: ऋषि का अर्थ है दर्शन करना। इसलिए दर्शन करने वाला ऋषि है। दर्शन करने वाला ऋषि है। दर्शन करने वाला ऋषि है। दर्शन करने वाला दृष्टि से नहीं, बल्कि मन से है। मन से ही ईश्वर का दर्शन है। दर्शन न केवल निकट है बल्कि दूर भी है, बल्कि सृष्टि के रहस्यों को भी जानने के लिए है।

ఋషి : ఋ అంటే దర్శించటమని కదా చెప్పాం. అలా దర్శించగలవాడే ఋషి. ద్రష్ట. Seer. దర్శించటమంటే కళ్లతోనని కాదు మనోనేత్రంతో. మనస్సనేది దైవమైన చక్షుస్సు అని పేర్కొన్నది ఉపనిషత్తు. సన్నిహితమైనవే కాక దూరమూ పరోక్షమూ విప్రకృష్టమూ అయిన సృష్టి రహస్యాలను కూడా ఆకళించుకోవటమే ఇక్కడ దర్శనం. Transandental vision. కనుకనే 'క్రాంత దర్శీ ఋషిః' దేశకాల వస్తువులనన్నింటినీ అతిక్రమించి చూడగలవాడే ఋషి అని ఋషి శబ్దానికి లక్షణం చెప్పారు శాస్త్రజ్ఞులు. అలాంటి మహర్షుల మాటలే శబ్ద ప్రమాణమైన వేదంగా అవతరించింది లోకంలో. నుక అది అన్నింటికన్నా ప్రబలమైన ప్రమాణం మనకని అద్వైతుల సిద్ధాంతం.

पूर्णिमा: अधिक। पूर्ण। Abundance का अर्थ है भरपूर। इसके लिए पूर्णांक 'सम' के पहले पूर्णांक से पहले पूर्णिमा होता है। इसका अर्थ भी यही होता है।

ఋద్ధి : అధికము. పరిపూర్ణము. పుష్కలమని Abundance అర్థం. దీనికి సమ్‌అనే ఉపసర్గ Prefix ముందు చేరితే సమృద్ధి అని రూపమేర్పడుతుంది. దానికీ ఇదే అర్థం.

ऋणीः एक व्यक्ति से दूसरे व्यक्ति के लिए ऋण। ऋणी। ऋणी। विज्ञान में यह तीन प्रकार है। पितृत्व। ऋणी ऋणी ऋणी। दिव्य ऋणी। यह ऋणीयण के रूप में वर्णित है। पहले पुत्रों को जन्म देने के लिए कहा जाता है, दूसरा धर्मशास्त्र से, दूसरा ज्ञानवादियों से, तीसरा ज्ञानवादियों से।

ఋణ : ఒక వ్యక్తికి మరొక వ్యక్తి బాకీ పడటం. Debt. అప్పు. శాస్త్రంలో ఇది మూడు విధాలు. పితౄణం. ఋషి ఋణం. దైవ ఋణం. దీనినే ఋణత్రయమని వర్ణిస్తారు. పుత్రులను కని మొదటిది, వేదాధ్యయనంతో రెండవది, యజ్ఞయాగాదులతో మూడవది తీర్చుకోవాలని అంటారు.

ऋतुभराः ऋतुम सत्य है, जो उसने देखा है, और जो सत्य मृतकों के लिए कब्र में देखा गया है, उसके साथ उनके मन भर गए हैं। इसलिए इसे ऋतुभरा ज्ञान कहा जाता है, क्योंकि वह ऋतु का सामना करने के लिए बुद्धिमान है।

ఋతంభరా : ఋతమంటే తాను చూసిన సత్యం. మహర్షులు సమాధిలో దర్శించిన సత్యమని అర్థం. అప్పుడు వారి మనస్సంతా దానితోనే నిండి ఉంటుంది. ఋతాన్ని భరించిన ప్రజ్ఞ గనుక దానికి ఋతంభరా ప్రజ్ఞ అని పేరు.

धर्मः ठीक है, ठीक है, सीधा है, सही है, इस तरह के विचार को प्रमाण या तर्क कहा जाता है।

ఋజు : సరిగా. చక్కగా. Straight. right. అలాంటి భావానికి ఋజుత్వం లేదా ఆర్జవం అని పేరు. righteousness. నిజాయితీ. దైవగుణాలలో ఇలాంటి ఆర్జవం ఉండి తీరాలి.

और एक आत्मा है, और एक आत्मा है; और वे एक हैं।

ఏకాత్మ : ఆత్మానాత్మలు రెండూ కలిసి ఒకే ఒక ఆత్మ స్వరూపమైతే అది ఏకాత్మ. The subjective unity. ఆ మాటకు వస్తే జీవేశ్వరులు ఇద్దరూ చైతన్యస్వరూపులే. కనుక అనేకం కాదు. రెండూ కలిసి ఏకాత్మే.

एकात्मभावः जब तीनों जीव-जगत-देवताओं के संम्बन्ध से सब कुछ एक चेतना के रूप में अनुभव किया जाता है तो यह एकात्मभाव है। यह अनुभव है कि मेरे अलावा कुछ भी अलग नहीं है।

ఏకాత్మభావ : జీవజగదీశ్వరులు అనే త్రిపుటి సంపుటీకృతమై అంతా ఒకే ఒక చైతన్య స్వరూపంగా అనుభవానికి వస్తే అది ఏకాత్మభావం. నేను తప్ప మరేదీ నాకు భిన్నంగా లేదనే అనుభవం.

एकांतः एक निर्जन स्थान। एक अलग स्थान। इसका अर्थ है एक ही रूप में हमेशा एक ही होना।

ఏకాంత : నిర్జన ప్రదేశం. వివిక్తమైన చోటు. అంతేగాక ఒకే ఒక రూపంతో ఎప్పుడూ ఒకేవిధంగా ఉండటం అని కూడా అర్థమే. Uniform. Consistent.

एकधाः एक ही तरह से। 'एकधा बहुधा चैव दृष्ट्यते जलचंद्रवत' विज्ञान कहता है कि परमात्मा स्वरूपः एक ही है, लेकिन विभीतीः बहुधा का अर्थ है कि कई तरीकों से ऐसा लगता है जैसे पानी में चंद्रबिम्ब है।

ఏకధా : ఒకే విధంగా. 'ఏకధా బహుధా చైవ దృశ్యతే జలచంద్రవత్‌.' పరమాత్మ స్వరూపతః ఒకటిగానే ఉన్నప్పటికీ విభూతితః బహుధా అంటే అనేక విధాలుగా జలంలో చంద్రబింబం ఎలా భాసిస్తుందో అలా భాసిస్తుంటాడని శాస్త్రం చెబుతున్నది.

योग सिद्धान्त को एक देश में स्वीकार करते हैं, एक देश में नहीं। इसका अर्थ है कि कुछ चीजें वांछित हैं और कुछ चीजें अवांछित हैं। इस तरह के मामले में यह ध्वनि का उपयोग किया जाता है।

ఏకదేశ : ఒక విషయంలో రెండు మూడు పక్షాలు వస్తే అందులో ఒక్కొక్క పక్షానికి ఏకదేశం A part. Aspect అని పేరు. యోగసిద్ధాంతాన్ని అద్వైతులు ఏకదేశంలో సమ్మతిస్తారు. ఏకదేశంలో సమ్మతించరు. అంటే కొన్ని విషయాలు కావలసినవీ. కొన్ని అక్కరలేనివనీ భావం. ఇలాంటి సందర్భంలోనే ఈ శబ్దాన్ని ప్రయోగిస్తారు.

एकः एक+एक। एक एक। इसका मतलब है कि दूसरा नहीं है। ब्रह्मत्व ऐसा ही है।

ఏకైక : ఏక+ఏక. ఒకే ఒకటి. రెండవది లేదని అర్థం. బ్రహ్మతత్త్వం అలాంటిదే.

एकमत: किसी विषय पर चर्चा होने पर, प्रत्येक व्यक्ति एक-दूसरे से बात करता है। किसी व्यक्ति की राय है। कुछ लोग कहते हैं कि यह एकमत है।

ఏకీయమతం : ఒక విషయం చర్చకు వస్తే అందులో ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క మాట చెబుతూ పోతారు. ఎవరి అభిప్రాయం వారిది. కొంతమంది ఇలా చెబుతారు అనేటపుడు దానిని ఏకీయమతం అని వ్యవహరిస్తారు. ఏకే అని ప్రారంభిస్తారు.

एकस्थाः एक ही स्थान पर दिखाई देना। विश्व एक विश्वदेवता की प्रतिमा में स्थित है। कृष्ण परमात्मा अर्जुन से कहता है कि 'इहाई कश्तम जगत् कृत्स्नम' वह सब कुछ देखता है।

ఏకస్థ : ఒకే ఒక చోట కనిపించటం. ప్రపంచమంతా విశ్వరూపంలో ఒకే ఒక విశ్వేశ్వరుడి మూర్తిలో గోచరించింది అర్జునుడికి. 'ఇహై కస్థం జగత్‌కృత్స్నమ్‌' అని కృష్ణపరమాత్మే తనలో సమస్తమూ ఉంది చూడమని చెబుతాడు అర్జునుడికి.

एजनः चलना, चलना, जगह छोड़ना।

ఏజన : కదలటం. చలించటం. స్థానం తప్పటం.

एजाति: चलती है। 'तदेजाति तन्नैजति' उपनिषत् है। चलती है या स्थिर है, यह परमात्मा है। दोनों विपरीत अर्थ परातत्व में ही समन्वयित होते हैं।

ఏజతి : కదులుతున్నది. 'తదేజతి తన్నైజతి' అని ఉపనిషత్తు. కదిలేదీ పరమాత్మే కదలకుండా నిలిచి ఉన్నదీ పరమాత్మే. రెండు విరుద్ధభావాలూ పరతత్వంలోనే సమన్వయమవుతాయి.

क्याः इस तरह से In this way.

ఏవం : ఈ ప్రకారంగా In this way.

और जब आत्मा की बातें एक ही बात हैं, तो आत्मा भी एक ही बात है।

ఏవ : అవధారణార్థంలో వస్తుందీ మాట. అదే మరేదీ కాదు అని అర్థం. ఏకమేవ అద్వితీయం అన్నప్పుడు ఆత్మ ఒక్కటే మరేదీ లేదని అర్థం చేసుకోవలసిఉంది.

एक वाक्य

ఏకవాక్యతా

ध्यानः एक ही शीर्ष या लक्ष्य पर ध्यान केंद्रित करना। ध्यान केंद्रित करना। ध्यान में ध्यान केंद्रित करना। ध्यान में ध्यान केंद्रित करना।

ఏకాగ్ర : ఒకే అగ్రం మీద లేదా లక్ష్యంమీద మనస్సు పెట్టడం. చెదరని దృష్టి Concentration. ధ్యానంలో మనసు ఇలా ఏకాగ్రమై ఉండాలి. అప్పుడే ఫలసిద్ధి.

एक समानः एक समान। एक ही रूप में एक ही रूप में। एक ही गुण में एक ही रूप में। Persistent।

ఏకరూప : ఒకేరూపం. రూపం మారకుండా ఒకే విధంగా ఉండటం. మార్పు లేని లక్షణం. Persistent.

ऐशना: इस का एक रूप भी है. इच्छा का अर्थ है एक के लिए एकजुट होना या एक के लिए एकजुट होना। Eager to possess. ये तीन प्रकार हैं।

ఏషణా : ఈషణ అని కూడా దీనికి ఒక రూపాంతరం ఉంది. కోరటమని ఒక దానికోసం ఏకరటం లేదా ప్రాకులాడటమని అర్థం. Eager to possess. ఇది మూడు విధాలు. దారేషణ - కళత్రం కోసం ప్రాకులాట. పుత్రేషణ - బిడ్డ పాపలకోసం తాపత్రయం. విత్తైషణ - వారిద్దరినీ పోషించే ధన సంపాదన కోసం ప్రాకులాట. ఏషణాత్రాయ మంటే ఇదే. ఇదే సంసారమంతా.

एक सूत्र: एक सूत्र को लेकर एक ही सूत्र को लेकर चलना है। यदि आगे और पीछे के बीच कोई अंतर नहीं है तो एक सूत्र को एक सूत्र कहा जाता है। एक वाक्य के समानार्थी शब्द Consistency है।

ఏకసూత్రతా : ఒకే ఒక సూత్రాన్ని కొనా మొదలు పట్టుకొని దానిమీదనే విషయాన్ని నడుపుతూ పోవటం. ముందు వెనుకలకు తేడా రాకుండా ఒకే విధంగా విషయం సాగిపోతే దానికి ఏకసూత్రత అని పేరు. ఏక వాక్యత అనే మాట దీనికి పర్యాయమే. Consistency.

एकः संख्या में Enumeration का अर्थ है एक, एक है, अद्वितीय है, एकोनारयण है, दूसरे का अर्थ है कि कोई दूसरा नहीं है, केवल। अकेला। एक दूसरे के साथ आने के लिए भी एक नाम है।

ఏక : సంఖ్యానంలో Enumeration ఇది మొదటి సంఖ్య. ఒకటి అని అర్థం. అద్వితీయమని కూడా. ఏకోనారాయణ. అంటే మరొకరు లేరని. రెండవది లేదని అర్థం. Only. Alone. ఒకదానితో ఒకటి కలిసి పోవటానికి కూడా ఏకమనే పేరు Union. Merger.

एकताः एक आत्मा की भावना। एक आत्मा या स्वरूप। एक विविधता या सभी समान रूप से एक वस्तु हैं। एक अविभाज्य संबंध है जो जीवित देवताओं के साथ है। दो आत्माएं नहीं हैं, लेकिन दोनों एक आत्मा हैं। अदवायत सिद्धांत है।

ఐకాత్మ్య : ఏకాత్మ భావం. ఒకే ఒక ఆత్మ లేదా స్వరూపం. విజాతీయ గంధం కూడా లేక అంతా సజాతీయంగా ఏకమైన వస్తుస్వరూపం. జీవేశ్వరులకున్న అవినాభావ సంబంధం. రెండూ రెండు ఆత్మలు కావు. రెండూ కలిసి ఒకే ఆత్మ అని సిద్ధాంతం. అద్వైతుల సిద్ధాంతమిదే.

एकता: एकता की भावना। एकजुट होना। विलय। जैवब्राह्मणवाद इसी तरह है।

ఐక్య : ఏకం యొక్క భావం. ఏకమై పోవటం. Merger. జీవబ్రహ్మైక్యం ఇలాంటిదే.

आयतादात्म्य: आयतादात्म्य भाव. यही आत्मा है, जो अपने स्वरूप का अर्थ है. ' आयतादात्म्य मिदगं सर्वम् ' यही सत्यदर्पण है, जो इस संसार का स्वरूप है। इससे अलग कोई स्वतंत्र रूप नहीं है।

ఐతదాత్మ్య : ఏతదాత్మ భావం. ఇదే ఆత్మ తన స్వరూపమనే భావం. 'ఐతదాత్మ్య మిదగ్‌ం సర్వం.' ఆ సచ్చిద్రూపమైన తత్త్వమే ఈ ప్రపంచానికంతా స్వరూపం. దీనికంటూ వేరుగా ఒక స్వతంత్ర రూపం లేదని భావం.

इतिहास: कथाः पौराणिक कथा. विषय. करिरीशलीगीगी. History. Tradition. यह कहते हैं कि ऐसा कुछ पहले हुआ है। कहानी. इतिहास. वृत्तान्त. Past events. यह भी कुछ वैज्ञानिकों द्वारा एक मानदंड के रूप में स्वीकार किया जाता है।

ఐతిహ్య : ఇతిహాసం. ఇతివృత్తం. కరిరీశిళిజీగి. History. Tradition. ఇది ఇలాగ ఇంతకు ముందు జరిగిందని చెప్పే మాట. కథ. చరిత్ర. వృత్తాంతం. జరిగిన సందర్భమని Past events భావం. ఇది కూడా కొందరు శాస్త్రజ్ఞులు ఒక ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తారు.

आइदम्परियाः यह एक अर्थ है। इसका मतलब है कि यह संबंधित है।

ఐదంపర్య : ఇదం పర భావం. దీనికి చెందినదనే అర్థం Belonging to this.

धनः ईश्वरीय भावना. ईश्वरीयता. प्रभुत्व. आज्ञाकारी प्रकृति. सब कुछ अधीनता. प्रभुत्व. भगवान के षड्यंत्रों में से दूसरा। ज्ञान प्रथम है। यह उसके बाद है। ये दोनों ही हैं। बाकी दोनों एक साथ आते हैं। इसमें ज्ञान योजना योजना शामिल है। सब कुछ प्राप्त करने की शक्ति धन कार्यान्वयन है। प्रत्येक प्राप्त करने वाले को निष्पादित करने की शक्ति। एक ज्ञान शक्ति है। दूसरा क्रिया शक्ति Omni science and omni potence है।

ఐశ్వర్య : ఈశ్వర భావం. ఈశ్వరత్వం. Mastery. Commanding Nature. అన్నింటినీ లొంగ దీసుకోవడం. ఆధిపత్యం. భగవంతుని షడ్గుణాలలో రెండవది. జ్ఞానం మొదటిది. ఇది దాని తరువాతది. ఈ రెండే చాలు. మిగతా రెండూ కలిసి వస్తాయి. ఇందులో జ్ఞానం Planning ప్రణాళిక. అన్నిటినీ గ్రహించే శక్తి ఐశ్వర్యం Execution అమలుపరచడం. గ్రహించిన ప్రతి ఒక్కటీ అమలుపరిచే శక్తి. ఒకటి జ్ఞానశక్తి. మరొకటి క్రియాశక్తి Omni science and omni potence.

जादूगरः जादूगर का ज्ञान करने वाला, जादूगर, जादूगर, जादूगर, आकाश में गंधर्व शहर बनाने वाला। यह वास्तविकता नहीं है। कल्पना है। जादू। यह हमारा जीवन है। यह दुनिया है। यह एक बड़ा जादू है। इसका जादू भी परमात्मा है।

ఐంద్రజాలిక : ఇంద్రజాల విద్య ప్రదర్శించేవాడు, గారడీ వాడు Magician, Occultist, ఆకాశంలో గంధర్వ నగరాన్ని సృష్టిస్తాడు వాడు. అది వాస్తవం కాదు. కల్పన. మాయామయం. అలాంటిదే మన జీవితం. ప్రపంచం. ఇది ఒక పెద్ద ఇంద్రజాలమే. దీని కైంద్రజాలి కూడా పరమాత్మే.

ऐहिक: इस दुनिया से है। ऐहिक यह दृश्य दुनिया है। इसके कारण होने वाली सभी सुख-दुःख ऐहिक हैं। इसके विपरीत अमुश्मिक है। जिसका अर्थ है Other world स्वर्ग है।